قازاقستاندا ەگٸستٸك القاپتارىن جاپپاي جاۋلاعان شەگٸرتكەمەن كٷرەس اياقتالدى. بيىل زييانكەستەردٸڭ تارالۋ اۋماعى ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا بٸرشاما ازايعان. دەگەنمەن بۇل باعىتتاعى جۇمىس وڭاي بولعان جوق.
بولجام مەن ناقتى نەتيجەنٸڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىق تاعى دا قوسىمشا شىعىنعا ەكەپ سوقتى. سونىمەن شەگٸرتكە مەسەلەسٸ قازاقستانعا قانشالىقتى اۋىر تيدٸ, سالاعا جاۋاپتى ۆەدومستۆو بۇل جاعدايدان قانداي ساباق الدى? ورتالىق كوممۋنيكاتسييالار قىزمەتٸندە ٶتكەن بريفينگتە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸ شەگٸرتكەمەن كٷرەس جۇمىستارىنىڭ قورىتىندىسىن جارييالادى, دەپ جازادى وسى تۇستا Dalanews.kz.
ۆەدومستۆونىڭ مەلٸمەتٸنشە, بيىل 2,7 ملن گەكتار جەر ٶڭدەلٸپ, زييانكەستەرگە قارسى حيمييالىق شارالار تولىق اياقتالعان.
ٶتكەن جىلى شەگٸرتكەمەن كٷرەسكە 4,2 ملرد تەڭگە بٶلٸنٸپ, باستاپقى بولجام بويىنشا, 1,5 ملن گەكتار اۋماق ٶڭدەلۋٸ تيٸس ەدٸ. الايدا بولجامدار بٸرنەشە رەت ٶزگەرٸپ, نەتيجەسٸندە 3,1 ملن گەكتار جەردٸ قامتۋ ٷشٸن قوسىمشا 3,9 ملرد تەڭگە جۇمسالدى. سول كەزدە ٷنەمدەلگەن 800 ملن تەڭگە قاراجاتقا دروندار مەن ٶزگە دە ارنايى تەحنيكا الىنعان بولاتىن.
بيىلعى جىلى دەل وسى جاڭا قۇرىلعىلاردىڭ كٶمەگٸمەن شالعاي جەنە جەتۋٸ قيىن ايماقتاردا جۇمىس ەدەۋٸر جەڭٸلدەگەن.
دەگەنمەن بيىلعى بولجامدا دا قاتەلٸكتەر ورىن الدى. مينيسترلٸك 2,1 ملن گەكتار جەرگە قاراجات جوسپارلاعانىمەن, ٶڭدەلگەن اۋماق تاعى دا بولجامنان اسىپ, 2,7 ملن گەكتارعا جەتكەن. بٸراق وسى جولى ٷكٸمەت رەزەرۆٸنەن قوسىمشا قاراجات الىنعان جوق.
مينيسترلٸكتٸڭ ٶسٸمدٸكتەردٸ قورعاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى المات سٷلەيمەنوۆتٸڭ ايتۋىنشا, شىعىندار ۆەدومستۆونىڭ ٸشكٸ بيۋدجەتٸن قايتا بٶلۋ ارقىلى رەتتەلگەن.
"شەگٸرتكە تٸرٸ ورگانيزم. ونىڭ تارالۋى كٶپتەگەن فاكتورلارعا, سونىڭ ٸشٸندە اۋا رايى مەن كليماتقا تٸكەلەي بايلانىستى. سوڭعى جىلدارداعى ىستىق پەن جوعارى ىلعالدىلىق زييانكەستەردٸڭ كٶبەيۋٸنە قولايلى جاعداي جاسادى. بيىل كٷن بەلسەندٸلٸگٸنٸڭ شارىقتاۋ شەگٸنە جەتۋٸ دە شەگٸرتكەلەر سانىنىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتتٸ", – دەپ تٷسٸندٸردٸ المات سٷلەيمەنوۆ.
