قازاقستاندىقتار زەينەتاقى جيناعىن بٸرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىندا (بجزق) قالدىرىپ, بەلگٸلەنگەن كەستە بويىنشا تٶلەم الا الادى نەمەسە ساقتاندىرۋ كومپانيياسىمەن زەينەتاقى اننۋيتەتٸ شارتىن جاساي الادى. ەكٸنشٸ نۇسقا كەيبٸر ازاماتتارعا زەينەتاقى تٶلەمدەرٸن ەدەتتەگٸ زەينەت جاسىنا جەتپەي الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
زەينەتاقى اننۋيتەتٸ – بجزق-داعى زەينەتاقى جيناعىن ساقتاندىرۋ كومپانيياسىنا اۋدارۋ ارقىلى ٶمٸر بويى تۇراقتى تٶلەم الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن شارت. ونى رەسٸمدەۋ ٷشٸن جيناق كٶلەمٸ زاڭدا بەلگٸلەنگەن ەڭ تٶمەنگٸ دەڭگەيدەن كەم ەمەس ساقتاندىرۋ تٶلەمٸن قامتاماسىز ەتۋگە جەتكٸلٸكتٸ بولۋى كەرەك.
اننۋيتەت رەسٸمدەگەن كەزدە ادام زەينەتاقى جيناعىنىڭ بەلگٸلٸ بٸر بٶلٸگٸن ساقتاندىرۋ كومپانيياسىنا بەرەدٸ. ونىڭ ورنىنا ساقتاندىرۋشى شارت تالاپتارىنا سەيكەس تۇراقتى تٶلەم جاساپ وتىرۋعا مٸندەتتەنەدٸ. تٶلەمدەر ٶمٸر بويى نەمەسە شارتتا كٶزدەلگەن كەپٸلدٸك كەزەڭٸ ٸشٸندە جٷرگٸزٸلۋٸ مٷمكٸن.
زەينەتاقى اننۋيتەتٸنٸڭ قانداي ارتىقشىلىقتارى بار?
نەگٸزگٸ ارتىقشىلىعى – زەينەتاقى تٶلەمدەرٸن رەسمي زەينەت جاسىنا جەتپەي الۋ مٷمكٸندٸگٸ. مىسالى, ەر ادامدار جەدەل زەينەتاقى اننۋيتەتٸن 55 جاستان, ال ەيەلدەر 53 جاستان رەسٸمدەي الادى. ەيەلدەر ٷشٸن بۇل جاس 2028 جىلدان باستاپ بٸرتٸندەپ ۇلعايىپ, 2031 جىلعا قاراي 55 جاسقا جەتەدٸ.
ەگەر ادام ٷشٸن كەمٸندە 60 اي بويى مٸندەتتٸ كەسٸپتٸك زەينەتاقى جارنالارى اۋدارىلعان بولسا, جەدەل اننۋيتەتتٸ ەرلەر دە, ەيەلدەر دە 50 جاستان رەسٸمدەي الادى.
كەيٸنگە قالدىرىلعان اننۋيتەتتٸ 45 جاستان باستاپ رەسٸمدەۋگە بولادى. ال زيياندى جەنە قاۋٸپتٸ كەسٸپتەردە جۇمىس ٸستەيتٸن, قاجەتتٸ مٸندەتتٸ كەسٸپتٸك زەينەتاقى جارنالارى اۋدارىلعان ازاماتتار ونى 40 جاستان باستاپ جاساي الادى. بۇل جاعدايدا اننۋيتەت بويىنشا تٶلەمدەر 55 جاستان باستالادى.
تاعى بٸر ارتىقشىلىعى – تٶلەمدەردٸ ٶمٸر بويى الۋ مٷمكٸندٸگٸ. ەگەر ادام شارتتى ەسەپتەۋ كەزٸندە بولجانعان مەرزٸمنەن ۇزاق ٶمٸر سٷرسە دە, ساقتاندىرۋ كومپانيياسى وعان تٶلەم جاساۋدى جالعاستىرادى. سونىمەن قاتار ساقتاندىرۋ تٶلەمٸنٸڭ مٶلشەرٸ جىل سايىن 7%-عا ۇلعايادى.
