مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 2022 جىلى ەكونوميكانى مونوپوليياسىزداندىرۋ جٶنٸندەگٸ كوميسسييا قۇرىلدى. كوميسسييا جۇمىسى اياسىندا بٸرقاتار نىسان, اتاپ ايتقاندا, 15 اكتسيونەرلٸك قوعام مەن جاۋاپكەرشٸلٸگٸ شەكتەۋلٸ سەرٸكتەستٸكتەردٸڭ اكتسييالار پاكەتتەرٸ مەن قاتىسۋ ٷلەستەرٸ, 7 عيمارات, 162 تەمٸرجول جولدارى مەن قۇرىلىستارى, 7 ۆاگوندار مەملەكەتتٸك مەنشٸككە قابىلداندى. ريددەر جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىنىڭ مٷلٸكتٸك كەشەنٸ رەسپۋبليكالىق جەنە كوممۋنالدىق مەنشٸككە قابىلداندى. سونداي-اق, ۇلتتىق كومپانييالار ەكٸ جشس-نٸڭ جارعىلىق كاپيتالىنداعى ٷلەستٸ يەمدەندٸ.
سونىمەن قاتار, مەملەكەت مەنشٸگٸنە ۇرلانعان قاراجات قايتارىلدى. اتاپ ايتقاندا, «قازاقستان حالقىنا» قورىنا 1 ملرد تەڭگە, بٸلٸم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىن قولداۋ قورىنا 100 ملن دوللار جەنە 1,49 ملرد تەڭگە باعىتتالدى, سونىڭ ارقاسىندا بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەر سالىنىپ, جٶندەلٸپ جاتىر.
شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ جۇمىسى جەڭٸلدەتٸلٸپ, "قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى" مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىنىڭ شارتتارى جاقسارتىلدى. سونىمەن بٸرگە, كەسٸپكەرلەرگە 10 مىڭ قاجەتسٸز تالاپتار جويىلدى.
كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸلەرٸنە مەملەكەتتٸك قولداۋ (سۋبسيدييالار مەن كەپٸلدٸكتەر) جىل سايىن ارتىپ كەلەدٸ. اتاپ ايتقاندا, بۇل ماقساتتارعا «بەيتەرەك» حولدينگٸ ارقىلى 2,3 تريلليون تەڭگە بٶلٸندٸ. شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ قولداۋ 209 ميلليارد تەڭگەدەن 288 ميلليارد تەڭگەگە دەيٸن ٶستٸ.
جالپى العاندا, وسى قولداۋىندىڭ ارقاسىندا 2010-2022 جىلدارى 752 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى ساقتالىپ, 133,3 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلىپ, 74,6 تريلليون تەڭگەنٸڭ ٶنٸمٸ ٶندٸرٸلدٸ. سونىمەن قاتار, جۇمىس ٸستەپ جاتقان كەسٸپكەرلەر مەملەكەت قازىناسىنا سالىق تٶلەي باستادى. 2022 جىلى ولار تٶلەگەن سالىق كٶلەمٸ 1,3 تريلليون تەڭگەدەن استى.
ەڭ تابىستى جوبالارعا قانداي? وتاندىق سٷت ٶنٸمدەرٸ, تومات پاستاسى, كەتچۋپ, مايونەز (جىلىنا 230 مىڭ توننا – «ماسلو-دەل» جشس), اشىتىلعان سٷت ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋ (جىلىنا 5 ملن ليتر – «ۆيامەديس» جشس), قۇس ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋ (جىلىنا 10 مىڭ توننا ەت – «پرييرتىش برويلەر قۇس فابريكاسى» جشس), مٷگەدەكتەر اربالارى, مەديتسينالىق كەرەۋەتتەر, ٷستەلدەر, اربالار, كۋشەتكالار مەن ەكراندار شىعارۋ جوبالارى (جىلىنا 4,5 مىڭ دانا – «فورتۋنامەد» جشس).
كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸلەرٸ ٷشٸن, ەڭ الدىمەن شاعىن جەنە ورتا بيزنەس ٷشٸن سالىقتار مەن ەسەپ بەرۋ جٷكتەمەسٸ تٶمەندەپ كەلەدٸ. جاڭا سالىق كودەكسٸنٸڭ اياسىندا سالىق تٶلەۋشٸگە باعىتتالعان قىزمەتتٸ باسقارۋ مودەلٸ ەنگٸزٸلەدٸ. سالىق ەسەپتٸلٸگٸ 30%-عا, ال سالىق تٶلەمدەرٸنٸڭ سانى 20%-عا قىسقارادى.
اتقارىلعان جۇمىستار از ەمەس. وتاندىق ەكونوميكا ٷشٸن ٶز جەمٸسٸن ولار ەندٸ بەرە باستاماق. تەك وسى لينييادان تايماۋ كەرەك. ەسٸرەسە مونوپوليياسىزداندىرۋدى جالعاستىرۋدىڭ ماڭىزى ەرەكشە.
2024 - بيىلدان دا كٷشتٸ بولادى. ول ٷشٸن بارلىق مٷمكٸندٸك بار.
ايبار ولجاەۆ
