Tabiǵaty tańdai qaqtyratyn Raiymbek aýdany keiingi jyldary týristerdiń qyzyǵýshylyǵyn arttyryp keledi. Óńirde jol infraqurylymy jańartylyp, etnotýrizm men ekotýrizm baǵyttary qatar damyp jatyr, dep habarlaidy dalanews.kz.
Almaty oblysynyń ákimi Marat Sultanǵazievtiń aitýynsha, byltyr óńirge shamamen 2,8 million týrist kelgen. Al Raiymbek aýdanynda jazǵy maýsymda qonaq qabyldaýǵa daiyn eki júzden astam kiiz úi jumys isteidi.
“Narynqoldyń tabiǵaty erekshe. Klimaty da qolaily. Kegen óńirimen salystyrǵanda jeli az, qysy jumsaqtaý. Negizgi másele – jol men kólik qatynasy. Bul túitkil sheshilse, Narynqol Qazaqstandaǵy eń tartymdy týristik baǵyttardyń birine ainalady”, – dedi oblys ákimi.
Qazir Raiymbek aýdanyna baratyn jol jóndelip jatyr. Sonymen qatar Narynqol óńirindegi alty jol ýchaskesine jobalyq-smetalyq qujattama ázirlenýde. Bul týristik nysandarǵa qoljetimdilikti arttyrýǵa múmkindik beredi.
Óńirdegi týrizmdi damytyp júrgen kásipkerlerdiń biri – Aqkól jailaýyndaǵy “Hantáńiri” demalys ornynyń basshysy Jomart Smaǵul. Onyń aitýynsha, búginde týrister sán-saltanatty emes, tabiǵi ári shynaiy ómir saltyn izdeidi.
Alty jyl buryn bastalǵan jobaǵa alǵashynda eshkim senbegen. Soǵan qaramastan kásipker táýekelge baryp, infraqurylymdy óz kúshimen qalyptastyrǵan.
“Sýy joq jerge sý tarttyq, joly joq jerge jol saldyq, elektr qýatyn jetkizdik, internet ornattyq. Osy ýaqytqa deiin alty myńnan astam týrist qabyldadyq. Bul jobaǵa shamamen bir million dollar investitsiia salyndy”, – deidi ol.
Búginde óńirdiń basty týristik brendine ainalyp kele jatqan oryndardyń biri – Aqkól kóli. Jergilikti turǵyndar ony ázildep "qazaqtyń Maldivi" dep ataidy.
“Aqkóldiń sýy óte móldir. Túbi anyq kórinedi. Tek aiyrmashylyǵy – sýy óte salqyn. Jyldyń qai mezgilinde bolsa da temperatýrasy shamamen +3 gradýs deńgeiinde saqtalady”, – deidi kásipker.
Aqkólden bólek, týristerdi Qarakól men Jasylkól kólderi, uzyndyǵy 70 shaqyrymǵa sozylatyn Baiynqol ańǵary, sondai-aq álemge áigili Hantáńiri shyńy qyzyqtyrady.
Hantáńiri – Qazaqstan aýmaǵyndaǵy eń tanymal shyńdardyń biri. Onyń biiktigi teńiz deńgeiinen 7010 metrge jetedi. Al óńirde ornalasqan taǵy bir erekshe nysan – biiktigi 6146 metr bolatyn Mármár qabyrǵa shyńy.
Jomart Smaǵuldyń aitýynsha, sheteldik týristerdiń qyzyǵýshylyǵyn týdyratyn basty erekshelik – dál osy tabiǵi nysandar ǵana emes, qazaqtyń tól mádenieti men turmys-tirshiligi.
“Eýropalyq týrister etnotýrizmdi jaqsy kóredi. Bir qonaq maǵan: “Maǵan sándelgen kiiz úi emes, qarapaiym qazaq otbasy turatyn shynaiy kiiz úidi kórsetińiz”, – dedi. Keiin sol jerde qonyp, óz qolymen qurt jasap kórdi”, – deidi ol.
Sondyqtan óńirde etnotýrizmge erekshe mán berilip jatyr. Qonaqtarǵa qymyz daiyndaý, qurt jasaý, mai pisirý sekildi dástúrli kásip túrleri kórsetiledi. Sonymen qatar suranysqa qarai búrkitshilik, qusbegilik jáne tazy baptaý óneri de tanystyrylady.
Kásipkerdiń pikirinshe, bolashaqta týrizmniń tabysty bolýy tek tabiǵatqa emes, qyzmet kórsetý sapasyna da bailanysty.
“Demalys ornyn salý bir basqa, sapaly servis kórsetý bir basqa. Týrizmdegi eń mańyzdy másele – qyzmet kórsetý mádenieti. Ár qonaqtyń pikirin tyńdap, soǵan beiimdele bilý qajet”, – deidi ol.
Sondai-aq Raiymbek aýdanyndaǵy týrizmdi damytý jumystaryna Qaqpaq aýyldyq okrýgi de belsendi úles qosyp keledi. Munda týristik infraqurylymdy damytý, jańa baǵyttar ashý jáne etnotýrizmdi órkendetý baǵytynda birneshe joba qolǵa alynǵan.
Qaqpaq aýyldyq okrýginiń ákimi Erdos Saiynovtyń aitýynsha, óńirdegi negizgi týristik nysandardyń biri – Shubartal jailaýy. Onyń týristik áleýetin arttyrý maqsatynda 2026-2027 jyldary jailaýǵa deiingi 28,5 shaqyrym joldy jaqsartý josparlanyp otyr.
“Týristerge qolaily jaǵdai jasaý úshin Shubartal jailaýy, Qaqpaq jáne Kókpel aýyldary aýmaǵynda jalpy sany 50 kiiz úi tigý kózdelgen. Basty maqsatymyz – Qaqpaq pen Kókpel aýyldaryn týrister jii keletin ári kásipkerligi damyǵan aýyldarǵa ainaldyrý”, – deidi aýyl ákimi.
Sonymen qatar okrýg aýmaǵynda jańa týristik nysandar ashý jospary bar. Atap aitqanda, Qaqpaq jáne Degeres taýlary mańynda arnaiy kórý alańy salynbaq. Bul jerden Hantáńiri shyńy, Tuzkól jáne aýdannyń birneshe aýyly kórinedi.
Ákimniń málimetinshe, qazirgi tańda Qaqpaq óńirine jyl saiyn 600-den 1000-ǵa deiin týrist keledi. Al sheteldik qonaqtardy tartý úshin Raiymbek, Kegen jáne Uiǵyr aýdandaryn qamtityn ortaq týristik marshrýt ázirlenýde.
“Uiǵyr aýdanynda – ystyq bulaqtar, Kegende – kólder, al bizde – Shubartal jailaýy bar. Osy baǵyttardy biriktirip, sheteldik týristerge tutas týristik ónim usynýdy josparlap otyrmyz”, – deidi Erdos Saiynov.
Onyń aitýynsha, týrizmdi damytýdyń taǵy bir baǵyty – ulttyq qundylyqtardy dáripteý. Qonaqtarǵa qazaqtyń salt-dástúri, ulttyq taǵamdary, án-kúii men mýzykalyq aspaptary tanystyrylyp, kókpar, qyz qýý, teńge ilý jáne sadaq atý siiaqty ulttyq sport túrleri kórsetiledi.
