Qazaqstanda egistik alqaptaryn jappai jaýlaǵan shegirtkemen kúres aiaqtaldy. Biyl ziiankesterdiń taralý aýmaǵy ótken jylmen salystyrǵanda birshama azaiǵan. Degenmen bul baǵyttaǵy jumys ońai bolǵan joq.
Boljam men naqty nátijeniń arasyndaǵy aiyrmashylyq taǵy da qosymsha shyǵynǵa ákep soqty. Sonymen shegirtke máselesi Qazaqstanǵa qanshalyqty aýyr tidi, salaǵa jaýapty vedomstvo bul jaǵdaidan qandai sabaq aldy? Ortalyq kommýnikatsiialar qyzmetinde ótken brifingte Aýyl sharýashylyǵy ministrligi shegirtkemen kúres jumystarynyń qorytyndysyn jariialady, dep jazady osy tusta Dalanews.kz.
Vedomstvonyń málimetinshe, biyl 2,7 mln gektar jer óńdelip, ziiankesterge qarsy himiialyq sharalar tolyq aiaqtalǵan.
Ótken jyly shegirtkemen kúreske 4,2 mlrd teńge bólinip, bastapqy boljam boiynsha, 1,5 mln gektar aýmaq óńdelýi tiis edi. Alaida boljamdar birneshe ret ózgerip, nátijesinde 3,1 mln gektar jerdi qamtý úshin qosymsha 3,9 mlrd teńge jumsaldy. Sol kezde únemdelgen 800 mln teńge qarajatqa drondar men ózge de arnaiy tehnika alynǵan bolatyn.
Biylǵy jyly dál osy jańa qurylǵylardyń kómegimen shalǵai jáne jetýi qiyn aimaqtarda jumys edáýir jeńildegen.
Degenmen biylǵy boljamda da qatelikter oryn aldy. Ministrlik 2,1 mln gektar jerge qarajat josparlaǵanymen, óńdelgen aýmaq taǵy da boljamnan asyp, 2,7 mln gektarǵa jetken. Biraq osy joly úkimet rezervinen qosymsha qarajat alynǵan joq.
Ministrliktiń ósimdikterdi qorǵaý basqarmasynyń basshysy Almat Súleimenovtiń aitýynsha, shyǵyndar vedomstvonyń ishki biýdjetin qaita bólý arqyly rettelgen.
"Shegirtke tiri organizm. Onyń taralýy kóptegen faktorlarǵa, sonyń ishinde aýa raiy men klimatqa tikelei bailanysty. Sońǵy jyldardaǵy ystyq pen joǵary ylǵaldylyq ziiankesterdiń kóbeiýine qolaily jaǵdai jasady. Biyl kún belsendiliginiń sharyqtaý shegine jetýi de shegirtkeler sanynyń artýyna yqpal etti", – dep túsindirdi Almat Súleimenov.
Ministrlik kelesi jylǵa naqty boljam jasaýǵa asyqpaidy. Memlekettik inspektsiia komiteti tóraǵasynyń orynbasary Saiat Saqmoldin óńdeletin aýmaq kólemi shamamen 2 mln gektar bolatynyn, alaida naqty kórsetkish kúzgi monitoringten keiin belgili bolatynyn atap ótti.
Sońǵy jyldary Qazaqstanda shegirtkelerdiń asa qaýipti túrleriniń sany kúrt ósken:
- 2020 jyly – 514 myń ga;
- 2021 jyly – 626 myń ga;
- 2022 jyly – 975 myń ga;
- 2023 jyly – 1,6 mln ga;
- 2024 jyly – 3,1 mln ga;
- 2025 jyly – 2,7 mln ga.
Shegirtkeniń kúrt kóbeiip, qaita azaiýy kún belsendiliginiń 11 jyldyq tsiklimen tikelei bailanysty bolýy múmkin deidi sarapshylar. Biylǵy jáne ótken jyldardaǵy kún belsendiliginiń joǵarylaýy ziiankesterdiń kóbeiýine áser etken.
Alaida ministrlik ókilderi ziiankesterdiń taralýy tek tabiǵat jaǵdaiyna ǵana emes, fermerlerdiń jer óńdeý tásili men agrotehnikasyna da bailanysty ekenin atap ótti.
"Memleket tek asa qaýipti toptasqan shegirtkelerge qarsy sharalardy qarjylandyrady. Basqa ziiankestermen kúres jer ieleriniń óz mindeti. Eger fermerler biyl óz aýmaqtaryn durys óńdemese, kelesi jyly ziiankesterdiń jańa tolqynyna tap bolýy ábden múmkin", – dedi Almat Súleimenov.
Ótken jylǵy shegirtke máselesi ministrlikti drondarmen jáne olardyń operatorlarymen qamtamasyz etse, biyl vedomstvo turǵyndarmen jedel bailanys ornatýǵa arnalǵan jańa tsifrlyq quraldardy synaqtan ótkizdi. Turǵyndardyń habarlamalaryna tez jaýap berý maqsatynda arnaiy Telegram-bot iske qosyldy. Degenmen, ony tek 30-ǵa jýyq adam ǵana qoldanǵan. Kópshilik áli de telefon arqyly habarlasýdy jón sanaidy eken.
Bul jaǵdaidy túsindirý ońai: Joǵary aýditorlyq palatanyń sońǵy esebine sáikes, byltyr Qazaqstanda 800-den astam aýylǵa internet tartý josparlanǵanymen, 2024 jyldyń sońynda birde-bir eldi meken internetpen qamtamasyz etilmegen.
