قازاقستاندىق ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى قاۋىمداستىعى ەلەكتر ەنەرگيياسىمەن قامتاماسىز ەتۋ نارىعىنداعى قازٸرگٸ جاعدايعا تالداۋ جاسادى. ولاردىڭ ايتۋىنشا ەنەرگەتيكالىق نىساندارعا قويىلاتىن ەكولوگييالىق جەنە قارجىلىق مٸندەتتەمەلەرگە بايلانىستى اتالعان سەكتورعا ايتارلىقتاي سالماق تٷسٸرەتٸن ٶزگەرٸستەر كٷتٸلٸپ وتىر. بۇل جەردە جٷزدەگەن ميلليراد تەڭگە قاراجات قۇيۋدى قاجەت ەتەتٸن قوسىمشا جٷكتەمەلەر تۋرالى سٶز بولىپ وتىر. ول شىعىندى كوممۋنالدىق تاريفكە قوسىلاتىن بولسا ەلەكتر ەنەرگيياسى ٷشٸن تٶلەمنٸڭ كٷرت ٶسۋٸنە ەكەلەدٸ دەيدٸ قەق. بيىل سەۋٸر ايىندا ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ بٶلشەك ساۋدا نارىعىنداعى ٶزگەرٸستەرٸنە بايلانىستى تاريف زاڭدى تۇلعالار ٷشٸن ارزاندادى. الايدا بۇل قۋانىش ۇزاققا سوزىلمايتىن كٶرٸنەدٸ.
ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سەكتورىنداعى تاريف ساياساتى بويىنشا الاڭداۋعا نەگٸز بار. تالداۋ كٶرسەتكەندەي, بيىل 1 سەۋٸردەن باستاپ ەنەرگييامەن جابدىقتاۋشى جەكە ۇيىمداردى بٶلشەك ساۋدا نارىعىنان شىعارۋدىڭ ٶزٸ ۋاقىتشا عانا نەتيجە بەرمەك. "زاڭدى تۇلعالار ٷشٸن ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ تاريفٸ تٶمەندەدٸ. الايدا سەكتور ٷشٸن الداعى قارجىلىق مٸندەتتەمەلەردٸ ەسكەرە وتىرىپ, كوممۋنالدىق تٶلەمنٸڭ ٶسۋٸن تەجەپ تۇرۋ ۇزاق ۋاقىتقا سوزىلمايدى", - دەيدٸ قازاقستاندىق ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى قاۋىمداستىعى باسشىسى تالعات تەمٸرحانوۆ.
"استانا بويىنشا زاڭدى تۇلعالار ٷشٸن ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ تاريفٸ 18%-عا تٶمەندەۋٸ بايقالادى. بۇل ەل بويىنشا تٶمەندەۋدٸڭ ەڭ جوعارى كٶرسەتكٸشٸ. ورتاشا ەلەكتر ەنەرگيياسى ٷشٸن تٶلەم زاڭدى تۇلعالار ٷشٸن اقمولا, تٷركٸستان, جەتٸسۋ وبلىستارى مەن شىمكەنت قالاسىندا 4,62-دەن 16%-عا دەيٸن تٶمەندەدٸ. الماتى مەن الماتى وبلىسىندا ەڭ تٶمەنگٸ ايىرماشىلىق 1,2% قۇرادى. وسى رەتتە تاريفتٸڭ تٶمەندەۋٸ ۋاقىتشا قۇبىلىس ەكەنٸن, كٶپ ۇزاماي ەلەكتر ەنەرگيياسى بۇدان ەلدەقايدا قىمباتتايتىندىعىن اتاپ ٶتكٸم كەلەدٸ", - دەيدٸ تالعات تەمٸرحانوۆ.
تالعات تەمٸرحانوۆتىڭ ايتۋىنشا 1 شٸلدەدەن باستاپ ەكولوگييالىق زاڭنامانىڭ قارجىلىق قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ نورمالارى كٷشٸنە ەنەدٸ. زاڭ تالابىنا سەيكەس بٸرٸنشٸ ساناتتاعى نىسانداردىڭ جويىلۋى مٷمكٸن. وسى رەتتە بٸرقاتار ەنەرگەتيكالىق كەسٸپورىنداردىڭ ارنايى ەسەپ شوتتاعى 30-32 ملرد تەڭگە بٸر مەزەتتە تىرپ ەتپەي "قاتىپ" قالۋى بولجانىپ وتىر. ساراپشى پايىمداۋىنشا كوممۋنالدىق تاريفكە ەڭ وزىق قول جەتٸمدٸ تەحنيكانى (ەقت) ەنگٸزۋدٸڭ شىعىندارىن قوسۋعا مەجبٷر بولاتىندىعىن ايتىپ وتىر. بۇل ەكولوگييالىق تالاپقا 19 ستراتەگييالىق ەنەرگييا نىسانى ەنگەن.
