بەلگٸلٸ جۋرناليست, قالامگەر جادىرا شامۇراتوۆا قوعامداعى اۋىر ەلەۋمەتتٸك تاقىرىپتاردىڭ بٸرٸنە قالام تەربەپ, جاستار اراسىندا جيٸلەپ كەتكەن سۋيتسيد مەسەلەسٸنە الاڭداۋشىلىق بٸلدٸردٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى ۋاقىتتا جاستاردىڭ كەنەت قايتىس بولۋى بٸزدٸڭ رۋحاني-ەلەۋمەتتٸك جاعدايىمىزدىڭ اۋىر كٶرٸنٸسٸ عانا ەمەس, ۇلت بولىپ ويلاناتىن ٶزەكتٸ مەسەلەگە اينالىپ وتىر, - دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"الاقانداي اۋىلدا اراسىنا 2-3 كٷن سالىپ ەكٸ سۋيتسيد بولدى. ٶتە اۋىر. ەستٸگەلٸ وي ەكەتە بەرەدٸ. وقۋىن جاپ-جاقسى وقىپ جٷرگەن جاپ-جاس جٸگٸتتەردٸ بۇعان نە يتەرمەلەگەنٸ جۇمباق. ەگەر ادام ماس بولسا, پسيحيكالىق اۋىتقۋى بولسا, ۇزاق ۋاقىت دەپرەسسييا جاعدايىندا بولسا, بەلكٸم, سول ەسەر ەتتٸ دەپ بولجار ەدٸ... بٸراق كەشە عانا قاتارىمەن كٷلٸپ-ويناپ جٷرگەن سٷلٸمدەي جٸگٸتتەر بٷگٸن جوق, ەكە-شەشەسٸ ەسەڭگٸرەپ قالعاسىن ول بولجام نە بەرەدٸ?" - دەدٸ اۆتور.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇعان بٸرنەشە سەبەپ بولۋى مٷمكٸن. بٸرٸنشٸدەن, قارجىلىق قيىندىقتار, قارىزدار مەن بۋكمەكەرلٸك ويىنداردىڭ قىسىمى جاستاردى تىعىرىققا تٸرەيدٸ.
"18 جاسقا تولعان كەز كەلگەن ازاماتقا نەسيە بەرۋدٸ توقتاتۋعا زاڭ شىعارۋ كەرەك. قۇقىقتىق تۇرعىدا ەرەسەك بولعانمەن, رۋحاني تۇرعىدا ەلٸ جەتٸلمەگەن جاستار ويلانباي بٸر قيىندىقتان شىعامىن دەپ ەكٸنشٸسٸنە ۇرىنادى. جاسى 23-كە تولعان جاستاردىڭ ٶزٸنە نەسيە الۋعا اتا-اناسىنىڭ رۇقساتى بولۋى كەرەك", – دەگەن وي ايتادى ول.
ەكٸنشٸدەن, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردەگٸ جالعان يدەالدار مەن جالتىراق ٶمٸر وبرازدارى دا جاس بۋىنعا اۋىر تيٸپ وتىر. جاس ادامداردىڭ كٶپشٸلٸگٸ ٶزٸن باسقالاردان كەم ساناپ, ٶمٸرگە قۇشتارلىعىن جوعالتىپ, كٷيزەلٸسكە تٷسەدٸ.
