Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev Germaniianyń bedeldi Handelsblatt iskerlik basylymynda jariialanǵan maqalasyn usynamyz, dep habarlaidy dalanews.kz.
Qazaqstan Eýropa ekonomikasynda strategiialyq mánge ie 34 shikizat túriniń 21-in óndiredi. Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev Berlinge qosylǵan quny joǵary ónimder shyǵaratyn óndiris tizbegin birge qalyptastyrýdy usynady.
Saiasatta da, ekonomikada da senim – kapital, al senimdilik onyń eń joǵarǵy formasy sanalady. Halyqaralyq dúrbeleń beleń alǵan kezeńde dál osyndai sipattaǵy qarym-qatynastyń qundylyǵy arta tústi.
Otyz jyldan astam ýaqyt ishinde Qazaqstan men Germaniia ózara senimniń berik irgesin qalap, arqaýy myqty strategiialyq seriktestik qalyptastyra aldy. Syndarly saiasi dialog, ýaǵdalastyqtardy dáiekti túrde júzege asyrý jáne naqty nátijeni kózdeý ózara qarym-qatynasymyzdyń ereksheligin kórsetedi.
Qazaqstan úshin Germaniia jai ǵana basty saýda seriktesi ári iri investor emes. Bizdiń ekonomikalyq múddelerimiz uqsas ári eki memleket te halyqaralyq quqyqtyń saqtalýyna árqashan beiil.
Búginde ózara yqpaldastyǵymyz ekijaqty kún tártibimen shektelmeidi. Biz Aziia men Eýropa arasyndaǵy mańyzdy dáneker rólin atqaryp, tutas Eýraziia keńistigindegi ekonomikalyq ornyqtylyqty, energetikalyq qaýipsizdikti jáne kólik qatynastaryn nyǵaitýǵa eleýli úles qosyp kelemiz.
Halyqtar arasyndaǵy tyǵyz bailanys yntymaqtastyqtyń berik ustyny ispettes. Qazirgi tańda Qazaqstanda 200 myńnan astam etnikalyq nemis ómir súredi, al Germaniiada elimizde týyp-ósken millionnan asa azamat turady. Ortaq tarihi jadymyz jáne mádeni dástúrlerimiz qos halyqtyń arasyn jaqyndata túsedi.
Dál osy berik tuǵyr keleshekke senimmen kóz tigýge múmkindik bereri sózsiz.
Sondyqtan Germaniiaǵa bul jolǵy saparymdy, eń aldymen, strategiialyq seriktestigimizdiń jańa kezeńine qadam basatyn, jańa ósim baǵyttaryn aiqyndaityn jáne birlesken jumysqa tyń serpin beretin múmkindik retinde qarastyramyn.
Buǵan qajetti alǵysharttardyń bári bar. 2025 jyly ózara saýda-sattyq kólemi 9 milliard dollarǵa jýyqtady (7,9 milliard eýro). Qazaqstanda germaniialyq kapitaldyń úlesi bar myńnan astam kásiporyn tirkelgen.
Osy rette Qazaqstan eksportyn ártaraptandyrýǵa jáne qosylǵan quny joǵary ónimder shyǵarýǵa aitarlyqtai áleýet baryn aitqym keledi.
Biz Germaniia naryǵyna 80-nen astam daiyn ónim túrin jetkize alamyz.
Metallýrgiia, munai himiiasy, tamaq ónerkásibi jáne temir jol mashinasyn jasaý salalarynda mol múmkindik bar. Osy oraida asa mańyzdy mineraldar salasynda da kúsh-jiger biriktirý óte ózekti kórinedi
Energetikalyq aýysymǵa jáne tsifrlandyrýǵa aýadai qajet strategiialyq resýrstar
Qazaqstan Eýropa ekonomikasynda strategiialyq mánge ie 34 shikizat túriniń 21-in óndiredi. Olardyń arasynda litii, kremnii, kobalt, niobii, volfram jáne mys sekildi elementter bar. Atalǵan materialdar energetikalyq aýysymǵa, mashina jasaý, ónerkásip óndirisi, mikroelektronika, tsifrlyq tehnologiia salalaryna aýadai qajet.
Biz germaniialyq seriktesterge tek shikizat jetkizýge kepildik berip qana qoimai, geologiialyq barlaý men ken óndirýden bastap, ony óńdeý, komponentter shyǵarý jáne materialdardy qaita qadege jaratý kezeńderin túgel qamtityn tolyq óndiris tizbegin qalyptastyrýdy usynamyz.
