30 shilde kúni Astanada Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti janyndaǵy Qazaqstannyń strategiialyq zertteýler institýty (QSZI) uiymdastyrǵan «SAILAÝ-2026: media jáne tsifrlyq platformalar» atty sarapshylar alańy ótti, dep habarlaidy dalanews.kz.
Is-sharaǵa qatysýshylar tsifrlyq dáýirdegi saiasi kommýnikatsiianyń transformatsiiasyn, sailaýaldy úgit-nasihatta jasandy intellektini qoldaný máselelerin, jalǵan aqparatqa qarsy is-qimyldy, sondai-aq elektoraldyq minez-qulyqtyń zamanaýi úrdisteri men saiasi partiialarǵa qatysty qoǵamdyq kútýlerdi talqylady.
Saiasi kommýnikatsiianyń evoliýtsiiasyna arnalǵan birinshi sessiianyń moderatory Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti janyndaǵy QSZI direktory Jandos Shaimardanov boldy. Ol jasandy intellekt pen jańa tsifrlyq quraldar sailaý naýqandarynyń ajyramas bóligine ainalyp kele jatqanyn, alaida basty faktor azamattardyń aqparatqa degen senimi bolyp qala beretinin atap ótti.
«Sondyqtan jasandy intellektini jaýapkershilikpen paidalaný jáne sailaýshylardy qorǵaý tetikterin damytý aldaǵy elektoraldyq tsiklderde barǵan saiyn mańyzdy ról atqaratyn bolady», – dedi QSZI direktory.
Qazaqstan Respýblikasynyń Jasandy intellekt jáne tsifrlyq damý vitse-ministri Baqtiiar Muhametqaliev jasandy intellektiniń kómegimen jasalǵan kontentti zańnamalyq turǵydan retteý jáne mindetti túrde tańbalaý qajettigine toqtaldy. Ol tsifrlyq saýattylyq máselesine erekshe nazar aýdaryp, azamattardyń jeke derekterin qorǵaýǵa jeke qaýipsizdik máselesindegidei jaýapkershilikpen qaraýy qajet ekenin aitty. Sonymen qatar vitse-ministr jasandy intellekt kontentiniń durys paidalanylýyn qamtamasyz etý maqsatynda memlekettiń halyqaralyq tsifrlyq platformalarmen jáne tehnologiialyq kompaniialarmen ózara is-qimyly týraly aitty.
Qazaqstan Respýblikasy Prezidentiniń janyndaǵy OKQ Dezinformatsiiaǵa qarsy kúres ortalyǵynyń basshysy Rýslan Bekarslanovjalǵan aqparatpen tiimdi kúresý úshin resmi aqparat kózderiniń jedel jumysy, faktcheking mádenietin damytý jáne qoǵamnyń tsifrlyq saýattylyǵyn arttyrý qajet ekenin atap ótti. Onyń aitýynsha, jalǵan aqparatty anyqtap qana qoimai, onyń qalai paida bolyp, qandai arnalar arqyly taralatynyn túsindirý de mańyzdy.
Saiasattanýshy Talǵat Qaliev saiasi partiialardyń dástúrli úgit-nasihattan parlament qyzmeti, ekonomika jáne kásipkerlik máseleleri boiynsha ashyq saiasi pikirtalasqa belsendi túrde kóship jatqanyn aitty. Sonymen qatar ol partiialar basshylyǵynyń aýqymdy jańarýy qoǵamnyń jańa tulǵalar men jańa ideialarǵa degen suranysyn kórsetetinin atap ótti.
«Búginde qoǵam saiasi kemeldenýdiń tabiǵi kezeńinen ótip jatyr. Osy úderiste sailaýshylar baǵdarlamalardy óz betinshe baǵalaýdy, popýlistik málimdemelerge syni kózqaraspen qaraýdy jáne qoǵamdyq pikir kóshbasshylarynyń yqpaly artyp otyrǵan aqparattyq keńistikte durys baǵdar tabýdy úirenýde», – dedi Talǵat Qaliev.
Saiasattanýshy Ǵaziz Ábishev jasandy intellekt qazirgi saiasi kommýnikatsiianyń ajyramas bóligine ainalyp, qoǵamdyq suranysty taldaýǵa, azamattarmen ózara is-qimyldy jekelendirýge jáne sailaý naýqandarynyń tiimdiligin arttyrýǵa jańa múmkindikter ashyp otyrǵanyn aitty.
Saiasattanýshy Naila Muhtarova biylǵy úgit-nasihat naýqanynyń burynǵylardan edáýir erekshelenetinin atap ótti. Onyń aitýynsha, partiialar alǵashqy kúnderden-aq bir-biriniń baǵdarlamalary men bastamalaryn ashyq synai bastady, bul jańa saiasi mádeniettiń qalyptasyp kele jatqanyn kórsetedi.
«Teledebattar baǵdarlamalardy tanystyratyn alań ǵana emes, sonymen qatar azamattardyń senimin nyǵaitatyn mańyzdy quralǵa ainalyp otyr. Óitkeni olar partiialardyń óz ustanymdaryn naqty dáleldermen qorǵaý qabiletin baǵalaýǵa múmkindik beredi», – dedi saiasattanýshy.
