Sarapshylar Qazaqstannyń sý resýrstary – basqa elderge qaraǵanda áldeqaida kúrdeli degendi alǵa tartady.
"Sondyqtan da Qazaqstanda sý tapshylyǵyna ákelýi múmkin birneshe máseleler bar", – deidi ekolog Bolat Esekin.
Sý resýrstaryn basqarý salasynda mol tájiribesi sarapshynyń aitýynsha jahandyq jylynýdyń saldary da elimizge áser etýi múmkin. Qazirdiń ózinde muzdyqtar erip, bul jait bolashaq sý kólemine teris yqpal eteri anyq.
"Eger 2000-shy jyldary ortasha kópjyldyq ózen aǵyny 120 km3 bolsa, qazir – shamamen 102 km3 al 2030-shy jylǵa qarai mamandar ózen aǵynynyń odan ári 99,4 km3 deiin qysqarýyn boljap otyr.
Demek biz úshin transshekaralyq sýlarǵa táýeldi Qazaqstan úshin ońai soqpas. Elimiz Qytaidan, Reseiden, Ózbekstannan jáne Qyrǵyzstannan keletin sýǵa táýeldi.
Kórshi elderdiń ekonomikalyq jáne áleýmettik damýynyń jedeldeýine bailanysty sol memlekettermen shektesetin ásirese ońtústik jáne batys aimaqtarda sý kózine tapshylyq baiqalýy múmkin.
Ekinshi másele elde kóbinese sýdy tiimsiz paidalaný da keri áserin berýde. Oǵan sebep sýarmaly jerlerde infraqurylymnyń 40%-nyń tozyǵy jetip, sonyń saldarynan tirshilik kózi maqsatsyz jumsalýda jáne bizdegi ónerkásipte sý kózderine áli de bolsa táýeldilik bary aqiqat.
Salystyrmaly túrde alyp qarasaq Qazaqstannyń ishki jalpy ónimine bir dollarǵa shaqqanda Resei men AQSh-qa qaraǵanda úsh ese, Avstraliiaǵa qaraǵanda alty ese kóp sý qajet eken. Sondyqtan da «Bizdiń klimattyq protsesterge yqpalymyz jáne kórshilerge táýeldilikke áserimiz shekteýli, osy sebepti úshinshi faktormen iaǵni sýdy paidalanýdyń tiimsizdigimen jumys isteý qajet",- deidi sarapshy.
Al Ekologiia ministrligi óz kezeginde sýdy paidalaný boiynsha memlekettik qadaǵalaýdy engizýdi usynyp otyr.
Bul turǵyda jergilikti atqarýshy organdardyń is-áreketteri de qadaǵalaýǵa alynbaq. Bul quraldyń maqsaty- sýdy ysyrap etkenderdi meili kásipker, diqanshy nemese qarapaiym adamdardy jazalaý emes, barynsha sýdy únemdeýge shaqyrý kózdelingen.
«Negizgi usynystyń maqsaty – memleket, qoǵam jáne biznes elimizdiń sý qaýipsizdigi úshin bolashaq urpaq aldynda jaýapty bolýy kerek. Eger sý resýrstaryna nemquraily qaraýdy jalǵastyra bersek, onda úlken problemalar týyndaýy múmkin»,- deidi ekologtar.
