اكتسييا دەگەنٸمٸز – قۇندى قاعاز. اكتسيونەرلٸك قوعامدا ٷلەسكە مەنشٸك قۇقى بار ەكەنٸڭٸزدٸ راستايدى. ياعني, ونى ساتىپ الىپ, سٸز اكتسييانى شىعارعان كومپانييادان ديۆيدەنت رەتٸندە پايدا تاباسىز.
اكتسييانى قايدان ساتىپ الۋعا بولادى?
جەكە تۇلعا اكتسييالاردى ساتىپ الۋ ٷشٸن بروكەردٸڭ كٶمەگٸنە جٷگٸنەدٸ. جەكە تۇلعا قور بيرجاسىندا اكتسييالاردى تەك دەلدال, بيرجالىق بروكەر ارقىلى عانا ساتىپ الا الادى.
بروكەر ارنايى شوت اشادى جەنە بروكەردە وپتسييا بولسا, ول ساۋدا-ساتتىق جٷرگٸزٸلەتٸن ارنايى كومپيۋتەرلٸك باعدارلاما ارقىلى ساۋدا تەرمينالىنا قول جەتكٸزەدٸ. وسىدان كەيٸن سٸز وپەراتسييالاردى باسقارا الاسىز, جٷيەگە باعالى قاعازداردى ساتىپ الۋ نەمەسە ساتۋ ٷشٸن كوماندا بەرەسٸز.
ترانزاكتسييالار ٷشٸن بروكەر كوميسسييا الادى, ول - ەربٸر وپەراتسييا سوماسىنىڭ بەلگٸلٸ بٸر پايىزى.
جەكە تۇلعا اكتسييالاردى قالاي ساتىپ الادى?
بروكەردٸ تاڭداعاننان كەيٸن سٸز تاريفتٸك جوسپاردىڭ تٷرٸن تاڭدايسىز, سوعان سەيكەس بروكەرمەن جۇمىس ٸستەيسٸز. بروكەرلەردە ەرتٷرلٸ كوميسسييالىق سىياقى مٶلشەرلەمەسٸ بار ەرتٷرلٸ تاريفتەر بار. سٸزدٸڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸڭٸزگە سەيكەس قاجەتتٸ تاريفتٸك جوسپار تاڭدالادى.
ەگەر سٸز ساۋدا الاڭىن پايدالانۋ ٷشٸن ارنايى باعدارلامالار مەن ساۋدا پلاتفورمالارىن قولدانعىڭىز كەلسە, سٸزدٸڭ بروكەرٸڭٸز ونى ورناتۋعا كٶمەكتەسەدٸ. سٸز بٸرٸنشٸ رەت ساۋدا جاسايتىن باستاپقى سوما مٶلشەرٸنە كەلەتٸن بولساق, سٸزدٸڭ قاجەتتٸلٸكتەرٸڭٸز بەن قالاۋىڭىزدى ەسكەرە وتىرىپ, سٸزگە جەكە ينۆەستيتسييالىق پورتفەلدٸ قۇراستىراتىن كەڭەسشٸ-بروكەر كٶمەكتەسەدٸ.
بولاشاق ينۆەستوردى وقىتۋ
كەڭەس بەرەتٸن ادام جانىڭىزدا بولسا دا, قارجى نارىعىنىڭ جۇمىس ٸستەۋ نەگٸزدەرٸن تٷسٸنۋ ٶتە ماڭىزدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا نارىقتا ارنايى بٸلٸم بەرەتٸن ورتالىقتار بار, ولاردىڭ ەڭ ٸرٸلەرٸنٸڭ بٸرٸ – Freedom Academy, وندا اكتيۆتەردٸ باسقارۋ بويىنشا كٶپ جىل تەجٸريبە جيناعان جەتەكشٸ ساراپشىلار ٶز بٸلٸمٸمەن بٶلٸسەدٸ.