"ەگەر بارلىق تالاپتارمەن جٷرەتٸن بولساق, وندا ەلەكتر ەنەرگيياسى تاريفٸنٸڭ ٶسۋٸ ەكولوگييالىق تالاپتاردى ورىنداۋ قىزمەتٸنە عانا كەتەدٸ. بۇل كەمٸندە جىل سايىن 50% قۇرايدى. بۇل جەردە جىل سايىنعى جٶندەۋ شىعىندارىن جەنە وتىن ساتىپ الۋ مەن تاسىمالداۋ شىعىندارىنىڭ ٶسۋٸن ەسەپكە الىنىپ وتىرعان جوق. تەك ەكولوگييالىق شارالارعا كەتەتٸن شىعىندار عانا ەسەپكە الىنىپ وتىر. ەگەر مەملەكەت ەنەرگەتيكتەردٸڭ تالاپتارىن قاناعاتتاندىرۋعا دايىن بولسا, ەكولوگييالىق ٸس-شارالاردى كوممۋنالدىق تاريفكە ەنگٸزۋ بويىنشا ونى جٷزەگە اسىرۋعا دايىنبىز. ال اتالعان مەسەلە شەشٸلمەگەن جاعدايدا, وندا ەقت ەنگٸزۋ بويىنشا رەفورما تەك دەكلاراتيۆتٸ جەنە قارجىلاندىرۋ تۇرعىسىنان ناقتى ٸسكە اسىرۋ ورىندالماي قالادى", - دەپ اتاپ ٶتتٸ سالالىق قاۋىمداستىق باسشىسى.
ەگەر تاريف جاڭا ەكولوگييالىق جەنە قارجىلىق مٸندەتتەمەلەردٸ ەسكەرە وتىرىپ تٷزەتٸلمەسە ەنەرگەتيكتەر ەميسسييالارعا رۇقسات الۋدا قيىندىقتارعا تاپ بولادى. ياعني, كەلەسٸ جىلدان باستاپ نورماعا سەيكەس, سالداردى جويۋعا قارجىلاندىرۋدىڭ بولماۋى, ەنەرگەتيكالىق كەسٸپورىننىڭ جۇمىس ٸستەۋٸنە تىيىم سالادى. سالالىق قاۋىمداستىق باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل جاعدايدا ەنەرگييا بەرۋشٸ نىساندار ٶز قىزمەتٸن توقتاتۋعا مەجبٷر بولادى.
"قازٸر بٸزدٸڭ الدىمىزدا ٶتە ماڭىزدى تەۋەكەل تۇر. قازٸرگٸ بەلگٸسٸزدٸك جاعدايدىڭ ٶزٸندە ەنەرگەتيكتەرگە جٷكتەلگەن قارجىلىق قامتاماسىز ەتۋدٸ ەسكەرە وتىرىپ, تاريفتٸ رەتتەپ الۋ قاجەت. زاڭعا سەيكەس ەنەرگەتيكالىق نىسانداردى جٶندەۋ جۇمىستارى مەن جالاقىمەن قامتاماسىز ەتۋ جەنە ستانسالارعا وتىن ساتىپ الۋ شىعىندارىن ەسكەرە وتىرىپ, تاريفتٸ كٶتەرۋ بويىنشا ٶتٸنٸمدەر دايىندالۋى كەرەك. ٶتٸنٸمدەر 1 قىركٷيەككە دەيٸن قابىلدانادى. وسى ارالىقتا بٸز ەكولوگييالىق مٸندەتتەمەلەردٸ تاريفكە قوسۋدى نەمەسە قوسپاۋدى انىقتاپ الۋىمىز قاجەت. ەگەر بٸز ونى قوساتىن بولساق, كەلەسٸ جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ قازاقستاندا ەلەكتر ەنەرگيياسى ايتارلىقتاي قىمباتتايدى." - دەيدٸ تەمٸرحانوۆ.
قازاقستان ەلەكتر ەنەرگيياسى نارىعىنىڭ 85%-ىن قازاقستاندىق ەلەكتر ەنەرگەتيكالىق قاۋىمداستىعى قۇرايدى. بٷگٸندە اتالعان قاۋىمداستىق شىعىنى كٶپ ەكولوگييالىق نورمالاردىڭ كٷشٸن جويۋدى نەمەسە ونى كەيٸنگە قالدىرۋ بويىنشا ۇسىنىس حات دايىندادى. تاريفتٸڭ ٶسۋٸن قالتاسى كٶتەرە المايتىن تۇتىنۋشى سيياقتى ەنەرگييا ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋعا قاجەتتٸ قارجىلىق جٷكتەمەنٸ ەنەرگييا ٶندٸرۋشٸ كەسٸپورىنداردىڭ دا جاعدايى كٶتەرە الماي تۇرعانى انىق.
