Óńirlik kommýnikatsiialar qyzmetinde Qazaqstan Respýblikasy prezidenti Qasym-Jomart Toqaevtyń joldaýyn talqylaýǵa arnalǵan sarapshylar kezdesýi ótti. Talqylaý barysynda qujatta belgilengen mindetterdi iske asyrý tetigi, saiasi institýttar men azamattyq qoǵamnyń róli, zańnamany jańartý, ekonomikany damytý men quqyqtyq mádenietti nyǵaitý jaǵy qaraldy, dep habarlaidy dalanews.kz.
Talqylaýǵa saiasattaný ǵylymdarynyń doktory, professor, Abai atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogikalyq ýniversitetiniń saiasattaný men áleýmettik-filosofiialyq pánder kafedrasynyń meńgerýshisi Jomart Simtikov qatysty.
Óz sózinde sarapshy memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý memlekettik organdardyń ǵana mindeti bolmaýy kerektigin aitty. Alǵa qoiǵan maqsatqa qol jetkizý úshin saiasi institýttardyń, azamattyq qoǵamnyń, biznes ókilderi men ár azamattyń belsendi atsalysýy qajet ekenin aitty.
«Joldaýda belgilengen mindetterdi júzege asyrý memlekettik organdardyń jumysyna ǵana emes, saiasi institýttardyń, azamattyq qoǵamnyń, biznes ókilderi men ár azamattyń belsendi qatysýyna da bailanysty», – dedi Jomart Simtikov.
Professor óz sózinde joldaýda kóterilgen bastamany is júzinde júzege asyrýda airyqsha mańyzǵa ie bes negizgi baǵytqa toqtaldy.
Birinshi baǵyt – saiasi institýttar men azamattyq qoǵamnyń ózara is-qimyly.
Sarapshynyń pikirinshe, parlament reformalardyń zańnamalyq negizin qamtamasyz etip, qabyldanatyn zańdardyń sapasyn baqylaýy tiis. Úkimet ekonomikalyq jáne áleýmettik bastamalardy naqty baǵdarlamalar men jobalarǵa ainaldyrýy qajet. Al jergilikti ókildi jáne atqarýshy organdar olardyń óńirlik deńgeide júzege asýyna jaýapty bolýy kerek.
Sonymen qatar úkimettik emes uiymdar, qoǵamdyq keńester, sarapshylar qaýymdastyǵy men buqaralyq aqparat quraldary da mańyzdy ról atqarady. Olardyń qoǵamdyq baqylaýǵa, memlekettik sheshimdi baǵalap, usynys ázirleýge qatysýy memlekettik institýttardyń ashyqtyǵy men eseptiligin arttyrýǵa yqpal etpek.
Ekinshi baǵyt – Azamattyq kodeksti jańartý men quqyqtyq retteýdi jetildirý.
Sarapshy tsifrlyq ekonomikanyń, elektrondyq saýdanyń, onlain qyzmetterdiń, tsifrlyq aktivter men platformalyq biznestiń damýy azamattyq zańnamany jańa qoǵamdyq jáne ekonomikalyq qatynastarǵa beiimdeýdi talap etetinine toqtaldy.
Atap aitqanda, menshik quqyǵyn, sharttyq mindettemelerdi, tutynýshylardyń múddesi men kásipkerlerdiń zańdy quqyǵyn qorǵaý tetigin jetildirý qajet. Sondai-aq elektrondyq mámilelerdiń quqyqtyq mártebesin naqtylap, tsifrlyq ortadaǵy jaýapkershilik máselesin retteý kerek.
Úshinshi baǵyt – ekonomikalyq reformalardyń halyqtyń ómir sapasyna yqpaly.
Jomart Simtikovtiń aitýynsha, ekonomikalyq saiasattyń nátijesin tek makroekonomikalyq kórsetkishpen ǵana emes, azamattardyń kúndelikti ómirindegi naqty ózgerispen de baǵalaý qajet.
