Túrkiia óz qandastaryn kóshirip alatyn boldy
Ýkrainanyń urys júrip jatqan aýmaqtarynan 667 otbasy, Ahyska túrikteri Túrkiiaǵa qonys tebetin boldy. Túrkiia syrtqy ister ministrliginiń kóshirip alý usynysyn túrik májilisi maquldaǵan. 1992 jyly qabyldanǵan zańǵa sáikes kóship kelgen Ahyska túrikterin belgili bir aimaqtarǵa qonystandyrý erejesi bekitilgen. Ministrlikten habar shyǵysymen túrik baspasózinde 667 otbasymen shektelmeý kerektigin, Ýkrainadaǵy barlyq 8 myńǵa jýyq Ahyska túrikterin kóshirip alý týraly usynystar aitylyp jatyr. Munyń birqatar sebebi sóz boldy. 21 yüzyil institýtynyń zertteýshisi Sabyr Askeroglý óziniń maqalasynda sebepterin úshke bólgen. Birinshide, Ýkraina daǵdarysy soǵys jaǵdaiyna jaqyn, áskerge jappai alý júrip jatyr. Ekinshiden, Ahyska túrikteri urystar júrip jatqan Donbasqa jaqyn Harkov, Herson, Nikolaevka siiaqty qalalarda turady. Úshinshiden, Ýkraina daǵdarysy el ekonomikasyna áser etýde. Elde halyqtyń ál-aýqaty nasharlap, jumyssyzdyq kóbeiip keledi. Ýkraina azamattary syrt memleketterge qonys aýdarýda.
«Ahyska» túrikteri - 1944 jyldyń qarasha aiynda Stalinniń óktemdigi kezinde Orta Aziia men Qazaqstan aýmaǵyna qonys aýdarylǵan halyqtardyń biri. Olardyń tarihi Otany – qazirgi Grýziianyń ońtústik-batys aýdandary sanalady. Kezinde osy aýdandar Osman imperiiasynyń quramyna enip, Ahysk patshalyǵyn quraǵan. 1829 jylǵy túrik-orys soǵysynan keiin atalmysh jerler Resei imperiiasynyń qol astyna ótip, Ahaltsih ýezd ataǵyn alǵan. Osy kezeńde shekara jabylyp, túrik halqymen qarym qatynas úzilip qalady. Sol ýaqyttan bastap “Ahyska” túrikteri dep atalyp, jańa túrikter tarihy bastaldy. Olar ózderiniń túp tamyry túrik ultynan taraǵandyqtaryn moiyndaidy.
Qazirgi tańda Qazaqstanda 180 myń, Reseide 95myń, Ázirbaijan 87 myń, Qyrǵyzstanda 42 myń, Túrkiiada 76 myń, AQSh-ta 16 myń, Ýkrianda 8 myń Ahyska túrikteri turady.
Nazar Turyqbaiuly