اننۋيتەت رەسٸمدەۋ ٷشٸن قانشا اقشا قاجەت?
اننۋيتەتتٸ رەسٸمدەۋ ٷشٸن زەينەتاقى جيناعىنىڭ بولۋى عانا جەتكٸلٸكسٸز. قاراجات ەڭ تٶمەنگٸ ساقتاندىرۋ تٶلەمٸن قامتاماسىز ەتۋگە جەتۋٸ كەرەك. 2026 جىلى قولدانىستاعى تالاپتارعا سەيكەس, اي سايىنعى ساقتاندىرۋ تٶلەمٸ ەڭ تٶمەنگٸ كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸنٸڭ 70%-ىنان كەم بولماۋى تيٸس. بۇل – ايىنا 35 596 تەڭگە.
زەينەتاقى اننۋيتەتٸن رەسٸمدەۋگە قاجەتتٸ ناقتى سومانى ساقتاندىرۋ كومپانيياسى ادامنىڭ جاسىن, جىنىسىن, جيناق كٶلەمٸن جەنە ٶزٸنٸڭ تاريفتەرٸن ەسكەرە وتىرىپ ەسەپتەيدٸ. سوندىقتان بارلىعىنا ورتاق بٸردەي سوما جوق.
شامامەن ەسەپتەۋ ٷشٸن زەينەتاقى اننۋيتەتٸنٸڭ كالكۋلياتورىن پايدالانۋعا بولادى. مىسالى, 55 جاستاعى ەيەلگە ارنالعان ەسەپ بويىنشا قاجەتتٸ قاراجات شامامەن 7,5 ملن تەڭگەنٸ قۇرايدى. الايدا بۇل – الدىن الا ەسەپ قانا, شارتتىڭ ناقتى قۇنىنا كەپٸلدٸك بەرمەيدٸ. سوڭعى سومانى ساقتاندىرۋ كومپانيياسى ٶز تاريفتەرٸ نەگٸزٸندە انىقتايدى.
ەگەر بجزق-داعى قاراجات جەتكٸلٸكسٸز بولسا, ەرٸكتٸ زەينەتاقى جيناقتارىن دا پايدالانۋعا بولادى.
بۇدان بٶلەك, جۇبايىمەن نەمەسە جاقىن تۋىسىمەن زەينەتاقى جيناقتارىن بٸرٸكتٸرٸپ, بٸرلەسكەن زەينەتاقى اننۋيتەتٸن رەسٸمدەۋگە مٷمكٸندٸك بار. جەتٸسپەيتٸن سومانى ٶز قاراجاتى ەسەبٸنەن دە تولىقتىرۋعا بولادى.
زەينەتاقى اننۋيتەتٸنٸڭ قانداي تٷرلەرٸ بار?
اننۋيتەتتٸڭ نەگٸزگٸ ٷش تٷرٸ بار.
جەدەل اننۋيتەت. شارت جاسالعاننان كەيٸن تٶلەمدەر بٸردەن باستالادى.
كەيٸنگە قالدىرىلعان اننۋيتەت. شارت الدىن الا رەسٸمدەلەدٸ, بٸراق تٶلەمدەر اننۋيتەت تالاپتارىندا كٶرسەتٸلگەن كەيٸنگٸ جاستان باستالادى.
بٸرلەسكەن اننۋيتەت. ەكٸ ادام زەينەتاقى جيناقتارىن بٸرٸكتٸرەدٸ. قاتىسۋشىلاردىڭ بٸرٸ قايتىس بولعان جاعدايدا, ەكٸنشٸسٸ شارت تالاپتارىنا سەيكەس تٶلەمدەردٸ الۋدى جالعاستىرادى.
زەينەتاقى اننۋيتەتٸنٸڭ باستى كەمشٸلٸگٸ قانداي?
