كٶرمەنٸ قازاقستاننىڭ ەزٸربايجانداعى تٶتەنشە جەنە ٶكٸلەتتٸ ەلشٸسٸ بەيبٸت يساباەۆ اشتى. كٶرمەنٸڭ سالتاناتتى اشىلۋ رەسٸمٸندەگٸ سٶزٸندە:
– بٷگٸنگٸ كٶرمەنٸڭ باستى ەكسپوناتى «التىن ادام» نەمەسە «قازاق تۋتانحامونى» بولماق. «التىن ادام» قازاقستاننىڭ مەدەني-تاريحي قۇندىلىعى سانالادى, – دەدٸ ەلشٸ.
«التىن ادام» ٶتكەن جىلدان باستاپ ەلەم مۋزەيلەرٸنە ٶز شەرۋٸن باستاعان بولاتىن. ەزٸربايجان – بۇل ٷشٸنشٸ ەل. كٶرمە رەسەيدە, بەلورۋسييادا ٶتكەن بولاتىن. قازاقستان تارابى ۇيىمداستىرعان كٶرمەنٸ ەندٸ ەۋروپاداعى پاريج, اقش, جاپونييادا دا ۇيىمداستىرالادى دەپ كٷتٸلۋدە.
– ەزٸربايجاندا بٸر جارىم اي بويى جالعاساتىن «ۇلى دالا مۇراسى: زەرگەرلٸك ٶنەر جاۋھارلارى» اتتى كٶرمەنٸڭ بٸزدٸڭ ەلدەرٸمٸز اراسىنداعى باۋىرلاس دوستىق رۋحىندا ٶتٸپ, ەلدەرٸمٸزدٸڭ مەدەني بايلانىستاردىڭ دامۋىنا ەلەۋلٸ سەرپٸلٸس بەرەتٸنە سەنٸمدٸمٸن. كەلۋشٸلەر بٷگٸن ساق دەۋٸرٸندەگٸ تاريحقا بويلاپ, كٶرمەدەن ٷلكەن راحات الادى دەپ ٷمٸتتەنەمٸن. سٶز سوڭىندا مەدەنيەت مينيسترلٸگٸ مەن ەزٸربايجان ۇلتتىق تاريح مۋزەيٸنە, ەزٸربايجان عىلىم اكادەميياسىنىڭ باسشىلىعىنا وسى كٶرمەنٸ دايىنداۋ ٸسٸنە كٶرسەتكەن كٶمەگٸ ٷشٸن تاعى دا العىسىمدى بٸلدٸرۋگە رۇقسات ەتٸڭٸزدەر, – دەدٸ بەيبٸت يساباەۆ.
بٷگٸندە قازاقستان مەن ەزٸربايجان اراسىنداعى ەكٸ جاقتى مەدەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىق بارلىق باعىتتا وڭ سەرپٸنمەن دامىپ كەلەدٸ. حالىقارالىق «التىن ادامنىڭ» ەلەم مۋزەيلەرٸنە شەرۋٸ» كٶرمە جوباسىنىڭ ماقساتى شەتەلدٸك كٶرەرمەندەردٸ ەرتە تەمٸر دەۋٸرٸندەگٸ ەۋرازييا ۇلى دالا بەلدەۋٸنٸڭ مەدەني مۇرالارىمەن تانىسۋعا بولادى.
كٶرمەدە قر ۇلتتىق مۋزەيٸ قورىنان ب.ز. دەيٸنگٸ VII-ٸٸٸ عاسىرلارعا جاتاتىن التىن بۇيىمدار كوللەكتسيياسى مەن ەسٸك قورعانىنان تابىلعان ساق جاۋىنگەرٸ تولىق كيٸمٸ قويىلعان. ال كٶرمەنٸڭ نەگٸزگٸ ەكسپوناتى – 1969 جىلى الماتى قالاسىنان شىعىسقا قاراي 50 شاقىرىم جەردەگٸ ەسٸك قورعانىنان بەلگٸلٸ ارحەولوگ كەمال اقىشەۆ باسقارعان ارحەولوگييالىق ەكسپەديتسييا تاپقان «التىن ادام».