مينيسترلٸك كەلەسٸ جىلعا ناقتى بولجام جاساۋعا اسىقپايدى. مەملەكەتتٸك ينسپەكتسييا كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى سايات ساقمولدين ٶڭدەلەتٸن اۋماق كٶلەمٸ شامامەن 2 ملن گەكتار بولاتىنىن, الايدا ناقتى كٶرسەتكٸش كٷزگٸ مونيتورينگتەن كەيٸن بەلگٸلٸ بولاتىنىن اتاپ ٶتتٸ.
سوڭعى جىلدارى قازاقستاندا شەگٸرتكەلەردٸڭ اسا قاۋٸپتٸ تٷرلەرٸنٸڭ سانى كٷرت ٶسكەن:
- 2020 جىلى – 514 مىڭ گا;
- 2021 جىلى – 626 مىڭ گا;
- 2022 جىلى – 975 مىڭ گا;
- 2023 جىلى – 1,6 ملن گا;
- 2024 جىلى – 3,1 ملن گا;
- 2025 جىلى – 2,7 ملن گا.
شەگٸرتكەنٸڭ كٷرت كٶبەيٸپ, قايتا ازايۋى كٷن بەلسەندٸلٸگٸنٸڭ 11 جىلدىق تسيكلٸمەن تٸكەلەي بايلانىستى بولۋى مٷمكٸن دەيدٸ ساراپشىلار. بيىلعى جەنە ٶتكەن جىلدارداعى كٷن بەلسەندٸلٸگٸنٸڭ جوعارىلاۋى زييانكەستەردٸڭ كٶبەيۋٸنە ەسەر ەتكەن.
الايدا مينيسترلٸك ٶكٸلدەرٸ زييانكەستەردٸڭ تارالۋى تەك تابيعات جاعدايىنا عانا ەمەس, فەرمەرلەردٸڭ جەر ٶڭدەۋ تەسٸلٸ مەن اگروتەحنيكاسىنا دا بايلانىستى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
"مەملەكەت تەك اسا قاۋٸپتٸ توپتاسقان شەگٸرتكەلەرگە قارسى شارالاردى قارجىلاندىرادى. باسقا زييانكەستەرمەن كٷرەس جەر يەلەرٸنٸڭ ٶز مٸندەتٸ. ەگەر فەرمەرلەر بيىل ٶز اۋماقتارىن دۇرىس ٶڭدەمەسە, كەلەسٸ جىلى زييانكەستەردٸڭ جاڭا تولقىنىنا تاپ بولۋى ەبدەن مٷمكٸن", – دەدٸ المات سٷلەيمەنوۆ.
ٶتكەن جىلعى شەگٸرتكە مەسەلەسٸ مينيسترلٸكتٸ دروندارمەن جەنە ولاردىڭ وپەراتورلارىمەن قامتاماسىز ەتسە, بيىل ۆەدومستۆو تۇرعىندارمەن جەدەل بايلانىس ورناتۋعا ارنالعان جاڭا تسيفرلىق قۇرالداردى سىناقتان ٶتكٸزدٸ. تۇرعىنداردىڭ حابارلامالارىنا تەز جاۋاپ بەرۋ ماقساتىندا ارنايى Telegram-بوت ٸسكە قوسىلدى. دەگەنمەن, ونى تەك 30-عا جۋىق ادام عانا قولدانعان. كٶپشٸلٸك ەلٸ دە تەلەفون ارقىلى حابارلاسۋدى جٶن سانايدى ەكەن.
بۇل جاعدايدى تٷسٸندٸرۋ وڭاي: جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ سوڭعى ەسەبٸنە سەيكەس, بىلتىر قازاقستاندا 800-دەن استام اۋىلعا ينتەرنەت تارتۋ جوسپارلانعانىمەن, 2024 جىلدىڭ سوڭىندا بٸردە-بٸر ەلدٸ مەكەن ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتٸلمەگەن.