قاراجات بجزق-دان ساقتاندىرۋ كومپانيياسىنا اۋدارىلعاننان كەيٸن ادام ونى ٶز قالاۋىنشا قايتا الىپ نەمەسە باسقا ماقساتتارعا جۇمساي المايدى. اقشانى باسقارۋ قۇقىعى ساقتاندىرۋشىعا ٶتەدٸ, ال ول شارتتا كٶرسەتٸلگەن تالاپتار بويىنشا زەينەتاقى تٶلەمدەرٸن جٷزەگە اسىرادى.
اننۋيتەتتٸڭ كەدٸمگٸ زەينەتاقى جيناعىنان تاعى بٸر ايىرماشىلىعى بار. بجزق-داعى جيناق يەسٸ قايتىس بولعان جاعدايدا, قاراجات مۇراگەرلەرٸنە بەرٸلۋٸ مٷمكٸن. ال زەينەتاقى اننۋيتەتٸنە اۋدارىلعان باستاپقى جيناقتىڭ ٶزٸ مۇراعا قالدىرىلمايدى.
دەگەنمەن شارتتا تٶلەمدەردٸڭ كەپٸلدٸك كەزەڭٸ قاراستىرىلۋى مٷمكٸن. ەگەر ادام وسى كەزەڭ ٸشٸندە قايتىس بولسا, شارتتا كٶزدەلگەن تٶلەمدەردٸ ونىڭ مۇراگەرلەرٸ الادى.
شارتتان باس تارتۋعا بولا ما?
زەينەتاقى اننۋيتەتٸ شارتىن بٸردەن بۇزۋ مٷمكٸن ەمەس. العاشقى ەكٸ جىل ٸشٸندە ونى بۇزۋعا نەمەسە ٶزگەرتۋگە بولمايدى. ەكٸ جىل ٶتكەننەن كەيٸن شارتتى ٶزگەرتۋگە بولادى, بٸراق بارلىق جيناقتى بجزق-عا قايتارۋ مٷمكٸندٸگٸ قاراستىرىلماعان. ساقتاندىرۋ كومپانيياسىندا ٶمٸر بويى بەلگٸلەنگەن ەڭ تٶمەنگٸ مٶلشەردەن كەم ەمەس تٶلەم جاساۋعا جەتكٸلٸكتٸ قاراجات قالۋى كەرەك.
باسقا ساقتاندىرۋ كومپانيياسىنا اۋىسۋ ٷشٸن جاڭا زەينەتاقى اننۋيتەتٸ شارتىن جاساۋ قاجەت. بۇل جاعدايدا جيناق جاڭا ساقتاندىرۋشىعا اۋدارىلادى.
اننۋيتەت كٸمدەرگە تيٸمدٸ بولۋى مٷمكٸن?
زەينەتاقى اننۋيتەتٸ ٶمٸر بويى تۇراقتى تابىس الۋدى جەنە زەينەتاقى تٶلەمدەرٸن ەرتەرەك باستاۋدى قالايتىن ادامدار ٷشٸن تيٸمدٸ بولۋى مٷمكٸن. مىسالى, قاجەتتٸ سومانى جيناپ قويعان جەنە ەدەتتەگٸ زەينەت جاسىن كٷتكٸسٸ كەلمەيتٸن ازامات اننۋيتەت ارقىلى تۇراقتى تٶلەم الۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرا الادى.
الايدا زەينەتاقى جيناعىن ٶز بەتٸنشە باسقارۋ, ونى مۇراگەرلەرٸنە قالدىرۋ نەمەسە بولاشاقتا شەشٸمٸن ٶزگەرتۋ مٷمكٸندٸگٸ ماڭىزدى بولسا, بۇل نۇسقانىڭ شارتتارىن مۇقييات باعالاۋ قاجەت. قاراجات ساقتاندىرۋ كومپانيياسىنا اۋدارىلعاننان كەيٸن ونى باسقارۋ ەركٸندٸگٸ ايتارلىقتاي شەكتەلەدٸ.
سوندىقتان شارت جاساماس بۇرىن بجزق ارقىلى الۋعا بولاتىن تٶلەم كٶلەمٸن جەنە ساقتاندىرۋ كومپانيياسى ۇسىناتىن اننۋيتەت تٶلەمدەرٸن سالىستىرۋ ماڭىزدى.
