ەكٸمنٸڭ بٸلٸم سالاسىنا قاتىسى جوق
الداعى ۋاقىتتا اۋداندىق, وبلىستىق دەڭگەيدەگٸ بٸلٸم باسقارمالارىن ەكٸمدەردٸڭ قاراۋىنان الىپ, بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ قۇزٸرەتٸنە تولىقتاي تاپسىرۋ كەرەك. سالىق, سوت ورىندارى جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك ورىندارىنا قالاي تەۋەلسٸز بولسا, بٸلٸم سالاسى دا سولاي ەكٸمدەرگە باعىنىشتى بولماۋى كەرەك.
ەرلان ساعاديەۆ بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸ بولىپ تاعايىندالعاننان كەيٸن ۇبت اۋدان ەكٸمدەرٸنٸڭ اتقارعان جۇمىستارىن باعالايتىن كٶرسەتكٸشتەر قاتارىنان الىنىپ تاستالىندى. ٶز باسىم قانشا ويلاسام دا ۇبت مەن ەكٸمنٸڭ اراسىنان قاندايدا بٸر قيسىندا بايلانىس تابا المادىم.
ۇبت ەكٸمدەردٸڭ جۇمىس كٶرسەتكٸشٸن ايقىندايتىن قۇرال بولىپ تۇرعاندا جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك ورىندارى جاستاردىڭ تەست بارىسىندا كٶپ بالل جيناۋى ٷشٸن تٷرلٸ قيتۇرقىلىقتارعا باردى.
اۋدان ەكٸمدەرٸنٸڭ ورىنباسارى ۇبت-نى باقىلايتىن كوميسسييانىڭ تٶراعاسى بولىپ, ۇبت-نى ساۋداعا سالعانىن دا بٸلەمٸز. تەست سۇراقتارى مەن جاۋاپتارى مەملەكەتتٸك قۇپييا سەكٸلدٸ قورعالسا دا, جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸكتەر جانىنان قۇرالعان كوميسسييالار ونى اتا-انالارعا ساۋدالاپ, ورتا بٸلٸم سالاسىن ورعا جىعۋمەن بولدى. سوندىقتان بولاشاقتا ۇبت اۋدان ورتالىقتارىندا ەمەس, جوعارى وقۋ ورىندارىندا ٶتكٸزۋ كەرەك.
ەكٸمدەر بٸلٸم سالاسىنا تٶرەلٸك ايتقانشا, ونداعان جىلدان بەرٸ تٷيٸنٸن تارقاتا الماي كەلە جاتقان كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, اۋىز سۋ, جول مەسەلەسٸن شەشٸپ السا جارار ەدٸ.
كٶمٸر تاسىمالداۋ – ماڭىزدى شارۋا
بٷگٸندە قازاقستاننىڭ بارلىق ايماعىندا كٷن سۋىتىپ, قىس تٷسكەندە كٶمٸر جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ ورىن الىپ, جۇرتتىڭ ەبٸگەرگە تٷسۋٸ ەدەتكە اينالعان. ەگەر ەكٸمدەردٸڭ قانشالىقتى جان اياماي جۇمىس ٸستەپ جاتقانىن انىقتاۋ قاجەت بولسا, اۋدان حالقىن وتىن-سۋمەن قانشالىقتى قامتىلعانىمەن ەكٸمدەردٸڭ جۇمىسىن باعالايىق. ەگەر اۋدان ەكٸمٸنٸڭ جۇمىسىن وتىن-سۋمەن باعالايتىن بولساق, ەكٸمدەردٸڭ بەرٸ سٷرٸنەر ەدٸ.
ەگەر ەكٸمدەر حالىققا جانى اشىسا, كٶمٸر تاسىمالداۋمەن اينالىسىپ جٷرگەن كەسٸپكەرلەردٸڭ ٸسٸن سۋبسيدييالاۋ تۋراسىندا باستاما كٶتەرۋٸ كەرەك ەدٸ. ٶكٸنٸشكە وراي, وسى ۋاقىتقا دەيٸن اۋدان باسقارعان ەكٸمدەردٸڭ بٸردە-بٸرەۋٸنٸڭ وسى مەسەلەنٸ كٶتەرٸپ, جوعارىعا ۇسىنىسپەن شىققانىن ەستٸگەن دە, كٶرگەن دە ەمەسپٸن.
ەسەسٸنە, ەسكٸ جٷك كٶلٸكتەرٸن جاماپ-جاسقاپ, جەرگٸلٸكتٸ حالىققا كٶمٸر تاسىعان كەسٸپكەرلەردٸڭ جۇمىسىنا كەدەرگٸ كەلتٸرٸپ, ولاردى اۋىل-اۋىلدى ارالاپ, كٶمٸر ساتۋىنا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرٸ ارقىلى (بۇل جەردە ەكٸمنٸڭ بٸر كەسٸپكەردٸڭ مٷددەسٸن قورعاعانى بايقالىپ تۇر) كەدەرگٸ كەلتٸرگەنٸن ەستٸدٸم.
اۋدان ەكٸمدەرٸ اراسىندا «بولاشاقتىقتار» نەگە جوق?
ەگەر اتقارۋشى بيلٸككە قۇرىلىمدىق ٶزگەرٸستەر جاسايتىن بولساق, اۋدان ەكٸمدەرٸنٸڭ جۇمىسىن جانداندىراتىن تەتٸكتٸ قاراستىرۋدىڭ ماڭىزى زور. اۋدان ەكٸمدەرٸ قوزعالىپ, جۇمىس ٸستەمەيٸنشە, اۋىل ٶسٸپ, ٶركەندەمەيدٸ. تاعى دا بٸر ايتاتىن, قۋاندىق بيشٸمباەۆ سىندى «بولاشاقتىڭ» تٷلەكتەرٸن استاناعا جيناي بەرمەي اۋداندارعا ەكٸم ەتٸپ تاعايىنداپ, جۇمىس ٸستەتەتٸن كەز كەلدٸ.
نۇرلان جۇماحان
