Freedom Inside '26

Qýandyqty da, ony merziminen buryn bosatqan sotty da sottaý kerek – Dos Kóshim

Qýandyqty da, ony merziminen buryn bosatqan sotty da sottaý kerek – Dos Kóshim
Kollaj: Dalanews,.kz

Burynǵy Ulttyq ekonomika ministri Qýandyq Bishimbaev áieli Saltanat Núkenovany óltirdi degen kúdikpen qamaýǵa alynǵan bolatyn. Kóptiń qyzý talqysyna túsken qylmystyq is áli de tergelý ústinde. Alaida qandy qylmysqa barǵan kúdiktini aqtap shyǵý naýqany qazirgi tańda qarqyndy júrip jatyr. Bul istiń artynda kúdiktiniń ákesi Ýálihan Bishimbaev turǵany bárimizge belgili. "Eski Qazaqstan" kezeńinde eks-ministr jazadan jaltaryp, túrmeden merziminen buryn bosap shyqqan edi. Al bul joly ádil jazasyn alýy múmkin be?! Bul týraly Dalanews.kz agenttigi saiasattanýshy Dos Kóshimniń jeke pikirin surap kórdi.  

Jemqorlyq boiynsha ustalyp, merziminen buryn bosap shyqqan Bishimbaev

Buǵan deiin Bishimbaev jemqorlyq jasady degen aiyppen 2018 jyly naýryzda 10 jylǵa túrmege kesilgen bolatyn. Keiin eks-prezident Nursultan Nazarbaevtyń raqymshylyǵyna ilinip, 2019 jyly qazan aiynda shartty jazamen bostandyqqa shyqty. Ol jemqorlyqqa qarsy naýqan aiasynda qylmystyq qýdalaýǵa ilikken ministr qyzmetindegi alǵashqy "Bolashaq" túlegi boldy.  

Oqiǵa qalai órbigen edi?

Eks prezident Nursultan Nazarbaev Bishimbaevtyń "Báiterek" holdinginiń eks-basshysy bolǵan kezde kúmán týdyratyn istermen ainalysqany týraly habarlaǵan. Tergeý materialdaryna sáikes, Bishimbaev holding direktory retinde Qyzylorda qalasyndaǵy shyny zaýytynyń qurylysyna jaýapty bolǵan kezinde merdigerden iri kólemde para aldy jáne "Báiterek" holdinginen iri kólemde aqsha jymqyrǵan qylmystyq top qurdy degen aiyppen 2017 jyldyń 10 qańtarynda ustalady.

Burynǵy ministrge qatysty sot tórt aidan astam ýaqytqa sozyldy.  Alaida Bishimbaev sotta barlyq aiypty joqqa shyǵaryp, bul iske qatysty naqty dálel joq ekenin alǵa tartqan edi. Ol sottaǵy sózinde "Nazarbaevtyń senimdi adamy" bolyp qala beretinin jetkizgen.

2018 jyldyń naýryzynda sot eks-ministrdi 10 jylǵa bas bostandyǵynan aiyrady.  Al 2019 jyly qyrkúiekte Shymkent qalasy Abai aýdandyq soty Bishimbaevtyń merziminen buryn bosaý týraly ótinishin qanaǵattandyryp, qarashada onyń bostandyqqa shyqqany belgili boldy. Qylmystyq-atqarý júiesi komiteti sheneýniktiń qamaýda bolǵan kezde "jaqsy minez-qulyq" kórsetip, sot taǵaiyndaǵan "aryz-talapty ótegenin" habarlaǵan. Osylaisha eks-ministr óz merziminiń, iaǵni sot taǵaiyndaǵan 10 jyldyń 2 jyl 9 aiyn ǵana túrmede ótep shyqty.

Kúdiktiniń ekinshi ret temir torǵa iligýi

Al keiin, 2023 jyldyń qarashasynda Qýandyq Bishimbaev Astanadaǵy meiramhanalardyń birinde áielin uryp óltirdi degen kúdikpen taǵy da qamaýǵa alyndy. Qylmystyq iske Prezident Qasym-Jomart Toqaev ta nazar aýdaryp, isti IIM basshylyǵyna erekshe baqylaýǵa alýdy tapsyrdy.

Kúdiktige qazirgi tańda qylmystyq istiń "Qinaý" jáne "asqan qatygezdikpen kisi óltirý" baptary boiynsha is qozǵalǵan.