زاماناۋي ەلەم بٸزگە دٷنيەنٸڭ كەز كەلگەن نٷكتەسٸنەن ونلاين وقۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, بۇل بٸلٸم جەتٸلدٸرۋدٸ بارىنشا قولجەتٸمدٸ ەتەدٸ. سونىمەن قاتار, جەلٸدە قور نارىعى جەنە جالپى قارجى تۋرالى كٶپتەگەن اقپارات بار, سوندىقتان سٸز نەگٸزگٸ بٸلٸمدٸ ٶز بەتٸڭٸزشە دە الا الاسىز.
ستراتەگييانى تاڭداۋ
جەكە پورتفەل سٸزدٸڭ قارجىلىق مٷمكٸندٸكتەرٸڭٸزگە, نەنٸ قالايتىنىڭىزعا, سونداي-اق باعالى قاعازدارعا ينۆەستيتسييا سالۋدا قانداي ماقساتتى كٶزدەيتٸنٸڭٸزگە بايلانىستى قالىپتاسادى.
بروكەر-كەڭەسشٸمەن بٸرگە سٸز ۇستاناتىن جەنە سوعان سەيكەس ەرەكەت ەتەتٸن ناقتى ستراتەگييانى ەزٸرلەۋ كەرەك.
بروكەر سٸزگە ساتىپ الاتىن باعالى قاعازداردىڭ تٸزٸمٸن جاسايدى. بٸرٸنشٸ ساۋدا تەجٸريبەسٸ سەتتٸ بولۋى ٷشٸن بروكەر ۇسىنعان اقپاراتتى مۇقييات زەردەلەۋ ماڭىزدى. سودان كەيٸن ناقتى شەشٸمدٸ قابىلداڭىز.
تٸزٸم دايىن بولعاننان كەيٸن سٸز باستاپقى ينۆەستيتسييا سوماسىن ساۋدا شوتىڭىزعا اۋداراسىز. ورناتىلعان ساۋدا تەرمينالى, عالامتور بايلانىسى جەنە ساۋدا شوتىنداعى قاراجات بار بولسا, سٸز باعالى قاعازداردى ساتىپ الىپ, ولاردى ينۆەستيتسييالىق ستراتەگيياڭىزعا سەيكەس باسقارا الاسىز.
سونىمەن قاتار, سٸز بروكەر-كەڭەسشٸڭٸزگە اكتسييالاردى ساتىپ الۋعا تاپسىرىستى تەلەفون ارقىلى نەمەسە ەلەكتروندى پوشتا ارقىلى جٸبەرە الاسىز, سونىڭ نەگٸزٸندە سٸزدٸڭ ٶتٸنٸشٸڭٸز ورىندالادى.
ساتىپ الۋ پروتسەسٸ
ەگەر سٸز باعالى قاعازداردى نارىقتىق باعامەن ساتىپ الساڭىز, وندا مەمٸلە تۋرا سول سەتتە جٷزەگە اسىرىلادى.
اكتسييالاردى ساتىپ العاننان كەيٸن ينۆەستيتسييالىق پورتفوليونىڭ جاعدايىن قاداعالاۋ ماڭىزدى. اكتسييالارعا ينۆەستيتسييا سالۋ ۇزاق مەرزٸمدٸ پروتسەسس جەنە سٸزگە ارا-تۇرا ينۆەستيتسييالىق شەشٸمدەردٸ قايتا باعالاۋ قاجەت بولۋى مٷمكٸن.
اكتسييا ساتىپ العاندا تەۋەكەل بار ەكەنٸن جەنە نارىقتىق جاعدايلاردىڭ ٶزگەرۋٸ دە وعان ەسەر ەتەتٸنٸن ەسكەرگەن جٶن.