Sarapshylar alańynyń ekinshi sessiiasynda moderator bolǵan Qazaqstandyq qoǵamdyq damý institýty basqarmasynyń tóraǵasy Juldyzai Ysqaqova qatysýshylarmen elektoraldyq minez-qulyqtyń zamanaýi úrdisterin, qoǵamdyq suranystyń transformatsiiasyn jáne azamattardyń saiasi tańdaýyna áser etetin faktorlardy talqylady.
Prezidenttik ortalyq direktorynyń orynbasary Marian Ábisheva sailaýshylardyń tańdaýyna partiialardyń baǵdarlamalarynyń mazmuny, kandidattardyń kásibi biliktiligi jáne olardyń ózekti áleýmettik-ekonomikalyq máselelerdi sheshý qabileti siiaqty ratsionaldy faktorlardyń yqpaly artyp kele jatqanyn atap ótti.
«Áleýmettanýlyq zertteýlerdiń nátijesine sáikes, azamattardyń 84%-dan astamy elimizdegi qoǵamdyq-saiasi ahýaldy turaqty dep baǵalaidy. Senim men qoǵamdyq optimizm konstitýtsiialyq reformalardy júzege asyrýdyń mańyzdy resýrstary bolyp tabylady. Aldaǵy kezeńde senimdi búkil memlekettik institýttar júiesine qatysty nyǵaitý qajet», – dedi sarapshy.
Eýraziialyq integratsiia institýtynyń direktory Orazǵali Selteev Quryltaidy qalyptastyrý tártibindegi ózgerister men olardyń elektoraldyq mádeniettiń damýyna yqpalyn taldady. Onyń aitýynsha, qazirgi sailaý naýqany burynǵydan da qarqyndy ári mazmundy sipat alyp, partiialar arasyndaǵy básekelestik jańa deńgeige kóterildi. Sonymen qatar sailaýshylar úgit-nasihattyń tartymdylyǵyna ǵana emes, saiasi kúshterdiń bergen ýádelerin oryndaý qabiletine jáne olardyń uiymdastyrýshylyq áleýetine de erekshe mán bere bastady.
QR Prezidenti janyndaǵy QSZI bas ǵylymi qyzmetkeri Aigúl Zabirova elektoraldyq kóńil kúige júrgizilgen zertteý nátijelerin tanystyrdy. Zertteý derekterine sáikes, qazaqstandyqtardyń basym bóligi sailaýǵa qatysýǵa daiyn, al azamattardyń úshten ekisi naqty bir saiasi partiiaǵa daýys berýge nietti.
«Qoǵamnyń negizgi suranysy – turaqtylyqty saqtaý, kúndelikti máselelerdi tiimdi sheshý jáne partiialardyń halyqpen tikelei dialog ornatýy. Sonymen qatar sailaýshylardyń tańdaýy saiasi básekeniń deńgeiine jáne jeti partiianyń óz baǵdarlamalary men ideologiialyq ustanymdaryn qanshalyqty senimdi usyna alatynyna bailanysty bolady», – dedi QSZI ókili.
Qazaqstandyq qoǵamdyq damý institýty basqarma tóraǵasynyń orynbasary Azamat Baiǵaliev qazirgi sailaý naýqany partiiaaralyq básekeniń kúsheiýimen erekshelenetinin atap ótti.
«Dástúrli úgit-nasihatpen qatar partiialar áleýmettik jelilerdegi kommýnikatsiiany belsendi damytyp, pikirtalastardy pikirler alańynda jalǵastyryp, azamattarmen turaqty dialog ornatýda. Sonymen birge qoǵamda ádilettilikke, qaýipsizdikke jáne «Taza Qazaqstan» bastamasyn iske asyrýǵa degen joǵary suranys qalyptasqan. Azamattar bul bastamany tek abattandyrý máselesi retinde emes, saiasattaǵy adaldyq pen jaýapkershiliktiń kórinisi retinde qabyldaidy», – dedi ol.
«Qoǵamdyq kelisim» RMM basqarma basshysy Eldos Jumaǵulov qazaqstandyqtardy jas ereksheligine qaramastan tiimdi memlekettik basqarýǵa, ádilettilikke, qaýipsizdikke jáne eldiń damýyna qatysýǵa degen ortaq suranys biriktiretinin aitty.
«Ashyq saiasi básekeniń kúsheiýi azamattardyń sanaly tańdaý jasaýyna yqpal etip, partiialardyń sailaýaldy baǵdarlamalarynyń sapasyna, dáleldi ustanymdaryna jáne jariia kommýnikatsiiasyna qoiylatyn talaptardy arttyrady», – dep atap ótti Eldos Jumaǵulov.
Sarapshylar alańynyń qorytyndysynda qatysýshylar qazirgi elektoraldyq júieniń tabysty damýy aqparatqa degen senimdi qamtamasyz etýsiz, tsifrlyq tehnologiialardy jaýapkershilikpen paidalanýsyz, memleket, saiasi partiialar men qoǵam arasyndaǵy syndarly ózara is-qimyldy nyǵaitýsyz, sondai-aq elektoraldyq mádenietti damytý men azamattyq belsendilikti arttyrýsyz múmkin emestigin atap ótti.