Osy tusta saiasattanýshy Dos Kóshim burynǵy jiberilgen qatelik, qazirgi qylmystyń júzege asýyna aitarlyqtai jol ashqanyn alǵa tartady. Onyń aitýynsha, Bishimbaevtardyń qolynda jazany jeńildetip, ózderin aqtap shyǵýǵa tolyq múmkindik bar.

"Munyń bári tergeýdiń qalai júrgenine bailanysty. Tergeýde biraz nárseni jasaýǵa bolady. Aqtap almasa da, jazany jeńildetý baǵytynda. Bul adamdarda ondai múmkindik bar dep oilaimyn. Árine, "aqtap alý naýqany" mindetti túrde júredi. Meniń oiymsha, buǵan kúdikti taraptyń aqshasy da, múmkindikteri de jetedi. Biraq endi "Jańa Qazaqstan" dep otyrǵanda jáne ekinshi ret sottalaiyn dep otyrǵan adamdy jibere qoimaityn shyǵar. Degenmen jazanyń óz deńgeiindegi qylmysqa sai jazadan tómen bolýyna alyp kelýi ábden múmkin", - deidi saiasattanýshy.

Ol Ýálihan Bishimbaevtyń balasyn "aqtaý naýqany" burynǵy biliktiń kúshine tikelei bailanysty bolatynyn jetkizdi.

"Áńgime onyń biliktegi qaýqarynda emes. Áńgime biliktegi adamdardyń ymdasyp-jymdasyp, birine-biri kómektesip, bári bir top esebinde jumys isteýinde. Demek buǵan sot ta jatady. Sol biliktiń basynda otyrǵan sotqa joǵarydan nusqaý men taǵy basqa máseleler árdaiym keledi. Sondyqtan áńgime bilikte bolǵan kezinde onyń (Ýálihan Bishimbaev, red.) qanshama dosy, qanshalyqty týǵan-týysy jáne qanshalyqty oǵan qaryz adamdary qaldy - colarǵa bailanysty bolmaq. Sol sebepti áńgime Bishimbaevtyń qaýqarynda emes, áńgime sol burynǵy biliktiń birliginde. Tyrnaqshanyń ishindegi "birliginde", birin-biri bermeýi, birin-biri qylmysqa qimaýy", - dep sózin jalǵady Dos Kóshim.

Saiasattanýshy mundai qylmystyń oryn alýyna Qýandyq Bishimbaevty birneshe jyl buryn aqtap shyqqan burynǵy sottyń qatysy bar ekenin jáne olardyń da kúdiktimen birdei jazaǵa tartylýy kerek ekenin atap ótti.

"Meniń oiymsha, 2017 jyly ustalyp, on jylǵa sottalǵan Bishimbaevty túrmeden merziminen buryn bosatyp shyǵarǵan sotty da jazalaý kerek.  Bishimbaevqa qansha jyl berse, sotqa da sonsha jyl berilý kerek. Sebebi ony shyǵarmasa, mundai qylmys, iaǵni "jas kelinshek" qaza tappas edi. Sondyqtan burynǵy sot jazalanady dep oilaimyn. Nelikten shyǵardy? Biz bárimiz bilemiz joǵary laýazymdaǵylar 10-12 jylǵa sottalyp jatady. Alaida 2-3 jyldan keiin premer-ministr de shyǵyp ketti. Aqshasyn berip shyqty deidi. Osy tusta "jazasyn jaqsy óteýshi" retinde Bishimbaev ta bosap shyqty. Bulardyń bári shyǵyp jatyr jáne ony búkil halyq kórip otyr. Sondyqtan meniń oiymsha, basqalarǵa sabaq bolýy úshin kúdiktini eki jyldan keiin shyǵaryp jibergen sotty mindetti túrde jazalaý kerek. Sebebi onyń osy qylmysqa tikelei qatysy bar", - dep sózin qorytyndylady Dos Kóshim.

Eske salaiyq, 2017 jyly kúdikke ilingen Bishimbaevty merziminen buryn bosatý týraly qaýlyny Abai aýdandyq sotynyń sýdiasy Marat Sháripov shyǵarǵan bolatyn.

Al ekinshi ret temir torǵa qamalǵan kúdiktiniń bul jolǵy qylmystyq isi Astana qalasynyń qylmystyq ister jónindegi mamandandyrylǵan aýdanaralyq sotynyń sýdiasy Aijan Qulbaevanyń qaraýynda bolady. Qýandyq Bishimbaevqa qatysty alǵashqy sot otyrysy naýryzdyń 11-ne belgilendi.

Ázirge istiń qalai órbitini belgisiz... Alaida halyq pen jábirlenýshi taraptyń jaqyndary sottan tek ádildik kútedi.