Soltústik Aral teńizine ótken jylmen salystyrǵanda 12,5 ese artyq sý kelip jatyr. Bul habarmen 18 shiledede QR Sý resýrstary jáne irrigatsiia ministrligi bólisti, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Vedomstvonyń aqparatynsha, Sý resýrstary jáne irrigatsiia ministri Nurjan Nurjigitov "Áitek" sý torabyn aralap, Soltústik Aral teńizine sý jiberý jumystarymen tanysty.
Qazirgi ýaqytta Soltústik Aralǵa sekýndyna 75 tekshe metrge deiin sý jiberilýde. Byltyr sekýndyna 6 tekshe metr sý kelgen bolatyn.
Ministrdiń aitýynsha, búginde Syrdariia ózeni arqyly Qyzylorda oblysyna sekýndyna 650 tekshe metr sý kelip jatqandyqtan osyndai nátijege qol jetkizildi.
Sondai-aq, Ózbekstan jáne Qyrǵyzstanmen birlesken jumys júrgizildi.
"Atap aitqanda, sý jiberý kesteleri bekitilip, qazirgi tańda kelisimge sai sý kelip jatyr", -dedi Nurjan Nurjigitov.
Aita keteiik, "Qoldan jańbyr jaýǵyzyp júrgen" Altai Ainabek esimdi qazaq ǵalymy álemjelide "jańbyr adam", "qazaqtyń Toni Stárki" degen laqap attarymen tanylyp keledi. Altai - Klimatty ózgertý tehnologiialary halyqaralyq ortalyǵynyń (International Center of Climate Change Technologies) basshysy, “Jasandy jańbyr jaýǵyzý” tehnologiiasynyń avtory. Birneshe jyl buryn Mańǵystaýdaǵy qýańshylyq máselesin sheshýge atsalysqan maman qazirgi tańda Araldyń jai-kúiine erekshe nazar aýdarýda.
Maman "Aral óńirine jańbyr jaýǵyzamyn" degen oiyn ortaǵa salǵan edi.
Sońǵy kúnderi elimizdiń ońtústik óńirlerinde jańbyr jaýý kórsetkishi jiilep ketti. Al "qyryq kúndik shildeniń" aptap ystyǵyna eti úirenip qalǵan halyq jazdyń qaq ortasynda nóserlep tókken jaýynǵa ań-tań. Tabiǵi qubylystyń tosynnan kelgen syiyna daiyn bolmaǵan jurt bul "Qudaidyń emes, Altaidyń jańbyry" degen alyp-qashpa áńgimelerdi alǵa tartýda.
Jeldei esip jatqan atalmysh aqparattardy ǵalym joqqa shyǵarmaidy. Aitýynsha, Aralǵa jasalyp jatqan tájiribe atalǵan óńirlerge áser etýi ábden múmkin.
"Biz Qazaqstanda jumys jasaǵan merzimder: 2021 jyldyń qazan aiy, 2022 jyldyń naýryz , sáýir, mamyr ailary jáne 2023 jyldyń tamyz aiy. Sonymen qatar 2024 jyldyń 18 maýsymynan bastap jumysty jalǵastyryp jatyrmyz. Osy kezderdiń barlyǵyna ortaq bir qubylys bar – Almaty, Jambyl, Túrkistan, Qyzylorda oblystarynda jaýyn-shashyn deńgeii kóp bolǵan.
Atmosfera – statikalyq emes. Barlyq nárse ainalyp turady. Ekvatordyń soltústiginde atmosfera qozǵalysy batystan shyǵysqa júredi. Sondyqtan Aralǵa jasalyp jatqan tájiribeniń Almatyǵa áseri bolýy zańdylyq. Jáne biz tsiklondardy tehnologiia kómegimen uzaq ýaqytqa ustap turýǵa yqpal etip jatyrmyz. Biraq bolashaqta, úkimet qoldap, materialdyq tehnikalyq bazamyz kúsheigende Araldyń tarihi tabanynyń ústine jaýynnyń birshama bóligin lokalizatsiia jasaimyz", - deidi ol.
Ǵalym "Araldy sýǵa toltyrýdyń" alǵashqy kezeńderin eńserip jatqanyn atap ótti. Onyń sózinshe, bul protsess biraz ýaqytty talap etedi.
"Birinshi kezeń – klimatty úiretý. Jalpy, Araldyń klimaty ǵasyrlar boiy qalyptasqan. Onyń ústine Aral tartylǵan soń múlde basqa klimat ornyqqan. Biz sony ózgertýdemiz. Qazir temperatýra birshama túsip, jaýyn edáýir artty. Klimat úirene kele, "oblaka vertikalnogo razvitiia" jasaý jeńildene túsedi. Joǵaryda aitqandai materialdyq tehnikalyq baza kúsheigende basty etap "jaýynnyń Araldyń tarihi tabanyna lokalizatsiia protsesinde" sý tipten kóbeiedi", - deidi ol.
