Qazaqstan Respýblikasy Parlamenti Senatynda Semei iadrolyq synaq poligonynyń jabylǵanyna 35 jyl tolýyna arnalǵan dóńgelek ústel ótti. Is-sharaǵa Senat depýtattary, memlekettik organdardyń, ǵylymi uiymdardyń, halyqaralyq uiymdardyń, qoǵamdyq birlestikterdiń ókilderi men sarapshylar qatysty, dep habarlaidy dalanews.kz.
Dóńgelek ústeldiń maqsaty – Semei poligonynyń zardaptaryn eńserý máselelerin talqylaý, áleýmettik qorǵaý tetikterin jetildirý, meditsinalyq jáne ǵylymi zertteýlerdiń ózekti baǵyttaryn aiqyndaý, sondai-aq halyqaralyq yntymaqtastyqty damytý boldy.
Is-sharany ashqan Senat depýtaty Bibigúl Jeksenbai Semei poligonynyń jabylýy Qazaqstannyń ǵana emes, búkil adamzat tarihyndaǵy mańyzdy oqiǵa ekenin atap ótti.
"Biz álemge Qazaqstannyń iadrolyq qarýdan óz erkimen bas tartqanyn, Semei poligonynyń jabylǵanyn maqtanyshpen aityp kelemiz. Alaida búgin biz taǵy bir mańyzdy suraqqa jaýap berýimiz kerek: osy synaqtardyń zardabyn tartqan azamattardyń máselesin tolyq sheshe aldyq pa? Tarihi ádilettilik tek ótkendi eske alýmen emes, búgingi adamdardyń taǵdyryna naqty jaýapkershilikpen ólshenedi", – dedi senator.
Senatordyń aitýynsha, búginde eń ózekti máselelerdiń biri – radiatsiialyq áserge ushyraǵan azamattardyń naqty sanyn anyqtaý jáne biryńǵai memlekettik reestr qalyptastyrý.
"Biz halyqaralyq deńgeide millionnan astam adam zardap shekti dep aityp kelemiz. Biraq memleket naqty qansha adamnyń radiatsiialyq áserge ushyraǵanyn, olardyń qanshasy búgin ómir súrip jatqanyn, qanshasy qaitys bolǵanyn, olardyń densaýlyq jaǵdaiy qandai ekenin naqty bilýi tiis. Bul másele boljammen emes, dál derektermen sheshilýi kerek", – dedi Bibigúl Jeksenbai.
Dóńgelek ústel barysynda memlekettik organdardyń ókilderi áleýmettik qorǵaý, meditsinalyq kómek kórsetý, radiatsiialyq monitoring júrgizý jáne Semei iadrolyq qaýipsizdik aimaǵy týraly zańnyń iske asyrylý barysy jóninde baiandama jasady.
Sondai-aq qoǵamdyq uiymdar men sarapshylar qoldanystaǵy zańnamany jetildirý, áskeri qyzmetshilerdiń quqyqtyq mártebesin naqtylaý, meditsinalyq skrining baǵdarlamalaryn keńeitý jáne zardap shekken azamattardyń biryńǵai memlekettik reestrin qurý jónindegi usynystaryn tanystyrdy.
Senator Bibigúl Jeksenbai óz sózinde máseleniń tek áleýmettik tólemdermen shektelmeýi kerektigin aitty.
"Adamdarǵa tek járdemaqy nemese ótemaqy ǵana emes, ómir súrýge, eńbek etýge, balalaryn oqytýǵa jáne bolashaǵyn qurýǵa múmkindik berýimiz qajet. Sondyqtan Semei óńirine qatysty saiasat ótemaqy tóleý saiasatynan damý saiasatyna kóshýi tiis", – dedi depýtat.
Qatysýshylar Konstitýtsiialyq Sottyń Semei poligonyna qatysty qabyldaǵan quqyqtyq ustanymdarynyń mańyzyn atap ótip, ǵylymi zertteýlerdi jańartý jáne áleýmettik qorǵaý júiesin qazirgi jaǵdaiǵa beiimdeý qajettigin jetkizdi.
Syrtqy ister ministrliginiń ókilderi Qazaqstannyń iadrolyq qarýsyzdaný salasyndaǵy halyqaralyq bastamalary, onyń ishinde iadrolyq synaqtardan zardap shekken azamattarǵa kómek kórsetýge arnalǵan halyqaralyq trasttyq qor qurý jónindegi jumystar týraly aqparat berdi.
Dóńgelek ústel qorytyndysy boiynsha aitylǵan usynystardy jinaqtap, múddeli memlekettik organdarǵa joldaý týraly sheshim qabyldandy.
"Semei poligonynyń zardaptaryn eńserý – tek ótkenniń máselesi emes. Bul – búgingi azamattardyń densaýlyǵy, áleýmettik ál-aýqaty jáne bolashaq urpaqtyń qaýipsizdigi úshin memleket pen qoǵamnyń ortaq jaýapkershiligi", – dep túiindedi Bibigúl Jeksenbai.
