دەپوزيت ارقىلى اي سايىن 1 ملن تەڭگە تابىس تابۋ ٷشٸن شوتتا قانشا قاراجات بولۋى كەرەك? قازٸرگٸ بانك مٶلشەرلەمەلەرٸنە سٷيەنسەك, وعان كەمٸندە 70 ملن تەڭگەگە جۋىق جيناق قاجەت. الايدا مۇنداي كٸرٸستٸڭ كٶپشٸلٸك ەسكەرە بەرمەيتٸن تەۋەكەلدەرٸ دە بار. Dalanews.kz رەداكتسيياسى مەسەلەنٸڭ مەن-جايىن تالدادى.
ەسەپتٸڭ مەنٸ قاراپايىم. اي سايىن 1 ملن تەڭگە الۋ ٷشٸن دەپوزيت جىلىنا 12 ملن تەڭگە تابىس ەكەلۋٸ تيٸس. مەسەلەن, بانك سالىمعا جىلدىق 15 پايىز سىياقى تٶلەسە, شوتتا 80 ملن تەڭگە جاتۋى كەرەك. وسىلايشا نەگٸزگٸ قاراجات جۇمسالمايدى, ال سالىمشى تەك ەسەپتەلگەن پايىزدى پايدالانادى.
دەگەنمەن قاجەت سوما بانكتٸڭ مٶلشەرلەمەسٸنە بايلانىستى ٶزگەرەدٸ. جىلدىق تابىسى 17,5 پايىز شاماسىنداعى دەپوزيتكە 68,5 ملن تەڭگە سالىنسا, ايلىق كٸرٸس ورتا ەسەپپەن 1 ملن تەڭگەگە جۋىقتايدى. ال مٶلشەرلەمە 14 پايىزدىڭ اينالاسىندا بولسا, دەل سونداي تابىس الۋ ٷشٸن 85 ملن تەڭگەدەن استام قاراجات قاجەت.
بٸر قاراعاندا, پايىزى جوعارى دەپوزيتتٸ تاڭداۋ تيٸمدٸ سەكٸلدٸ. بٸراق جوعارى مٶلشەرلەمە كٶبٸنە قىسقا مەرزٸمگە عانا ۇسىنىلادى. مەسەلەن, بانك 17,5 پايىزدىق تابىستى ٷش ايعا بەلگٸلەپ, كەيٸن دەپوزيتتٸ تٶمەن پايىزبەن ۇزارتۋى مٷمكٸن. مۇنداي جاعدايدا سالىمشىنىڭ اي سايىنعى كٸرٸسٸ دە ازايادى.
ايتالىق, 68,5 ملن تەڭگە جوعارى مٶلشەرلەمەمەن ايىنا شامامەن 1 ملن تەڭگە ەكەلدٸ دەلٸك. دەپوزيت مەرزٸمٸ اياقتالىپ, پايىز 14-كە تٶمەندەسە, ايلىق تابىس 800 مىڭ تەڭگەگە جۋىقتايدى. بۇرىنعى ميلليون تەڭگەنٸ قايتا الۋ ٷشٸن سالىم كٶلەمٸن شامامەن 85,7 ملن تەڭگەگە دەيٸن كٶبەيتۋگە تۋرا كەلەدٸ.
سوندىقتان دەپوزيت تاڭداعاندا پايىزدىق مٶلشەرلەمەگە عانا قاراۋ جەتكٸلٸكسٸز. سىياقىنىڭ قالاي تٶلەنەتٸنٸنە دە نازار اۋدارۋ كەرەك. كەيبٸر بانكتەر ەسەپتەلگەن پايىزدى اي سايىن بٶلەك شوتقا اۋدارادى. مۇنداي اقشا كٷندەلٸكتٸ شىعىنعا بٸردەن قولجەتٸمدٸ بولادى. ال باسقا دەپوزيتتەردە سىياقى نەگٸزگٸ سالىمعا قوسىلادى. بۇل جيناقتى كٶبەيتۋگە تيٸمدٸ بولعانىمەن, پايىزدى اي سايىن شەشٸپ الىپ وتىرۋعا قولايسىز بولۋى مٷمكٸن.
بۇدان بٶلەك, دەپوزيتتەن اي سايىن تٷسەتٸن اقشا بٸردەي بولا بەرمەيدٸ. بانكتەر سىياقىنى كٶبٸنە ايداعى كٷن سانىنا قاراي ەسەپتەيدٸ. سوندىقتان 31 كٷندٸك ايدا تابىس كٶبٸرەك, ال اقپاندا ازىراق بولۋى مٷمكٸن.
مىسالى, 83 ملن تەڭگەدەن استام قاراجات جىلدىق 14,4 پايىزبەن ورنالاستىرىلسا, ونىڭ ورتاشا ايلىق تابىسى 1 ملن تەڭگەگە جۋىقتايدى. الايدا 28 كٷندٸك اقپاندا شوتقا شامامەن 920 مىڭ تەڭگە عانا تٷسەدٸ. ەگەر سالىمشىعا ەڭ قىسقا ايدىڭ ٶزٸندە كەمٸندە 1 ملن تەڭگە قاجەت بولسا, دەپوزيتتەگٸ قاراجات شامامەن 90,5 ملن تەڭگە بولۋى كەرەك.