ٷشٸنشٸدەن, قوعامدا ەموتسييالىق ساۋاتتىڭ تٶمەندٸگٸ, ٸشكٸ سەزٸمدٸ اشىق ايتپاۋ, "شىدا, ٷندەمە, ەل نە دەيدٸ?" دەگەن شەكتەۋلەردٸڭ سالدارى ٶتە اۋىر. اۆتور بۇل تۋرالى بىلاي دەيدٸ:
"ايتپايمىز. ٸشٸمٸزدٸ اشپايمىز. تىڭدامايمىز. جانىنا ٷڭٸلۋگە تىرىسپايمىز. ٶيتكەنٸ بٸز ەموتسيياعا ساۋاتسىز قوعامبىز. بٸزدٸڭ كٶبٸمٸزدٸڭ بالامىز جايلى ماعلۇماتىمىز – "وقىپ جٷر مە? تاماق ٸشتٸ مە? اقشاسى بار ما?" بولدى, سونىمەن شەكتەلەدٸ. بالانىڭ جان دٷنيەسٸندە نە بار, نەگە وڭاشالانا بەرەدٸ, نەگە وي ٷستٸندە, ٸشٸندە ەلدەبٸر كٷيزەلٸس جوق پا, نە ويلايدى, ول جايلى سٶيلەسۋگە ۋاقىت تاپپاي قالامىز. جىلى سٶز… ونى قيماعاننان ەمەس, سونى ايتۋعا, قابىلداۋعا داعدىلانباعاننان. بٸزدٸڭ ٶزٸمٸز "سەزٸمٸڭدٸ ايتپا, قاتتى بول, ٷندەمە, شىدا, نامىسىڭا تيەدٸ, ەل نە دەيدٸ?" دەگەن سٶزبەن ٶسكەندەرمٸز عوي", - دەدٸ ول.
جادىرا شامۇراتوۆا جاستاردىڭ وسىنداي جاعدايعا ۇشىراۋىنىڭ تاعى بٸر سەبەبٸن ٸشكٸ ەموتسيونالدى يممۋنيتەتتٸڭ ەلسٸزدٸگٸنەن دەپ سانايدى. جاس ادامدار العاشقى سەتسٸزدٸك, ماحابباتتاعى تٷڭٸلۋ, اتا-انانىڭ قىسىمى نەمەسە بولاشاق الدىنداعى بەلگٸسٸزدٸك سەكٸلدٸ مەسەلەلەردٸ كٶتەرە الماي, تىعىرىققا تٸرەلەدٸ.
"بٸر ٶزٸ عانا بٸلەتٸن قيىن جاعدايعا ۇشىراعان, كٸم قالاي قابىلدايدى دەپ ايتۋعا باتىلى جەتپەي ٸشكٸ قايعىسىمەن ارپالىسىپ جٷرٸپ تە ٶمٸردٸڭ تالاي سوقپاعىنان ٶتكەن قانشاما ادامدار بار, ولار ٷنسٸز جٷرٸپ ٶمٸردٸ تانىعان, دانالىققا جەتكەن بولۋى مٷمكٸن. بٸراق ٷلكەن ادامداردىڭ بەرٸ شىڭدالعان, قايرالعان دەۋگە بولمايدى, سانا شارشاپ, ٸشكٸ تەگەرشٸگٸ ٸستەن شىعىپ كەتەتٸن كەزٸ دە بولادى. ٶمٸر وڭاي ەمەس. ال جاس ادامدار شە? ولاردا ٸشكٸ اۋىرلىققا قارسى تۇرار ەموتسيونالدى يممۋنيتەت تولىق قالىپتاسپاعاننان العاشقى سەتسٸز ماحاببات, اتا-انانىڭ قىسىمى, وقۋ مەن بولاشاق الدىنداعى بەلگٸسٸزدٸك – بەرٸ شەكسٸز ٷلكەن پروبلەما سيياقتى كٶرٸنەدٸ. ولار ٶمٸردٸڭ ٶزگەرمەلٸ ەكەنٸن ەلٸ ٶز تەجٸريبەسٸمەن سەزٸنٸپ ٷلگەرمەگەننەن كٶپ جاعدايدا: "ەشكٸم مەنٸ تٷسٸنبەيدٸ", "مەن كەرەكسٸزبٸن, ارتىقپىن", "مەن بولماسام دا ەشتەڭە ٶزگەرمەيدٸ" دەگەن ويلارعا تٷسەدٸ. بۇل – ولاردىڭ ٸشكٸ جالعىزدىقپەن كٷرەسۋ جولىن بٸلمەگەندٸگٸنەن. كٶپ نەرسەگە كەڭٸرەك قاراي المايدى. سەل نەرسەدەن باسقا وي تۋىنداتىپ, مىسالى, قارجىلىق تىعىرىققا تٸرەلسە دە, اتا-اناسى سالقىن قاباق بولسا دا, ونى ەشكٸم تٷسٸنبەيتٸندەي بولسا دا, سونىڭ بەرٸن اۋىر الادى, جوق جەردەن قايعى ويلاپ تابۋى مٷمكٸن. وسىدان بٸردەڭە دۇرىس بولماسا دا, "مەن جاقسى بولا المادىم, اتا-انامنىڭ ٷمٸتٸن اقتامادىم, دەمەك, مەن جارامسىزبىن" دەگەن ٸشكٸ ٷكٸم شىعارۋى دا مٷمكٸن. جانىنداعىلاردىڭ سۋىقتىعى, نەمقۇرايلىلىعى بۇل ويدى كٷشەيتە بەرەدٸ", – دەيدٸ جادىرا شامۇراتوۆا.