Bailanystarymyzdyń taǵy bir mańyzdy baǵyty – energetika. Qazaqstan Eýropaǵa turaqty túrde energiia resýrstaryn jetkizýshi el retinde senimge ie boldy. Eýropa Odaǵyna importtalatyn munaidyń shamamen 13 paiyzyn, tabiǵi ýrannyń 20 paiyzyn Qazaqstan qamtamasyz etedi. 2025 jyly Germaniiaǵa jetkizilgen munai kólemi 10 million tonnadan asty.
Biz kólik tasymaly múmkindikterin eskere otyryp, bul mindetti odan ári jaýapkershilikpen atqarýǵa ázirmiz.
Jańartylatyn qýat kózderi, elektr jelilerin jańǵyrtý jáne energiia tiimdiligin arttyrý baǵyttaryndaǵy seriktestik kelesheginen kóp úmit kútemiz. Ekonomikalyq bailanysty nyǵaita túsý úshin Shyǵys pen Batysty jalǵaityn senimdi kólik dálizi qajet.
Qytaidan Eýropaǵa qurlyq arqyly tasymaldanatyn júktiń 85 paiyzǵa jýyǵy Qazaqstan aýmaǵy arqyly ótedi. Byltyr shamamen 40 million tonna júk jetkizildi.
Transkaspii halyqaralyq kólik baǵdary Aziia men Eýropa arasyndaǵy kólik qatynastary múmkindikterin keńeitip jatyr. Biylǵy segiz aidyń nátijesinde atalǵan dálizben tasymaldanǵan júk kólemi 22 paiyzǵa, al Shyǵys – Batys baǵytyndaǵy tranzit 55 paiyzǵa ósti.
Jańa kólik jobalary birqatar óńirdi Kaspii teńizindegi ailaqtarmen tikelei bailanystyryp, Qytai – Eýropa baǵytyn 1000 shaqyrymǵa qysqartady. Osylaisha biz joldy qysqartatyn baǵyttardy qalyptastyryp, Germaniia biznesi úshin jańa múmkindikter ashyp otyrmyz.
Taǵy bir áleýetti baǵyt – nemis kompaniialaryn elimizdiń aýmaǵy arqyly áýe júk tasymalyn júzege asyrýǵa belsendi tartý jáne Qazaqstandaǵy áýe habtaryn damytý.
Qazaqstan men Germaniia múmkindikteriniń toǵysy
Qazirgi zamanda taýar qozǵalysy derekter qozǵalysymen tyǵyz bailanysty. Sondyqtan tsifrlandyrý men jasandy intellekt tehnologiialaryn engizý qazaq-german yntymaqtastyǵynyń taǵy bir perspektivti baǵytyna ainalýǵa tiis.
Bilikti mamandarsyz birde bir strategiia tabysty bolmaidy. Germaniia standarttaryna sai bilim alǵan jáne ony birlesken kásiporynda kádege jaratyp júrgen jas qazaqstandyq injener beinesi – bizdiń keleshek seriktesimizdiń kelbeti desek, qatelespeimiz.
Investitsiialyq sheshimder de uzaqmerzimdi tásildi talap etedi. Memlekettik institýttarǵa senim bolmasa, mundai sheshimderdi júzege asyrý múmkin emes.
2019 jyldan beri Qazaqstan aýqymdy saiasi jáne áleýmettik-ekonomikalyq reformalar arqyly onyń irgesin dáiekti túrde nyǵaityp keledi.
Syrtqy saiasatta elimiz ózara qurmetke, memleketterdiń derbestigi men halyqaralyq quqyqty saqtaýǵa negizdelgen teńgerimdi ári syndarly baǵyt ustanady. Bul Qazaqstandy senimdi ári perspektivti seriktes retinde tanytady.
Nemisterde «Einigkeit macht stark» – «Kúsh – birlikte» degen naqyl sóz bar. Osy ulaǵatty sóz múmkindikterin toǵystyrǵan Qazaqstan men Germaniianyń yqpaldastyǵyn dál sipattaidy.
Ózara tiimdi yntymaqtastyqtyń kókjiegin keńeite otyryp, elderimiz Eýraziia qurlyǵyndaǵy turaqtylyq pen órkeniet keńistigin nyǵaita bererine senimdimin.
