Tyń igerý jyldary Qazaqstan ekonomikasyna qandai paida ákeldi?

Tyń igerý jyldary Qazaqstan ekonomikasyna qandai paida ákeldi?
«Eýraziia álemi» pikirsaiys klýbynyń kezekti otyrysy «Dán qudireti: Qazaqstan tyń igerý jyldary eýraziia halyqtarynyń integratsiialaný faktory boldy» degen taqyrypqa arnaldy. Jiynǵa qatysty sarapshylar sen saiasattanýshylar osy oraidaǵy óz oi-pikirlerin ortaǵa saldy.

Jiynda tyń igerý jyldarynyń mańyzy men maqsaty, sol jyldardaǵy KSRO-nyń áleýeti, ári bul naýqannyń Qazaqstanǵa qandai áserin tigizgeni sóz boldy.

Sharanyń shymyldyǵyn túrgen saiasattanýshy Edýard Poletaev osydan 63 jyl buryn 1954 jyly kúlli KSRO keńistiginde tyń jerlerdi igerý naýqany bastalǵanyn aitty.

«Sonyń nátijesinde ainalasy 6 jylda, iaǵni ainalasy 6 jyldyń ishinde 41 mlnnan gektardan asa jer igerildi. Munyń 25 mln. Qazaqstanǵa tiesili bolsa, 16,3 mln Reseige tiesili boldy» dedi ol.

Al «Berlek-Edinstvo» álemdik ekonomikany jáne eýraziialyq integratsiialyq protsestterdi zertteý geosaiasi ortalyǵyny jetekshisi Aleksei Chekryjovtyń aitýynsha 1953-1958 jyldardy aralyǵynda Qazaqstanǵa 650 myń bilikti maman kelgen eken. Solardyń ishinde 1,5 myń muǵalim, 50 myń qurylysshy bar. Árine, bulardyń kópshiligi aýyl sharýashylyǵynyń mamandary edi.

Óz kezeginde ál-Farabi atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýniversiteti janyndaǵy IýNESKO ortalyǵynyń direktory Láilia Ahmetova: tyń igerý naýqanyna KSRO ǵylymi turǵydan qaraǵan joq. Qara kúshkesendi. Klimat, jer jaǵdaiy, topyraq jaǵdaiy, sý resýrsy degen máselelerge mán berilgen joq.

Úshinshi másele osy naýqanǵa jerdiń jyrtpaq turmaq, aýyldyń tirshiligin bilmeimin qalanyń jastaryn tartty.
Mine, sol kezderi tyń igerýshi degen túsinikter paida boldy. Al «qazaqtar» degen uǵym ekinshi kezekke ysyraldy. Tyń igerý naýqany men indýstriialyq qurylysqa barlyǵy 2,5 mln adam tartylǵan eken.

Bul óz kezeginde Qazaqstannyń soltústigi men ońtústiginde demokratiialyq ahýaldy ózgertip jiberdi» degen pikir bildirdi.

«Strategiia» áleýmettik jáne saiasi zertteýler ortalyǵynyń prezidenti Gúlmira Ileýovanyń aitýynsha qazirgi kúni bul taqyryp jalpy aqparat quraldary arasynda keńinen qamtylmaidy.

«Meniń oiymsha Qazaqstan men Reseidiń aqparattyq saiasatyna jalpy ótkenimiz týraly aitqanda belgili bir dúnielerdi ǵana qamtý kerek siiaqty.

Aitalyq, ekinshi Dúniejúzilik soǵystaǵy halyqtardyń erligi, eńbek jetistikteri, belgili bir dańqty tulǵalardyń erlikteri degendei. Mine, sonda ǵana biz ótkenge bir kózqaraspen qarai alamyz» dedi ol.