Týka, munyń ne?!.
«Aldaraspan» ázil-ysqaq teatrynyń direktory Nurjan Tólendievti bylaiǵy jurt ázilkesh retinde jaqsy biledi. Sońǵy kezde ol ánshilik qyrynan da tanyla bastady. Árine, Nurjannyń ózi aitpaqshy, qazaqta «áý» demeitin adam joq. Halyqty kúlkige qaryq qyla ma, án aita ma, óz erki. Tipti, ánshilik qabiletiniń bar-joqtyǵyn táptishteitin quqymyz joq. Másele basqada.
Al, aqynnyń tasqa basylǵan sózin ózgertýge kimniń quqy bar? Aqynnyń ár óleńi – tarih. Sol zamannyń bet-beinesi. Aqynnyń tap sol mezettegi ishki kúii. Oǵan óz janymyzdan túzetý engizýge bola ma? Joq. Biraq Nurjan Tólendiev «Otyzdan asyp baramyn» degendi «Jiyrmadan asyp baramyn» dep nege ánge qosyp júr?! Buryn-sońdy «Otyzdan asyp baramyn» degendi qulaǵyna sińirgen jyr súier qaýym «Bul qalai?» dep ań-tań kúide. Sonda aqynnyń óleń jolyndaǵy ár qazaqqa sińisip ketken sóz tirkesin burmalaýǵa kimge abyroi ápermek? Buǵan nege beijai qaramaqpyz? Mysal keltirsek:
…Bilmesek te myna ómirdiń
qyr-syryn anyq,
Qý tirshilik jasap júrmiz
qulshynyp alyp.
Qaityp kelmes jiyrmam-aý
seni saǵynsam,
Osy ánimdi bir shyrqarmyn
kúrsinip alyp.
Amalym bar ma, amalym
Solai da solai karaǵym,
Muqaǵaliym aitqandai,
Jiyrmadan da asyp baramyn.
Amalym bar ma, amalym,
Solai da solai qaraǵym.
Muqaǵaliym aitqandai, Jiyrmadan da asyp baramyn, – dep eki márte qaitalaidy.
Shyn máninde, aqiyq aqyn Muqaǵali Maqataevtyń «Otyzdan asyp baramyn» atty óleńin bilmeitin adam joq. Oǵan tipti án de arnaldy. Aqynnyń bul óleńinde tolǵanys pen tebirenis jatyr. Ómir atty ózenniń saǵymdai óte shyǵatynyna ishtei qynjylatyn filosofiialyq oi bar. Tipti, bul óleń aqynnyń otyzdan asqan shaǵyn kóz aldyńyzǵa ákeledi. Ári-beriden soń, «Muqaǵali aitqandai» deitin, onyń óleńinde «Jiyrmadan asyp baramyn» degen óleń joly múldem joq qoi. Eske sala ketsek:
Suqtanyp turyp janaryń,
Suryma nege qaradyń?
Solai da, solai, qaraǵym,
Otyzdan asyp baramyn.
Shashymnyń sanap ár aǵyn,
Tańyrqai berme, qaraǵym.
Sanaýly basqan ár adym,
Otyzdan asyp baramyn.
Belgisi tur ma aǵanyń,
Betime nege qaradyń?
Baqytyn tilep balanyń,
Otyzdan asyp baramyn.
Qýanyp keide qalamyn,
Qýaryp keide qalamyn.
Attanǵan ata-ananyń
Artynan qýyp baramyn.
Áziliń qaida, qaraǵym,
Ájimge nesin qaradyń?
Artymda qalyp alarym,
Otyzdan asyp baramyn, – degen joldary osyǵan dálel bolady.
Munyń astarynda ne jatyr? Aqynnyń poeziiasymen áli tanysa qoimaǵan jastardy adastyrmaimyz ba? Erteńgi kúni Muqaǵalidyń óleńderin oqymaǵan jastar «E-e, aqyn «Jiyrmadan asyp baramyn» dep jyrǵa qosqan eken» dese, kim kináli? Búgin Nurjan Tólendiev, erteń basqa ánshi kez kelgen aqynnyń óleńin óz qalaýynsha ózgertip alsa, ne bolmaq? Buǵan kim tosqaýyl qoiady? Bálkim, «ózi joqtyń kózi joq» deitin shyǵar. Alaida ár nárseniń artynda suraýy bar. Osydan bálenbai jyl buryn ómirden ozǵan aqynnyń árýaǵy atyp júrmesin, abai bolaiyq!
Dinara MYŃJASARQYZY
Derekkózi: turkystan.kz
