ٶڭٸرلٸك كوممۋنيكاتسييالار قىزمەتٸندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جولداۋىن تالقىلاۋعا ارنالعان ساراپشىلار كەزدەسۋٸ ٶتتٸ. تالقىلاۋ بارىسىندا قۇجاتتا بەلگٸلەنگەن مٸندەتتەردٸ ٸسكە اسىرۋ تەتٸگٸ, ساياسي ينستيتۋتتار مەن ازاماتتىق قوعامنىڭ رٶلٸ, زاڭنامانى جاڭارتۋ, ەكونوميكانى دامىتۋ مەن قۇقىقتىق مەدەنيەتتٸ نىعايتۋ جاعى قارالدى, دەپ حابارلايدى dalanews.kz.
تالقىلاۋعا ساياساتتانۋ عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ساياساتتانۋ مەن ەلەۋمەتتٸك-فيلوسوفييالىق پەندەر كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشٸسٸ جومارت سٸمتٸكوۆ قاتىستى.
ٶز سٶزٸندە ساراپشى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ عانا مٸندەتٸ بولماۋى كەرەكتٸگٸن ايتتى. العا قويعان ماقساتقا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن ساياسي ينستيتۋتتاردىڭ, ازاماتتىق قوعامنىڭ, بيزنەس ٶكٸلدەرٸ مەن ەر ازاماتتىڭ بەلسەندٸ اتسالىسۋى قاجەت ەكەنٸن ايتتى.
«جولداۋدا بەلگٸلەنگەن مٸندەتتەردٸ جٷزەگە اسىرۋ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ جۇمىسىنا عانا ەمەس, ساياسي ينستيتۋتتاردىڭ, ازاماتتىق قوعامنىڭ, بيزنەس ٶكٸلدەرٸ مەن ەر ازاماتتىڭ بەلسەندٸ قاتىسۋىنا دا بايلانىستى», – دەدٸ جومارت سٸمتٸكوۆ.
پروفەسسور ٶز سٶزٸندە جولداۋدا كٶتەرٸلگەن باستامانى ٸس جٷزٸندە جٷزەگە اسىرۋدا ايرىقشا ماڭىزعا يە بەس نەگٸزگٸ باعىتقا توقتالدى.
بٸرٸنشٸ باعىت – ساياسي ينستيتۋتتار مەن ازاماتتىق قوعامنىڭ ٶزارا ٸس-قيمىلى.
ساراپشىنىڭ پٸكٸرٸنشە, پارلامەنت رەفورمالاردىڭ زاڭنامالىق نەگٸزٸن قامتاماسىز ەتٸپ, قابىلداناتىن زاڭداردىڭ ساپاسىن باقىلاۋى تيٸس. ٷكٸمەت ەكونوميكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك باستامالاردى ناقتى باعدارلامالار مەن جوبالارعا اينالدىرۋى قاجەت. ال جەرگٸلٸكتٸ ٶكٸلدٸ جەنە اتقارۋشى ورگاندار ولاردىڭ ٶڭٸرلٸك دەڭگەيدە جٷزەگە اسۋىنا جاۋاپتى بولۋى كەرەك.
سونىمەن قاتار ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدار, قوعامدىق كەڭەستەر, ساراپشىلار قاۋىمداستىعى مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى دا ماڭىزدى رٶل اتقارادى. ولاردىڭ قوعامدىق باقىلاۋعا, مەملەكەتتٸك شەشٸمدٸ باعالاپ, ۇسىنىس ەزٸرلەۋگە قاتىسۋى مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتاردىڭ اشىقتىعى مەن ەسەپتٸلٸگٸن ارتتىرۋعا ىقپال ەتپەك.
ەكٸنشٸ باعىت – ازاماتتىق كودەكستٸ جاڭارتۋ مەن قۇقىقتىق رەتتەۋدٸ جەتٸلدٸرۋ.
ساراپشى تسيفرلىق ەكونوميكانىڭ, ەلەكتروندىق ساۋدانىڭ, ونلاين قىزمەتتەردٸڭ, تسيفرلىق اكتيۆتەر مەن پلاتفورمالىق بيزنەستٸڭ دامۋى ازاماتتىق زاڭنامانى جاڭا قوعامدىق جەنە ەكونوميكالىق قاتىناستارعا بەيٸمدەۋدٸ تالاپ ەتەتٸنٸنە توقتالدى.
اتاپ ايتقاندا, مەنشٸك قۇقىعىن, شارتتىق مٸندەتتەمەلەردٸ, تۇتىنۋشىلاردىڭ مٷددەسٸ مەن كەسٸپكەرلەردٸڭ زاڭدى قۇقىعىن قورعاۋ تەتٸگٸن جەتٸلدٸرۋ قاجەت. سونداي-اق ەلەكتروندىق مەمٸلەلەردٸڭ قۇقىقتىق مەرتەبەسٸن ناقتىلاپ, تسيفرلىق ورتاداعى جاۋاپكەرشٸلٸك مەسەلەسٸن رەتتەۋ كەرەك.
ٷشٸنشٸ باعىت – ەكونوميكالىق رەفورمالاردىڭ حالىقتىڭ ٶمٸر ساپاسىنا ىقپالى.
جومارت سٸمتٸكوۆتٸڭ ايتۋىنشا, ەكونوميكالىق ساياساتتىڭ نەتيجەسٸن تەك ماكروەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشپەن عانا ەمەس, ازاماتتاردىڭ كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸندەگٸ ناقتى ٶزگەرٸسپەن دە باعالاۋ قاجەت.