دەمەك, “ايىنا ورتا ەسەپپەن 1 ملن تەڭگە” مەن “اي سايىن مٸندەتتٸ تٷردە 1 ملن تەڭگە” دەگەن ەكٸ بٶلەك ەسەپ.
قوماقتى قاراجاتتى بٸر بانكتە ساقتاۋ كەزٸندە قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸ دە ەسكەرٸلۋٸ تيٸس. قازاقستاننىڭ دەپوزيتتەرگە كەپٸلدٸك بەرۋ قورى تەڭگەدەگٸ جيناق سالىمداردى 20 ملن تەڭگەگە دەيٸن قورعايدى. تەڭگەدەگٸ ٶزگە دەپوزيتتەر, كارتوچكالار مەن شوتتار بويىنشا كەپٸلدٸك كٶلەمٸ 10 ملن تەڭگەمەن شەكتەلگەن. ال شەتەل ۆاليۋتاسىنداعى قاراجاتقا 5 ملن تەڭگەگە دەيٸن كەپٸلدٸك بەرٸلەدٸ.
مەسەلەن, ادام 80 ملن تەڭگەنٸ بٸر بانكتٸڭ قاراپايىم دەپوزيتٸنە سالسا, قاراجاتتىڭ 10 ملن تەڭگەگە دەيٸنگٸ بٶلٸگٸ عانا قور كەپٸلدٸگٸمەن قورعالادى. بانك ليتسەنزيياسىنان ايىرىلعان جاعدايدا قالعان سومانىڭ قايتارىلۋى تاراتۋ رەسٸمٸنٸڭ نەتيجەسٸنە بايلانىستى بولادى.
سول سەبەپتٸ ٸرٸ كٶلەمدەگٸ جيناقتى بٸرنەشە بانككە بٶلٸپ سالعان قاۋٸپسٸزدەۋ. بۇل جاعدايدا ەر بانكتەگٸ قاراجاتقا كەپٸلدٸك جەكە قولدانىلادى. بٸراق بانكتەردٸڭ مٶلشەرلەمەسٸ مەن تالاپتارى ەرتٷرلٸ بولعاندىقتان, كاپيتالدى بٶلۋ جالپى تابىستىڭ تٶمەندەۋٸنە ەكەلۋٸ مٷمكٸن.
تاعى بٸر نازار اۋداراتىن مەسەلە – ينفلياتسييا. سالىمشى دەپوزيتتەن تٷسكەن پايىزدى تٷگەل جۇمساپ, نەگٸزگٸ 80 ملن تەڭگەگە تيمەسە, بٸرنەشە جىلدان كەيٸن دە شوتىندا سول سوما قالادى. الايدا باعا ٶسكەن سايىن ونىڭ ساتىپ الۋ مٷمكٸندٸگٸ تٶمەندەي بەرەدٸ. بٷگٸن اي سايىنعى 1 ملن تەڭگە جەتكٸلٸكتٸ كٶرٸنگەنٸمەن, بٸرنەشە جىلدان كەيٸن بۇل اقشا بۇرىنعى شىعىندى ٶتەي الماۋى مٷمكٸن.
جيناقتىڭ قۇنىن ساقتاۋ ٷشٸن پايىزدىڭ بٸر بٶلٸگٸن قايتادان دەپوزيتكە قوسىپ وتىرعان جٶن. بٸراق مۇنداي جاعدايدا سالىمشى اي سايىن تٷسكەن تابىستىڭ بەرٸن پايدالانا المايدى.
وسىلايشا, قازٸرگٸ بانك مٶلشەرلەمەلەرٸ بويىنشا ايىنا ورتا ەسەپپەن 1 ملن تەڭگە الۋ ٷشٸن شامامەن 68,5-85,4 ملن تەڭگە قاجەت. الايدا ەڭ تٶمەنگٸ سوما قىسقا مەرزٸمگە ۇسىنىلعان جوعارى پايىزعا نەگٸزدەلگەن. مٶلشەرلەمەنٸڭ تٶمەندەۋٸن, اي سايىنعى تٶلەم ايىرماسىن, ينفلياتسييا مەن قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەسٸن قوسا ەسەپتەگەندە, تۇراقتى كٸرٸس ٷشٸن 80-90 ملن تەڭگە قاجەت.
وسىلايشا, دەپوزيت پايىزى تۇراقتى تابىس كٶزٸنە اينالۋى مٷمكٸن. بٸراق ول ٷشٸن ەڭ جوعارى مٶلشەرلەمەنٸ ٸزدەۋ جەتكٸلٸكسٸز. سالىمشى دەپوزيت شارتتارىن مۇقييات سالىستىرىپ, قاراجاتىن بٸرنەشە بانككە بٶلٸپ, تابىسىنىڭ بٸر بٶلٸگٸن جيناقتا قالدىرىپ وتىرعانى دۇرىس.