اۆتور ەلەمدٸك تەجٸريبەدەن دە مىسال كەلتٸرٸپ, جاپونييادا ادامداردىڭ كٶبٸنە مەترودا ٶمٸرٸن قيياتىنىن ايتادى. بۇل ول ەل ٷشٸن قالىپتى كٶرٸنٸسكە اينالعان, بٸراق بٸزدٸڭ قوعام مۇنداي قايعىلى قۇبىلىسقا ٷيرەنٸپ كەتپەۋٸ كەرەك ەكەنٸن ەسكەرتتٸ.
"جاپونييادا ادامدار سۋيتسيد جاساۋعا كٶبٸنە مەترونى تاڭدايدى ەكەن. مەترونى ون بەس مينۋت توقتاتىپ قويىپ, مٷردەنٸ الىپ تاستاپ, ورنىن تازالاپ, سوسىن قايتادان جۇمىسىن جالعاستىرادى. بۇل كٷندەلٸكتٸ قايتالاناتىن جاعداي كٶرٸنەدٸ. ...ال بٸز بۇندايعا ٷيرەنبەۋٸمٸز كەرەك. بٸزدە دە جىل سايىن تٶرت مىڭنىڭ ٷستٸندە ادام سۋيتسيد جاسايدى, بۇل ستاتيستيكا ازعانتاي حالىق ٷشٸن تىم كٶپ. بٸز 126 ملنداي حالقى بار جاپونييا ەمەسپٸز عوي. ەر قازاقتىڭ ورنى بار", - دەيدٸ جۋرناليست.
جادىرا شامۇراتوۆا سٶز سوڭىندا پەرزەنتٸنەن ايىرىلعان اتا-انالاردىڭ جان كٷيزەلٸسٸن سيپاتتاپ, قوعامدا سۋيتسيد قۇرباندارىمەن جۇمىس ٸستەيتٸن ارنايى ماماندار جوقتىعىن ايتادى.
"ايدىڭ, كٷننٸڭ امانىندا پەرزەنتٸن جوعالتىپ, باسىنا قايعى تٷسكەن ادامداردى جۇباتۋ دا قيىن. جاقسى ادامداردىڭ زار ەڭٸرەگەنٸن كٶرۋدەن اۋىر نە بار? بٸزدە وسىنداي جاعدايعا ۇشىراعاندارمەن جۇمىس ٸستەيتٸن ارنايى مامان دا جوق. ۋاقىتى كەلگەندە ٶز ٸشٸنەن كٷش تاۋىپ نە اينالا جۇرتشىلىقتىڭ دەمەۋٸمەن ەس جيناۋى مٷمكٸن (قازاقتىڭ قايىرىمى, ەلدەقالاي اۋىرلىق تٷسسە بٶلٸسە الاتىن كٶڭٸل جومارتتىعى ٶزٸنە كٶمەك). بٸراق بەرٸبٸر دە بالانىڭ قايعىسى قيىن, ارتىندا ەشقاشان ورنى بٸتپەيتٸن بوس قۋىس قالدى. ول ۆاكۋۋمدى اتا-اناسى, باۋىرى ٶمٸرباقي سەزٸنۋٸ, "نەگە ٶيتتٸ, نەگە ساقتاي المادىق" دەگەن ٶكٸنٸش ٶمٸر بويى بولۋى مٷمكٸن. پەرزەنتتٸ جوعالتۋ بٷكٸل ٶمٸر جەلٸسٸنٸڭ ٷزٸلۋٸ سيياقتى عوي. سابىر بەرسٸن دەيٸك ەندٸ..." – دەپ تٷيٸندەدٸ ول.
