Helios Airways áýe kompaniiasynyń 522-reis apaty Grekiianyń azamattyq aviatsiia tarihyndaǵy eń iri ári eń qaiǵyly oqiǵalardyń biri bolyp qaldy.
Álemdik aviatsiia tarihynda talai apat bolǵanymen, 2005 jyldyń tamyzynda Kiprdiń Boeing 737 ushaǵymen bolǵan qaiǵyly jaǵdai eń qorqynyshty oqiǵalardyń biri sanalady. Bortynda 121 adam bolǵan lainer úsh saǵat boiy avtopilotpen ushyp, basqarylmaityn temir tabytqa ainalǵan. Sebebi sol ýaqytta ushaqtaǵy adamdardyń barlyǵy derlik esinen tanyp qalǵan edi.
Jerdegi bir qatelik apatqa alyp keldi
Qaiǵyly oqiǵalar tizbegi ushaq Larnaka áýejaiynan kóterilmei turyp bastalǵan. Sol kúni tańerteń ekipaj germetizatsiia júiesinde aqaý baryn habarlaǵan. Tehnikalyq mamandar tekseris júrgizý úshin qysymdy basqarý júiesin basqa rejimge aýystyrǵan. Bul qozǵaltqyshty qospai-aq synaq jasaýǵa múmkindik bergen.
Alaida jumys aiaqtalǵan soń injenerler qosqyshty qaitadan avtomatty rejimge qoiýdy umytyp ketken.
Ushaqty qabyldaǵan pilottar da ushý aldyndaǵy standartty tekseris kezinde osy asa mańyzdy qatelikti baiqamaǵan. Sonyń saldarynan Boeing 737 salonyndaǵy qysymdy avtomatty túrde ustap turatyn júie jumys istemegen kúii áýege kóterilgen.
Efirdegi úreili únsizdik
Ushaq kóterilgennen keiin shamamen 15 minýt ótkende, biiktik alǵan sátte kabinada dabyl belgisi qosylǵan. Biraq dabyl dybystarynyń uqsastyǵynan ushqyshtar taǵy bir aýyr qatelik jibergen: olar germetizatsiiaǵa qatysty eskertýdi ushýǵa daiyndyq konfigýratsiiasyndaǵy aqaý týraly belgi dep qabyldaǵan.
Ekipaj joq jerden tehnikalyq másele izdep jatqanda, borttaǵy adamdardyń qanyndaǵy ottegi deńgeii kúrt tómendei bastaǵan.
Kóp uzamai ushqyshtar da, jolaýshylar da tereń gipoksiia jaǵdaiyna túsip, esinen aiyrylǵan. Al lainer avtopilotpen Grekiia áýe keńistigine kirip, dispetcherlermen bailanysqa shyqpai, Afina mańynda ainalyp usha bergen. Sol sátte ol radarlardaǵy naǵyz "eles ushaqqa" ainaldy.
Qutqarý ushqyshtary kórgen qorqynyshty kórinis
Bailanysqa shyqpaǵan ushaqty tekserý úshin Grekiia Áskeri-áýe kúshteriniń eki F-16 joiǵysh ushaǵy kókke kóterildi. Olar Boeing 737-ge jaqyndaǵanda, sumdyq kóriniske kýá boldy: salonda da, kabinada da adamdar oryndarynda qozǵalmai otyrdy, al ottegi maskalary tómen salbyrap turǵan.
Bir sátte áskeri ushqyshtar kabina ishinde qozǵalys baryn baiqaǵan. Bul stiýard Andreas Prodromý edi. Ol tasymaldanatyn ottegi ballondaryn paidalanyp, ózgelerge qaraǵanda esin uzaǵyraq saqtai alǵan.
Andreastyń shaǵyn aviatsiia ushaǵyn basqarýǵa litsenziiasy bolǵan. Ol komandirlerdi esin jiǵyzýǵa tyrysyp, tipti kabina terezesinen áskeri ushqyshtarǵa belgi bergen. Stiýard ushaqty basqarýǵa áreket jasaǵanymen, aýyr jolaýshylar lainerin ushyrýǵa qajetti daiyndyǵy bolmaǵan.
Qaiǵyly final jáne tergeý qorytyndysy
Qutqarý úshin bolǵan dramalyq kúres Boeing qozǵaltqyshtaryndaǵy janarmai taýsylǵan kezde aiaqtaldy. Jergilikti ýaqyt boiynsha shamamen túski mezgilde ushaq Grammatiko aýyly mańyndaǵy taýǵa soǵyldy. Apat ornyna jetken qutqarýshylar tiri qalǵan adamdy tappady.
Resmi tergeý bul qaiǵyly oqiǵanyń basty sebebi adam faktory ekenin rastady. Germetizatsiia júiesiniń durys baptalmaýy, chek-paraqtardy tekserý kezindegi salǵyrttyq jáne dabyl belgilerin qate túsiný júzden astam adamnyń ómirin qidy.
Bul apat álemdegi aviatsiia salasyna úlken sabaq boldy. Qaiǵyly oqiǵadan keiin kóptegen eldiń aviatsiialyq biligi ekipaj ben tehnikalyq qyzmetkerler arasyndaǵy ózara áreket tártibin, sondai-aq ushý aldyndaǵy tekseris hattamalaryn qaita qaraýǵa májbúr boldy.