«ەكونوميكالىق رەفورمالاردىڭ باستى كٶرسەتكٸشٸ جالپى ٸشكٸ ٶنٸمنٸڭ ٶسۋٸمەن عانا شەكتەلمەۋٸ تيٸس. ەڭ ماڭىزدىسى – حالىقتىڭ ٶمٸر ساپاسىنىڭ جاقسارۋى, تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلۋى مەن ەلەۋمەتتٸك مٷمكٸندٸكتٸڭ كەڭەيۋٸ», – دەپ اتاپ ٶتتٸ پروفەسسور.
ونىڭ پٸكٸرٸنشە, ٶندٸرٸستٸ دامىتۋ, كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋ, ينۆەستيتسييا تارتۋ جەنە جاڭا تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا, حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرىپ, ٶڭٸرلەر اراسىنداعى دامۋ الشاقتىعىن ازايتۋعا باعىتتالۋى كەرەك. بۇل رەتتە جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋ جەنە ەلەۋمەتتٸك وسال ساناتتاعى ازاماتتاردى قولداۋ مەسەلەلەرٸنە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت.
تٶرتٸنشٸ باعىت – جولداۋ باستامالارىن جاستار اراسىندا تٷسٸندٸرۋ.
ساراپشى جاستار مەملەكەتتٸك باستامالار تۋرالى رەسمي اقپارات الىپ قانا قويماي, ولاردىڭ بٸلٸم الۋ, كەسٸبي دامۋ, جۇمىسقا ورنالاسىپ, كەسٸپكەرلٸكپەن اينالىسۋ مٷمكٸندٸگٸمەن بايلانىسىن تٷسٸنۋٸ كەرەك ەكەنٸن ايتتى.
وسى ماقساتتا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ الاڭدارىن بەلسەندٸ پايدالانۋ, اشىق پٸكٸرتالاستار, ساراپشىلارمەن كەزدەسۋلەر, جاستار فورۋمدارى مەن تاقىرىپتىق كونفەرەنتسييا ۇيىمداستىرۋ قاجەت. سونىمەن بٸرگە ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸ, قىسقا بەينەماتەريالدار مەن كٶپشٸلٸككە تٷسٸنٸكتٸ ساراپتامالىق جارييالانىمداردى تيٸمدٸ پايدالانۋ دا ماڭىزدى.
«جاستار ٶزٸن قوعامدىق ٶزگەرٸستە سىرتتاي باقىلاۋشى رەتٸندە ەمەس, بەلسەندٸ قاتىسۋشى رەتٸندە سەزٸنۋٸ كەرەك. جاستاردىڭ مەملەكەتتٸك باستامامەن تانىسىپ قانا قويماي, ٶز ۇسىنىسىن بٸلدٸرۋٸنە, قوعامدىق جوبالارعا قاتىسىپ, ماڭىزدى مەسەلەلەردٸ تالقىلاۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن جاعداي قالىپتاستىرۋ قاجەت», – دەدٸ جومارت سٸمتٸكوۆ.
بەسٸنشٸ باعىت – زاڭ ٷستەمدٸگٸن نىعايتۋ مەن ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ.
پروفەسسور بۇل باعىت اياسىندا سوت جٷيەسٸنٸڭ تەۋەلسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ اشىقتىعى مەن جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرۋ, زاڭ كٶمەگٸ مەن سوت تٶرەلٸگٸنٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن كەڭەيتۋ, سونداي-اق حالىقتىڭ قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ مەسەلەلەرٸن نەگٸزگٸ مٸندەت رەتٸندە اتادى.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, قۇقىقتىق مەملەكەتتٸڭ تيٸمدٸلٸگٸ قابىلدانعان زاڭداردىڭ سانىمەن ەمەس, ازاماتتاردىڭ قۇقىعى قانشالىقتى ناقتى قورعالاتىنىمەن, سوت شەشٸمٸنٸڭ ورىندالۋىمەن, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ زاڭ الدىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸگٸمەن ٶلشەنەدٸ.
قورىتىندىلاي كەلە, جومارت سٸمتٸكوۆ اتالعان باعىتتاردىڭ ٶزارا تىعىز بايلانىستى ەكەنٸن جەنە مەملەكەت پەن قوعامنىڭ ٷيلەسٸمدٸ ەرەكەتٸن تالاپ ەتەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«رەفورمالار قابىلدانعان شەشٸمنٸڭ سانىمەن ەمەس, ولاردىڭ ازاماتتاردىڭ ٶمٸرٸنە ەكەلگەن ناقتى وڭ ٶزگەرٸستەرٸمەن باعالانۋى تيٸس. سوندىقتان مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى سەنٸم, ٶزارا جاۋاپكەرشٸلٸك جەنە ورتاق ماقسات جولىندا كٷش بٸرٸكتٸرۋ شەشۋشٸ مەنگە يە», – دەپ تٷيٸندەدٸ ساراپشى سٶزٸن.
وسىلايشا, جولداۋدا بەلگٸلەنگەن مٸندەتتەردٸ ٸس جٷزٸندە جٷزەگە اسىرۋ زاڭنامانى جەتٸلدٸرۋدەن باستاپ ەكونوميكانى دامىتۋعا, ازاماتتىق قوعامنىڭ بەلسەندٸلٸگٸن ارتتىرۋدان قۇقىقتىق مەدەنيەتتٸ قالىپتاستىرۋعا دەيٸنگٸ كەشەندٸ تەسٸلدٸ تالاپ ەتەدٸ. مەملەكەتتٸك ينستيتۋتتار مەن قوعامنىڭ بٸرلەسكەن ەرٸ ٷيلەسٸمدٸ جۇمىسى العا قويعان ماقساتقا قول جەتكٸزۋدٸڭ ماڭىزدى العىشارتى.
