Toqaevtyń aitýynsha Nursultan Ábishuly – airyqsha erik-jigerimen erteńgi kókjiekke batyl qarai bilgen biregei reformator, álem moiyndaǵan memleket qairatkeri! Ol – táýelsiz eldiń tól tarihyn óz qolymen jasaǵan tegeýrindi tulǵa!
"Meniń Elbasyn alǵash kórgenime de 35 jyldyń júzi bolypty. Nursultan Ábishuly 1985 jyldyń qyrkúieginde Qazaq KSR Ministrler Keńesiniń Tóraǵasy kezinde Qytaiǵa kelgen edi. Ol kezde elshilikte jumys isteitinmin. Sonda Úkimet basshysynyń qytailyqtarmen kelissózder barysynda baiqalǵan mol bilimine, totalitarizm tusynda qalyptasqan jailar jónindegi batyl oilaryna, sóziniń júieliligine bárimiz qatty razy bolǵanbyz.
Elshilik qyzmetkerlerimen bas-aiaǵy eki jarym saǵatqa sozylǵan beiresmi áńgimeden keiin bas qosqanymyzda men áriptesterime qarap: "Teginde, biz Qazaqstannyń bolashaq basshysymen sóilesken shyǵarmyz" dedim. Arada bes jyl ótkende Nursultan Nazarbaev elimizdiń basshylyǵyna keldi", – deidi Toqaev.
Onyń pikirinshe 90-shy jyldaǵy aýmaly-tókpeli shaqta Nazarbaevtyń uiymdastyrýshylyq qabileti barynsha ashylǵan.
"1989 jyly maýsym aiynda ol Qazaqstan Kompartiiasy Ortalyq Komitetiniń birinshi hatshysy boldy, al 1990 jyly sáýir aiynda Joǵarǵy Keńes ony Qazaqstan Respýblikasynyń Tuńǵysh Prezidenti etip sailady. Osylaisha, sol kezdegi álemdik geosaiasattaǵy eń yqpaldy eldiń biri sanalatyn KSRO kólemindegi eń jas ári yqpaldy basshy retinde kózge tústi.
Nursultan Nazarbaev kánigi saiasatker retinde alyp eldiń keteýi ketip, shańyraǵy shaiqalyp turǵanyn jaqsy sezindi. Sondyqtan da sol syndarly shaqta Odaq basshylary ortasynda júrip jatqan oiynnan tys bolyp, integratsiialyq úrdisterdiń jaqtaýshysy retinde kórindi.
Bul ustanymy qaharly eldiń qabyrǵasy sógilgen kezde TMD uiymyn qurýǵa negiz boldy. Jańa memleketterdiń qurylýyna bailanysty "iýgoslaviialyq stsenariidiń" bolǵanyn eskersek, bul shyn máninde yqtimal qantógistiń aldyn alǵan sarabdal sheshim bolatyn", – deidi ol.
Toqaev osy arada toqyraý jyldaryna toqtalyp, Nazarbaevqa turalaǵan ekonomika, toqtaǵan kásiporyndar men aýyl sharýashylyǵy, kedeishilik, jumyssyzdyq máseleleri "muraǵa" qalǵanyn aitypty.
"Sondai-aq sol kezdegi kóptegen saiasatkerler men sarapshylar elimizdiń bolashaǵyna úlken kúmánmen qaraǵany da shyndyq. Olardyń paiymynsha, Qazaqstandaǵy ekonomikalyq, demografiialyq qiyndyqtar men shekaranyń zańdy túrde bekitilmeýi eldiń shynaiy táýelsizdigine nuqsan keltiredi-mis.
Alaida Tuńǵysh Prezidenttiń parasatpen júrgizgen pármendi saiasaty álgindei senimsizdik tanytqan tujyrymdardyń tas-talqanyn shyǵardy. Bir ǵana shekara beldeýin shegendep berýdiń ózi qanshama qajyr-qairatty qajet etti deseńizshi", – deidi ol.
Prezidenttiń aitýynsha Elbasynyń eń úlken erligi – Semei iadrolyq synaq alańyn jabý týraly Jarlyǵy boldy. Tuńǵysh Prezidenttiń toqtamyn halyqaralyq qaýymdastyq ta oń qabyldaǵan eken.
"Aitalyq Semei poligony jabylǵannan keiin Reseidiń Jańa jerdegi synaq poligony, AQSh aýmaǵyndaǵy "Nevada" poligony, frantsýzdardyń Tynyq muhittaǵy poligony jáne Qytaidyń Lobnor iadrolyq synaq alańy jumysyn toqtatty. Jer sharynyń kez kelgen núktesine jeterlik bir myń eki júz iadrolyq oqtumsyǵy bar 110-nan astam ballistikalyq zymyrandy quraityn mólsheri jaǵynan álemdegi tórtinshi iadrolyq áleýet AQSh jáne Reseimen birlese otyryp, zalalsyzdandyryldy.