باعالى قاعازداردى ساتىپ الۋ كەزٸندەگٸ تەۋەكەلدەر
جاڭا ينۆەستورلار ٷشٸن پورتفەلدٸ ەرتاراپتاندىرۋ ماڭىزدى. ەرتٷرلٸ كومپانييالار مەن سالالاردىڭ باعالى قاعازدارىن ساتىپ الساڭىز, تەۋەكەلدەر از بولادى. اكتسييالار مەن وبليگاتسييالار سيياقتى دەستٷرلٸ وپتسييالاردان باسقا, قور نارىعى باسقا دا قارجىلىق قۇرالدارعا تولى. ولاردىڭ اراسىندا وپتسيوندار, فيۋچەرستەر, بيرجالىق قورلار (ETFs) جەنە باسقالارى بار.
ينۆەستيتسييالىق پورتفەل نەعۇرلىم ەرتٷرلٸ بولسا, سوعۇرلىم اقشانى جوعالتۋ قاۋپٸ ازايادى.
مىسالى, ETF كٶبٸنەسە ەرتٷرلٸ كومپانييالاردىڭ اكتسييالارىنىڭ جيىنتىعىنان تۇرادى. بۇل بٸر ەلدەگٸ ەڭ ٸرٸ كومپانييالاردىڭ اكتسييالارى نەمەسە بٸرنەشە ەلدەر توبى ەكونوميكاسىنىڭ بەلگٸلٸ بٸر سەكتورىنداعى كومپانييالار بولۋى مٷمكٸن. وسىلايشا, نارىقتىق اۋىتقۋلار سٸزدٸڭ پورتفوليوڭىزعا سونشالىقتى سەزٸمتال بولمايدى.
اكتسييالاردان قالاي پايدا تابۋعا بولادى?
اكتسييالاردان پايدا تابۋدىڭ ەكٸ نەگٸزگٸ جولى بار. بٸرٸنشٸ جول – ديۆيدەندتەر ارقىلى پايدا تابۋ, ول - كەسٸپورىننىڭ ەسەپتٸ كەزەڭدەگٸ پايداسىنىڭ بٸر بٶلٸگٸ.
ەكٸنشٸ جولى - باعالى قاعازداردى جوعارى باعامەن ساتۋ, تابىسى سٸزدٸڭ پايداڭىز بولىپ سانالادى.
ديۆيدەندتەر اكتسيونەرلەرگە جىلىنا بٸر نەمەسە بٸرنەشە رەت تٶلەنەدٸ: توقساننىڭ, جارتى جىلدىڭ نەمەسە جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا. تٶلەمدەر مٶلشەرٸ تۇراقتى ەمەس جەنە ول تٸكەلەي كومپانييانىڭ قانشا پايدا تاپقانىنا بايلانىستى بولادى.
Buy&Hold ستراتەگيياسى «ساتىپ الۋ جەنە ۇستاۋ» ۇزاق ينۆەستيتسييالىق تەجٸريبەسٸ بار (3 جىلدان استام) ينۆەستورلار ٷشٸن ەڭ سەنٸمدٸ جەنە تيٸمدٸ ستراتەگييالاردىڭ بٸرٸ بولىپ سانالادى.
زاماناۋي ەلەمدە جاڭا تەحنولوگييا كٶمەگٸمەن عالامتورعا قوسىلعان كەز كەلگەن ادام ينۆەستور بولا الادى. وپەراتسييالاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ ونلاين رەجيمٸندە جٷزەگە اسىرىلادى, بۇل جۇمىستى ٶتە ىڭعايلى ەتەدٸ. باستىسى – ينۆەستيتسييامەن اينالىسقاندا سٸزدٸڭ قور نارىعىنداعى تەۋەكەلدەر بار ەكەنٸن بٸلۋٸڭٸز جەنە وعان دايىن بولۋىڭىز ماڭىزدى.
نارىقتى ەگجەي-تەگجەيلٸ زەرتتەپ, ساراپتامالىق اقپاراتتار نەگٸزٸندە وي قورىتىپ, دۇرىس تاڭداۋ جاساۋ اسا ماڭىزدى. ەگەر تٷسٸنبەيتٸن مەسەلە بولىپ جاتسا, بروكەر سٸزگە كٶمەكتەسٸپ, جٶن سٸلتەي الادى.