كٶسەمنٸڭ كوستيۋمٸ مەن باس كيٸمٸنٸڭ بارلىق ەشەكەيلەرٸ كيٸمگە تٸگٸلگەن رەتٸمەن ٶزگەرٸسسٸز ساقتالعان. بارلىق ەشەكەيلەر ٶنەر تۋىندىسى جەنە سكيفتٸك-سٸبٸرلٸك اڭ ستيلٸنٸڭ ەسكەرتكٸشتەرٸنە جاتادى. بٷگٸندە «التىن ادام» بٷكٸل ەلەمگە تانىمال جەنە قازاقستاننىڭ سيمۆولى بولىپ سانالادى. ارحەولوگتار «التىن ادامنىڭ» جەرلەۋ كامەراسىننان بارلىعى 4800 ەشەكەي تاپقان. بۇل بۇرىن-سوڭدى تابىلعان قورعاندار ٸشٸندەگٸ مىسىر پەرعاۋىنى تۋتانحاموننىڭ قابٸرٸنەن كەيٸنگٸ ەڭ كٶپ التىن ەشەكەيلەر تابىلعان قورعان بولىپ سانالادى. سول سيياقتى كٶرمەدە قر ۇلتتىق مۋزەيٸنٸڭ قورلارىنان حٸح عاسىر مەن حح عاسىردىڭ ورتاسىنا دەيٸنگٸ ۋاقىتقا جاتاتىن كٷمٸستەن جاسالعان ەيەلدەر ەشەكەيلەرٸ تانىستىرىلادى.
ەزٸربايجاننىڭ مەدەنيەت مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى سەۆدا مامەداليەۆا كٶرمەگە قاتىسۋشىلارعا ارنالعان قۇتتىقتاۋ سٶزٸندە: «بٸزدٸڭ حالىقتارىمىزدى ورتاق تامىرلارىمىز, ورتاق دەستٷرلەرٸمٸز, ورتاق مەدەنيەتٸمٸز بٸرٸكتٸرەدٸ. بٷگٸن بٸز تٷركٸ مەدەنيەتٸنە, قازاق مەدەنيەتٸنە ارنالعان تاماشا كٶرمەنٸڭ اشىلۋىنا كۋەگەر بولامىز. بۇل – ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن ەلدەرٸندە بولىپ ٷلگەرگەن «التىن ادام». بٷگٸن بٸز قازاق حالقىنىڭ وسىنداي كەرەمەت تۋىندىسىن ٶزٸمٸزدە – باكۋ قالاسىندا كٶرۋ مٷمكٸندٸگٸنە يە بولىپ وتىرمىز. وسىلاردىڭ بارلىعىنىڭ 28 مامىردا اتاپ ٶتكەلٸ وتىرعان ەزەربايجان دەموكراتييالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ 100 جىلدىق مەرەكەسٸ قارساڭىندا ٶتٸپ وتىرعانى ايتۋلى وقيعا. بٸز وسىنداي تاماشا كٶرمە ٷشٸن قازاق حالقىنا, سول سيياقتى كٶرمەنٸ ۇيىمداستىرۋعا قاتىسقاندارعا دەربەسالعىسىمىزدى بٸلدٸرەمٸز», - دەپ اتاپ ٶتتٸ.
قازاقستان ارحەولوگييا عىلىمى 1969-2013 جىلدار اراسىندا ەلەمگە ەۋرازييا ۇلى دالا بەلدەۋٸنٸڭ مەدەني مۇراسى سانالاتىن التى «التىن ادامدى» كٶرسەتتٸ. «ۇلى دالا مۇراسى: زەرگەرلٸك ٶنەر جاۋھارلارى» كٶرمەسٸندە تانىستىرىلاتىن زەرگەرلٸك ٶنەر تۋىندىلارى – ەۋرازييانىڭ دالالىق مەدەنيەتٸنٸڭ ٶزٸندٸك ستيلٸ مەن ەرەكشەلٸكتەرٸن بەينەلەيتٸن ەشەكەي-بۇيىمدار مەن بٸزگە اتى بەلگٸسٸز تاريح تەرەڭٸندە قالعان شەبەرلەردٸڭ قولدارىنان شىققان تۋىندىلاردىڭ بٸر بٶلٸگٸ عانا.
ەزەربايجان ۇلتتىق تاريح مۋزەيٸنٸڭ ديرەكتورى نايليا ۆەليحانلى: «التىن ادام» - بۇل قازاقستاننىڭ سيمۆولى, بۇل تەۋەلسٸزدٸك سيمۆولى. بٸزدٸڭ قازاق دوستارىمىز «التىن ادامدى» كٷللٸ ەلەمگە كٶرسەتٸپ, ەجەلگٸ تٷركٸلەر مەدەنيەتٸنٸڭ شىن مەنٸندە تاريح قويناۋىنا كەتەتٸنٸن دەلەلدەۋدە» -, دەپ اتاپ كٶرسەتتٸ.
سول سيياقتى كٶرمە اياسىندا قر ۇلتتىق مۋزەيٸنٸڭ ديرەكتور ورىنباسارى اباي ساتۋبالديننٸڭ, ەزٸربايجان ۇلتتىق تاريح مۋزەيٸنٸڭ ديرەكتورى نايليا ۆەليحانلىنىڭ, ت.ع.د. پروفەسسور زەينوللا ساماشەۆتٸڭ جەنە اكادەميك شاحين مۋستافاەۆتىڭ قاتىسۋلارىمەن پرەسس-كونفەرەنتسييا ٶتتٸ.
قر ۇلتتىق مۋزەيٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
