Freedom Inside '26

Iasaýi kesenesine 200-ge jýyq sham ornatyldy

Iasaýi kesenesine 200-ge jýyq sham ornatyldy
Túrki áleminiń rýhani astanasy – Túrkistandaǵy «Áziret Sultan» qoryq-murajaiynyń aýmaǵynda Qoja Ahmet Iasaýi, Rabiia Sultan Begim, Esimhan mazarlary men segiz buryshty kesene, burynǵy kazarma ǵimaraty men bekinis qabyrǵasy ornalasqan. Keseneni jaryqtandyrýdyń biregei jobasyn júzege asyrý kezinde eskertkishtiń daralyǵyn, tutastyǵy men shynaiylyǵyn, onyń dini jáne tarihi qundylyǵyn, árbir bólshegin saqtaý talap etildi , – dep habarlaidy Dalanews.kz Túrkistan oblysy ákiminiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.

Jaqyn ýaqytta týrister úshin erekshe tartymdy nysandardyń búkilálemdik tizimine kirgen qasietti mekenniń ǵajaiyp sáýlet týyndysy alystan jarqyrap, kózge túsetin bolady. Jobanyń tehnikalyq direktory Baǵila Isakova sáýlettiń qundylyǵyn pash etý úshin árbir bólshegi jan-jaqty jaryqtandyrylatynyn atap ótti.

Bul keseneniń aiaqtalmai qalǵan negizgi qasbeti, segiz buryshty negizi bar úlken kúmbez jáne panelderi bar tetraedrlik negiz, taýashalar, epigrafiialyq órnekteri bar geometriialyq órnekteri bar jyltyratylǵan plitkalar. Qasietti jer ekenin kórsetetedi jáne namaz oqýǵa da, týrizmge de qolaily atmosfera jasaidy, deidi joba jetekshisi.

Jobaǵa kirispes buryn Aiia Sofiia (Ystambul, Túrkiia), Shardja (Shardja, BAÁ) jáne basqa da meshitterde jasalǵan uqsas jobalardy tyńǵylyqty zertteý jáne taldaý jumystary júrgizildi. Joba «Qazrestavratsiia» RMK men «Áziret Sultan» mýzei-qoryǵy mamandary, restavratorlary men arheologtarynyń usynystaryn eskere otyryp júzege asyrylady.

Derbes jaryqtandyrý sheshimi zamanaýi jaryqdiodty tehnologiianyń jáne ártúrli shamdardy qoldaný nátijesinde jasalady. Iasaýi kesenesin jaryqtandyrý jobasynda shamamen 187 sham qoldanylady. Kesene qabyrǵalaryn birkelki jaryqtandyrý úshin restavratsiialyq materialdardyń túpnusqalyǵyn eskere otyryp, jerge ár túrli optikadaǵy syzyqtyq shamdardy qoldaný týraly sheshim qabyldandy.

Mamandar jobany testileý kezinde Qoja Ahmet Iasaýi kesenesiniń syrtqy kelbeti bezendirilgen keramikanyń erekshe qasieti anyqtaǵanyn aitady. Optika men jaryq sipattamalarynyń ózgerýi kezinde epigrafikanyń ártúrli elementteri kórinedi, iaǵni kesene qabyrǵalarynda kalligrafiialyq jazýlar kórinetin bolady. Keseneniń dál osy tańǵajaiyp kórinisi jaryqtandyrýdyń eń negizgi ereksheligine ainalmaq.