Qazaqstannyń agroónerkásip keshenindegi mańyzdy baǵyttarynyń biri - sý resýrstaryn tiimdi paidalaný jáne sýarmaly jerlerdiń ónimdiligin arttyrý. Keiingi jyldary bul salada naqty qurylymdyq ózgerister oryn alyp, eldiń sý saiasaty jańa deńgeige kóterildi. Memleketaralyq sý qarym-qatynastary boiynsha sarapshy Quralai Qalmaǵanbetqyzynyń aitýynsha, salanyń damý qarqynyna Sý resýrstary jáne irrigatsiia ministrliginiń qurylýy úlken serpin bergen. Bul týraly ol Dalanews.kz redaktsiiasyna bergen suhbatynda málimdedi.
"Sý resýrstary jáne irrigatsiia ministrligi 2023 jyldyń qyrkúieginde quryldy. Buǵan deiin sý salasy túrli vedomstvolardyń quramynda bolyp kelgen edi. Derbes ministrliktiń qurylýy saladaǵy basqarý júiesin nyǵaityp, bir ortalyqtan úilestirý múmkindigin berdi", – deidi sarapshy.
Jańa ministrlik qurylǵan soń Sý resýrstaryn basqarý kontseptsiiasy (2024) jáne jańa Sý kodeksi (2025) qabyldandy. Bul qujattar elimizdegi sý saiasatynyń strategiialyq baǵytyn aiqyndap, kóptegen normativtik-quqyqtyq aktilerdi jańartýǵa jol ashty.
Sarapshynyń sózinshe, osy reformalar aiasynda qarjylandyrý júiesi de jetildirilip, materialdyq-tehnikalyq baza jańartylyp jatyr. Munyń barlyǵy aýyl sharýashylyǵynda sýdy tiimdi paidalaný men jańa tehnologiialardy engizýge múmkindik týǵyzǵan.
"Burynǵydai vedomstvoaralyq úilesimsizdik azaidy, sý salasynyń damý baǵyty aiqyndaldy. Endi ministrlik tek normativtik emes, naqty óndiristik jáne infraqurylymdyq jobalardy da iske asyrýmen ainalysa alady", – deidi Qalmaǵanbetqyzy.
Jalpy, salanyń institýtsionaldyq turǵyda kúsheiýi agroónerkásip keshenindegi kóptegen túitkilderdiń sheshilýine áser etip jatyr. Sý resýrstarynyń tiimdi basqarylýy egin men mal sharýashylyǵynyń, jalpy aýyl ekonomikasynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etetin negizgi faktorlardyń biri bolyp otyr.
Sý únemdeitin tehnologiialar sharýalarǵa qoldaý kórsetýde
Sý resýrstaryn basqarý salasyndaǵy reformalar aýyl sharýashylyǵynda da óz jemisin bere bastady. Keiingi jyldary sý únemdeitin jáne tsifrlyq tehnologiialar keńinen qoldanysqa enip, eginshilik tiimdiligi artty.
Sarapshy Quralai Qalmaǵanbetqyzynyń aitýynsha, egindik jerlerde melioratsiialyq is-sharalardy durys júrgizý sýdy únemdeýde sheshýshi ról atqarady.
"Ońtústik óńirlerde jerdi lazerlik tegisteý tehnologiiasy keńinen qoldanyla bastady.Eger 2015 jyly bul pilottyq joba retinde bar bolǵany 15 gektarda ǵana júzege assa, 2025 jyly 60 myń gektarǵa jetip otyr. Sondai-aq tamshylatyp sýarý tásili de keń taraǵan. Mundai tehnologiialardy engizgen sharýashylyqtarǵa memleket tarapynan sýbsidiia qarastyrylǵan", – deidi sarapshy.
Budan bólek, sýarmaly jerlerdiń kólemin ulǵaitýdan góri, qoldanystan shyǵyp qalǵan jerlerdi qalpyna keltirý jáne qoldanystaǵy jerlerdi tiimdi paidalaný baǵyty basymdyqqa ie bolyp otyr.
"Aýyspaly eginshilikti saqtaý men melioratsiialyq júielerdi jetildirý jerdiń qunarlylyǵyn arttyrýǵa jáne ónim sapasyn jaqsartýǵa múmkindik beredi", – deidi Qalmaǵanbetqyzy.
Irrigatsiialyq jáne drenajdyq júielerdi jańartý jumystary da júieli túrde júrgizilýde. Bul – sýdyń ysyrap bolýyn azaityp, topyraqtyń tuzdaný qaýpin tómendetedi.
Sý tapshylyǵyna qarsy keshendi sharalar
Sý tapshylyǵyn boldyrmaý maqsatynda memleket kórshiles eldermen transshekaralyq ózender boiynsha kelisimderdi jetildirýde.
"Qazaqstandaǵy segiz ózen basseininiń jeteýi transshekaralyq bolǵandyqtan, halyqaralyq yntymaqtastyq bul salada erekshe mańyzǵa ie", – deidi sarapshy.
Sonymen qatar sý resýrstaryn basqarýda smart-sýarý, datchiktik júieler men tsifrlyq monitoring elementteri kezeń-kezeńmen engizilip jatyr. Bul júieler sýdyń naqty kólemin esepteýge jáne shyǵyndy azaitýǵa múmkindik beredi.
Qazirgi tańda agroónerkásip salasy sýdy tiimdi paidalaný arqyly jańa damý kezeńine aiaq basty. Tsifrlandyrý, jańa tehnologiialar men melioratsiialyq jobalar aýyl sharýashylyǵy ónimdiligin arttyrýǵa jáne elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigin nyǵaitýdyń naqty quralyna ainalǵan.