«Ekonomikalyq reformalardyń basty kórsetkishi jalpy ishki ónimniń ósýimen ǵana shektelmeýi tiis. Eń mańyzdysy – halyqtyń ómir sapasynyń jaqsarýy, turaqty jumyspen qamtylýy men áleýmettik múmkindiktiń keńeiýi», – dep atap ótti professor.
Onyń pikirinshe, óndiristi damytý, kásipkerlikti qoldaý, investitsiia tartý jáne jańa tehnologiialardy engizý jańa jumys ornyn ashýǵa, halyqtyń tabysyn arttyryp, óńirler arasyndaǵy damý alshaqtyǵyn azaitýǵa baǵyttalýy kerek. Bul rette jastardy jumyspen qamtý jáne áleýmettik osal sanattaǵy azamattardy qoldaý máselelerine erekshe nazar aýdarý qajet.
Tórtinshi baǵyt – Joldaý bastamalaryn jastar arasynda túsindirý.
Sarapshy jastar memlekettik bastamalar týraly resmi aqparat alyp qana qoimai, olardyń bilim alý, kásibi damý, jumysqa ornalasyp, kásipkerlikpen ainalysý múmkindigimen bailanysyn túsinýi kerek ekenin aitty.
Osy maqsatta joǵary oqý oryndarynyń alańdaryn belsendi paidalaný, ashyq pikirtalastar, sarapshylarmen kezdesýler, jastar forýmdary men taqyryptyq konferentsiia uiymdastyrý qajet. Sonymen birge áleýmettik jelilerdi, qysqa beinematerialdar men kópshilikke túsinikti saraptamalyq jariialanymdardy tiimdi paidalaný da mańyzdy.
«Jastar ózin qoǵamdyq ózgeristá syrttai baqylaýshy retinde emes, belsendi qatysýshy retinde sezinýi kerek. Jastardyń memlekettik bastamamen tanysyp qana qoimai, óz usynysyn bildirýine, qoǵamdyq jobalarǵa qatysyp, mańyzdy máselelerdi talqylaýyna múmkindik beretin jaǵdai qalyptastyrý qajet», – dedi Jomart Simtikov.
Besinshi baǵyt – zań ústemdigin nyǵaitý men azamattardyń quqyǵyn qorǵaý.
Professor bul baǵyt aiasynda sot júiesiniń táýelsizdigin qamtamasyz etý, quqyq qorǵaý organdarynyń ashyqtyǵy men jaýapkershiligin arttyrý, zań kómegi men sot tóreliginiń qoljetimdiligin keńeitý, sondai-aq halyqtyń quqyqtyq saýattylyǵyn arttyrý máselelerin negizgi mindet retinde atady.
Sarapshynyń aitýynsha, quqyqtyq memlekettiń tiimdiligi qabyldanǵan zańdardyń sanymen emes, azamattardyń quqyǵy qanshalyqty naqty qorǵalatynymen, sot sheshiminiń oryndalýymen, memlekettik organdardyń zań aldyndaǵy jaýapkershiligimen ólshenedi.
Qorytyndylai kele, Jomart Simtikov atalǵan baǵyttardyń ózara tyǵyz bailanysty ekenin jáne memleket pen qoǵamnyń úilesimdi áreketin talap etetinin atap ótti.
«Reformalar qabyldanǵan sheshimniń sanymen emes, olardyń azamattardyń ómirine ákelgen naqty oń ózgeristerimen baǵalanýy tiis. Sondyqtan memleket pen qoǵam arasyndaǵy senim, ózara jaýapkershilik jáne ortaq maqsat jolynda kúsh biriktirý sheshýshi mánge ie», – dep túiindedi sarapshy sózin.
Osylaisha, joldaýda belgilengen mindetterdi is júzinde júzege asyrý zańnamany jetildirýden bastap ekonomikany damytýǵa, azamattyq qoǵamnyń belsendiligin arttyrýdan quqyqtyq mádenietti qalyptastyrýǵa deiingi keshendi tásildi talap etedi. Memlekettik institýttar men qoǵamnyń birlesken ári úilesimdi jumysy alǵa qoiǵan maqsatqa qol jetkizýdiń mańyzdy alǵysharty.
