Tanymal jýrnalist Arman Shoraev osy tóńirektegi kóńilge túigenin tujyrymdap, orys shovinisteriniń shymbaiyna batatyn shyndyqty aitty dep habarlaidy Dalanews.kz.
Olardy táýelsizdik «qutqaryp» qaldy
Shoraevtyń aitýynsha, Qazaqstandaǵy ultshyldyqtyń túp ózegi – Táýelsizdikti saqtaý, onymen tamyrlasyp jatqan isi qazaqqa qasterli qundylyqtardy dáripteý, damytý.
[perfectpullquote align="full" bordertop="false" cite="" link="" color="" class="" size=""]«Qazaq ultshyldyǵy bireýdiń basyn jaryp, kózin shyǵardy ma osy kúnge deiin?
Qazaq ultshyldyǵynyń qurbany bolǵan kimdi estidińiz?
Qazaq ultshyldyǵy kimniń asyna ortaqtasty? Kimniń ishki isine kilikti?
Qazaqstandaǵy tatýlyq pen turaqtylyqtyń shaiqalmai otyrǵany da qazaqtyń kónbistigi men tózimdiliginiń arqasy árbirden soń. [/perfectpullquote]
Áldebireý aityp júrgendei, qazaq ultshyldyǵy bireýdiń eńsesin ezýdi, onyń dástúr-saltyn zorlyqpen umyttyryp, óz ustanymyn tańýdy kózdemeidi.
Tek óz quqyn qorǵai biletin tabandylyq paida boldy osy ýaqytta. Bul tabiǵi qubylys edi. Táýelsizdikpen qatar damydy», – deidi ol.
Onyń pikirinshe, Táýelsizdik áne-mine túp tamyrynan, ata teginen ajyraǵaly otyrǵan qyrýar qazaqty "qutqaryp" qaldy.
Orystildi qazaqtar osy ýaqytqa deiin «kim edik, kimnen taraldyq, ata-babamyz kim, balalarymyz kim bolady?» degen kóp saýalǵa jaýap izdeýmen kelipti. Kópshiligi túzelgen. Ózgergen. Kópshiligi qazaq ultshyldarynyń qataryn tolyqtyrǵan.
Jutyp tynar edi
«Táýelsiz el úshin qazaq ultshyldyǵynyń ósip órkendegeni, kerek kezde tabandylyq tanytqany, ýaqyt ozǵan saiyn qulashyn keńge jaiyp, qatarynyń kóbeiip jatqany tabiǵi qubylys ekenin keibireýler áli túsingen joq.
Olardyń qazaq ultshyldyǵyna qarsy kúresi nege negizdelip otyrǵany da túsiniksiz», – deidi Shoraev.
Uqqanymyz, el ishinde qazaq ultshyldyǵyn qubyjyq qyp kórsetýge qulshynyp júrgen túrli-túrli top bar.
Olar qit etse qazaq ultshyldyǵyn kinálaityn propagandamen ainalysady. Propaganda ádette syńarezý sóileitini belgili.
Shoraevtyń pikirinshe, Táýelsizdik almaǵanda qazaq jutylyp tynar edi. Keńes úkimeti qazaq jerinde taǵy 70 jyl aialdaǵanda qazirgi iakýttar men chýkchalardyń kebin kier edik biz.
Atymyz da, tegimiz de oryssha jazylar edi. Kim ekenimizdi, kim bolǵanymyzdy umytar edik birjolata. Qudai saqtady...
10-15 jyl...
Osynsha ýaqyt kerek Shoraevtyń shamalaýynsha.
10-15 jyldan soń ulttyq-patriottyq kúshter kemeline kelip, Qazaqstannyń qoǵamdyq-saiasi ómirin belgili bir arnaǵa baǵyttaityn yqpaldy kúshke ainalady.
Qazaq ultshyldyǵyna degen qajettilik qaǵidasy qalyptasady sol kezde. Ózekti bolady ol.
Qazirgi saiqymazaq saiasi uiymdar men qozǵalystardyń jasandy urandary, jalǵan ideialarynan jurt birjolata bas tartady sol ýaqytta.
[perfectpullquote align="full" bordertop="false" cite="" link="" color="" class="" size=""]«Qazaq ultshyldaryn qaralaityndar sol kúnniń jaqyn qalǵanyn ishteri sezip, baiyz tappai júr.
"Ultshyl qazaqtar jol boiyndaǵynyń bárin japyryp, osy kúnge deiin ózi turatyn eldiń tilin de, dilin de qabyl almaǵan bizdeilerdi sergeldeńge túsire me" dep seziktenedi olar. [/perfectpullquote]
Joq. Osy ýaqytqa deiin shetqaqpai kórip kelgen qazaq ultshyldyǵy saiasi-qoǵamdyq ómirdegi ózine tiesili úlesin alady, ózine laiyqty orynǵa jaiǵasady jái ǵana.
Bul da Táýelsiz elge tán tabiǵi úrdis. Qazirdiń ózinde qazaq tilinde bilim alatyn balalardyń úlesi 80 paiyzǵa jetti.
10-15 jyldan ótsin...olar da qazaq ultshyldarynyń qataryn tolyqtyrady.
Qazaqtildi segment sany jaǵynan da, sapasy jaǵynan da basym túsetin bolady», – deidi ol.
Aitýynsha, 10-15 jyl ótkesin Qazaqstanda qazaqsha sóilemeitin adamdy kezdestirmeisiz.
Eshkim sizge «govorite po rýsskii!» dep taqyldap turmaidy.
«Iá, ultshyl-patriottardyń óz arasynda alaýyzdyq bar. Bul da qalypty qubylys», – deidi Shoraev.
Ýaqyt óte ultshyldardyń arasyndaǵy saýatty, sanaly azamattar iriktelip shyǵady. Ózgeleri solardyń tóńiregine toptasady dep senedi ol.
«Al qazaq ultshyldaryna kúie jaǵatyndar úrikpesin. Bul orys ultshyldyǵy emes.
Ekeýi eki bólek álem.
Qazaq ultshyldyǵynyń qatarynda skinhedter joq, bolmaidy da.
Qazaq ultshyldyǵy bireýdiń basyn jaryp, kózin shyǵardy ma osy kúnge deiin?
Qazaq ultshyldyǵynyń qurbany bolǵan kimdi estidińiz?
Qazaq ultshyldyǵy kimniń asyna ortaqtasty? Kimniń ishki isine kilikti?
Qazaq ultshyldyǵyn orys ultshyldyǵymen shatystyrmaý qajet sondyqtan. Ilgeride aitqandai, ekeýi eki bólek álem.
Qazaq ultshyldarynyń memlekettik tilde sóileýdi talap etkeni, ózgelerge qysastyq kórsetkeni emes. Árbirden soń mindet qoi bul. Óziń turatyn eldiń memlekettik tilin meńgerý - mindet.
Ultshyl-patriot retinde men qoǵamdyq oryndarda, sonyń ishinde kinoteatrlarda qazaqtyń án-kúii shyrqalý tiis dep sanaimyn.
Bul da mindet. Qazaq ultshyldyǵy kúsh alǵan saiyn mundai talaptardyń tizimi tolyǵa túsedi.
Ult, til, dil máselesine kelgende suraýsyz dúnie joq.
Solai eken dep qazaq ultshyldyǵynan qorqýdyń qajeti joq. Ol joǵaltqanyn túgendep jatyr. Kózi ashyq, kókiregi oiaý qazaqtyń bári ultshyl. 10-15 jyl kútelik...», – deidi Arman Shoraev.
Daiyndaǵan, Dýman BYQAI