قاجەتتٸ سومانى ەسەپتەپ, قولجەتٸمدٸ نۇسقالاردى سالىستىرۋ ٷشٸن بجزق سايتىنداعى زەينەتاقى كالكۋلياتورىن پايدالانۋعا بولادى.
بۇل قالاي جۇمىس ٸستەيدٸ?
مىسالى, 45 جاستاعى ەيەلدٸڭ بجزق-داعى زەينەتاقى شوتىندا 12,3 ملن تەڭگە بار دەلٸك.
كەيٸنگە قالدىرىلعان اننۋيتەت
ول وسى نۇسقانى رەسٸمدەي الادى. ەگەر جيناعى جەتكٸلٸكتٸ بولسا, قاجەتتٸ سومانى بجزق-دان ساقتاندىرۋ كومپانيياسىنا اۋدارادى. تٶلەمدەر 55 جاستان باستالادى. ياعني ەيەل شارتتى 45 جاسىندا جاساسقانىمەن, ساقتاندىرۋ تٶلەمدەرٸن 10 جىلدان كەيٸن الا باستايدى.
جەدەل اننۋيتەت
ەيەل بۇل اننۋيتەتتٸ تەك كەدٸمگٸ زەينەتاقى جيناعى ەسەبٸنەن بٸردەن رەسٸمدەي المايدى. ەيەلدەر ٷشٸن جەدەل اننۋيتەتكە قۇقىق 53 جاستان باستالادى. سوندىقتان مىسالداعى جاعدايدا وعان جيناعىن بجزق-دا قالدىرىپ, 53 جاسقا دەيٸن كٷتۋگە نەمەسە كەيٸنگە قالدىرىلعان اننۋيتەتتٸ تاڭداۋعا تۋرا كەلەدٸ.
ەگەر ول ٷشٸن كەمٸندە 60 اي بويى مٸندەتتٸ كەسٸپتٸك زەينەتاقى جارنالارى اۋدارىلعان بولسا, جەدەل اننۋيتەتتٸ 50 جاستان رەسٸمدەۋگە بولادى. مۇنداي اننۋيتەت بويىنشا تٶلەمدەر شارت جاسالعاننان كەيٸن بٸردەن باستالادى.
بٸرلەسكەن اننۋيتەت
ەگەر ەيەلدٸڭ جەكە جيناعى اننۋيتەتتٸ ٶز بەتٸنشە رەسٸمدەۋگە جەتكٸلٸكسٸز بولسا, ونى جۇبايىنىڭ نەمەسە جاقىن تۋىسىنىڭ زەينەتاقى جيناعىمەن بٸرٸكتٸرۋگە بولادى. ساقتاندىرۋ كومپانيياسى شارت تالاپتارى مەن تٶلەم مٶلشەرٸن قاتىسۋشىلاردىڭ دەرەكتەرٸن ەسكەرە وتىرىپ ەسەپتەيدٸ.
بٸرلەسكەن شارت بويىنشا ەكٸ قاتىسۋشى دا ونىڭ تالاپتارىنا سەيكەس تٶلەم الادى. ولاردىڭ بٸرٸ قايتىس بولعاننان كەيٸن ەكٸنشٸ قاتىسۋشىعا تٶلەمدەر شارتتا بەلگٸلەنگەن تەرتٸپپەن جالعاسادى.
وسىلايشا, بجزق-دا 12,3 ملن تەڭگەسٸ بار 45 جاستاعى ەيەل ٷشٸن بٸرنەشە نۇسقا بار. ول كەيٸنگە قالدىرىلعان اننۋيتەتتٸ قازٸر رەسٸمدەپ, تٶلەمدەردٸ 55 جاستان باستاپ الا الادى. جەدەل اننۋيتەتتٸ تيٸستٸ جاسقا جەتكەننەن كەيٸن رەسٸمدەۋگە بولادى. ال جەكە جيناعى جەتكٸلٸكسٸز بولسا, جۇبايىمەن نەمەسە جاقىن تۋىسىمەن قاراجاتىن بٸرٸكتٸرٸپ, بٸرلەسكەن اننۋيتەتتٸ قاراستىرۋىنا مٷمكٸندٸك بار.