2006 jyldyń qyrkúieginde aimaqtaǵy ózge de eldermen birge Ortalyq Aziiany iadrosyz aimaq dep jariialaǵan Semei kelisimine qol qoiyldy. Kelisimge qazirdiń ózinde 200-ge jýyq memleket qosylyp, 150-den astamy ratifikatsiialandy. Qazaqstannyń bul beibitshil ideiasy negizinde Prezident Jarlyqqa qol qoiǵan 29 tamyz – Dúniejúzilik iadrolyq qarýǵa qarsy is-qimyl kúni retinde atalyp ótedi. Osy beibit bastamany áli de belsendi jalǵastyrýymyz qajet", – deidi Toqaev.
Budan bólek Memleket basshysynyń Nazarbaevtyń jumysyn joǵary baǵalaǵan Li Kýan Iýdy mysalǵa keltiripti. Toqaevtyń paiymdaýynsha Nazarbaev álemde jan-jaqty bailanysty júrgize otyryp, kópvektorly saiasattyń negizin qalaǵan adam.
"Bul jóninde "Prezident Nazarbaev – keńestik saiasattaǵy jaryq juldyz, túrli respýblikalar arasyndaǵy iri tulǵa. Qazaqstan lideri – belgili deńgeide qatal, tájiribeli, jedel sheshim qabyldai alatyn adam. Odaqtyń basqa respýblikalarynyń ózi moiyndaǵan jyly shyraily, talantty jáne tabandy basshy. Nazarbaev eldi basqaryp turǵanda, Qazaqstannyń tabystarǵa jetý múmkindigi anaǵurlym mol bolady" degen Singapýrdyń birinshi Premer-ministri, kórnekti saiasi tulǵa Li Kýan Iýdyń baǵasy ádil bolǵanyn tarihtyń ózi dáleldep otyr", – deidi Toqaev.
"Egemende" jariialaǵan maqalasynda Qazaqstannyń qazirgi prezidenti Elbasynyń el astanasyn Arqa tósine kóshirý týraly ideiasy Qazaqstannyń damýyndaǵy mańyzy zor tarihi betburys bolǵanyn aitypty.
"Astanany kóshirý ideiasy eldi biriktirýshi faktorǵa ainaldy. Búginde elordamyz – halqymyzdyń maqtanyshy hám súiikti shahary. Byltyr men astana avtorynyń elordany salyp, damytýǵa qosqan orasan zor úlesin ádil baǵalai otyryp, qalaǵa Nur-Sultan ataýyn berý týraly sheshim qabyldadym. Bul durys sheshim bolǵanyna esh kúmán joq. Bul qadam Qazaqstannyń jańa tarihy men Elbasy esiminiń birtutas uǵymǵa ainalǵanyn bildiredi.
"Elý jylda el jańa, júz jylda – qazan" deidi halqymyz. Nursultan Nazarbaev elimizdiń biligin qolǵa alǵan 30 jyldyń ishinde jańa memleket qurýdyń barlyq qiyndyǵyn bastan ótkerdi. Eńseli murattardy eńserip, tolaǵai tabysqa qol jetkizdi. Qazaq jurtyn tórtkúl dúniege tanytyp, barsha álemge moiyndata bildi", – deidi ol.
Maqalanyń toq eterin Toqaev "Elbasynan kóp nárse úirendim, ómirlik ónege aldym" dep túiindepti.
"Byltyr elimizdiń tarihynda úlken betburys boldy. Tuńǵysh Prezident biliktiń aýysýy barysynda maǵan ólsheýsiz senim artty. Bul taǵy da Elbasy el múddesi jolynda kez kelgen sheshimge bara alatyn erekshe batyldyǵyn baiqatty. Eń bastysy, biz biliktiń aýysýyn turaqtylyq jaǵdaiynda ótkize bildik. Bul – Elbasynyń parasaty men kóregendiligin kórsetken tarihi oqiǵa. Byltyrǵy Prezident sailaýynda halyq Elbasynyń strategiialyq baǵdaryn qoldap daýys berdi. Sondyqtan bul jeńis – halqymyzdyń jeńisi!
Indetpen kúres sharalary áli jalǵasady. Elbasy osy syndarly kezeńde de elimen etene ekenin bildirip, ózi jetekshilik etetin Nur Otan partiiasynyń jalpyhalyqtyq "Biz birgemiz!" aktsiiasyn jariialady. Úndeý tastap, únemi bir-birimizge qoldaý kórsetýge shaqyrdy. Kúlli el Elbasynyń izgilikke shaqyrýyn qabyl alyp, kúrdeli kezeńde bereke-birliktiń úlgisin kórsetýde. Bul igi bastama Nursultan Ábishulynyń halyqty memlekettik múddege jumyldyrýshy tulǵa ekenin taǵy da aiqyn tanytty.
Ol – shyn máninde jahan jurtyna keń tanymal, halyqaralyq qaýymdastyqta airyqsha bedeldi, álemdik deńgeidegi saiasat sardary", – deidi Toqaev.
Derekkóz: egemen.kz
