Búgin Ortalyq sailaý komissiiasynyń basshysy Nurlan Ábdirovtyń tóraǵalyǵymen QR OSK janyndaǵy múgedektigi bar adamdardyń sailaý quqyqtaryn qamtamasyz etý jónindegi jumys tobynyń otyrysy ótti.
Jumys tobynyń otyrysyna Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vitse-ministri Asqarbek Ertaev, jumys tobynyń músheleri, memlekettik organdardyń, ÚEU ókilderi, ártúrli óńirlerden kelgen sarapshylar qatysty.
Otyrysty asha otyryp, QR Ortsailaýkom Tóraǵasy Nurlan Ábdirov Múgedektigi bar adamdardyń sailaý quqyqtaryn qamtamasyz etý jónindegi jumys toby OSK janynda 2018 jyldan beri jumys istep kele jatqanyn atap ótti. 2022 jyldan bastap ol jańa ereje negizinde jumys isteidi jáne onyń quramy merzidi túrde jańartylyp otyrady. Búgingi tańda qatysýshylardyń 70%-dan astamy qoǵamdyq birlestikterdiń ókilderi bolyp tabylady, bul jumys tobynyń qoldanbaly baǵytyn kúsheitedi jáne múgedektigi bar adamdardyń sailaý protsesine naqty qajettilikterin esepke alýǵa yqpal etedi.
Májilistiń partiialyq tizimderinde keminde 30%-y áielder, jastar jáne múgedektigi bar adamdar quraýy tiis. Memleket basshysy Q.Q.Toqaevtyń aýqymdy konstitýtsiialyq reformasy sheńberinde zańnamada bekitilgen bul kvotanyń mańyzdylyǵyn OSK basshysy atap ótti. Bul norma tizimderdi tirkeý kezinde de, mandattardy bólý kezinde de mindetti bolyp tabylady.
Ol sondai-aq búkil el boiynsha sailaý komissiialarynyń múgedektigi bar músheleriniń sany 2019 jylǵy 455-ten búgingi kúnge 735-ke deiin ulǵaiǵanyn atap ótti.
«Bul inkliýzivtiliktiń júieli saiasatyn birizdi iske asyrýdyń nátijesi. Degenmen, ári qarai damý mańyzdy. Biz partiialardyń sailaýaldy baǵdarlamalary múgedektigi bar adamdardyń barlyq sanattaryna – mazmuny jaǵynan ǵana emes, tehnikalyq jaǵynan da qoljetimdi bolýy tiis dep sanaimyz. Ol úshin biz jumys tobynyń múshelerin sailaýda qoljetimdi ortany keńeitýge yqpal etetin naqty usynystardy engizýge shaqyramyz», – dedi OSK Tóraǵasy.
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrliginiń (Eńbekmini) quzyreti salasynda júrgizilip jatqan qyzmet týraly Asqarbek Ertaev baiandama jasady. Ol sailaý protsesinde qoljetimdi ortany qurý máselelerine nazar aýdardy, sondai-aq múgedektigi bar adamdar úshin «Qoljetimdiliktiń interaktivti kartasy» portalynyń paidasy týraly habardar etti.
Otyrystyń mańyzdy sátteriniń biri OSK men Eńbekmini arasyndaǵy kelisimniń negizinde Jol kartasyn ázirleý týraly ýaǵdalastyq boldy. OSK Tóraǵasy bastamashylyq etken Jol kartasy múgedek adamdardyń sailaý quqyqtaryn iske asyrýdyń biryńǵai tásilderin ázirleýge jáne sailaý organdary men ministrliktiń óńirlik bólimsheleri arasynda sailaý infraqurylymyna qoljetimdilikti keńeitýde tiimdi úilestirýdi qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
«Shyraq» QB jáne Parlament Senaty janyndaǵy Inkliýziia jónindegi keńestiń tóraǵasy Lázzat Qaltaeva qatysýshylardy «Shyraq» QB, EQYU-nyń Astanadaǵy baǵdarlamalar ofisi jáne OSK birlesken jobasy sheńberindegi sailaýdy uiymdastyrýshylar úshin múgedek adamdardyń sailaý quqyqtary jónindegi beinekýrsty ázirleý barysy týraly habardar etti. Beinekýrs sailaýdy uiymdastyrýshylarǵa arnalǵan teoriialyq aspektilerdi de, interaktivti tapsyrmalardy da qamtidy.
Sailaý ýchaskeleriniń qoljetimdiligi monitoringiniń qorytyndylary týraly «IteachMe» quzyrettilikti damytý qorynyń direktory Zahira Begalieva aityp berdi. Shyǵyp qalǵan máslihat depýtattarynyń ornyna sailaý barysynda júrgizilgen monitoring (2025 jylǵy 30 naýryz) ýchaskelerdiń kópshiligi qol jetimdiliktiń qajetti jaǵdaiymen qamtamasyz etilgenin jáne ákimdikter tarapynan nazar aýdarýdy talap etetin jekelegen máseleler bar ekenin kórsetti. Sonymen qatar, spiker basqa elderde qoldanylatyn tehnologiialar men sheshimder týraly, sonyń ishinde daýystyq signaldary bar qurylǵylardy, mobildi qosymshalardy jáne t.b. paidalaný týraly aitty.
Otyrystyń kún tártibiniń sońǵy taqyryby kórý qabileti buzylǵan adamdar úshin paidalanýshynyń dybystyq eskertýi bar NVDA baǵdarlamalyq jasaqtamasyn paidalaný boldy. «Qazaq zaǵiptar qoǵamy» QB «Pavlodar» QQ prezidenti Snejana Mryl kórý qabileti buzylǵan adamdardyń óz betinshe daýys berýi úshin jaǵdai jasaýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Ol zaǵip sailaýshylarǵa basqa bir tulǵanyń kómeginsiz aqparat alýǵa múmkindik beretin osy baǵdarlamanyń praktikalyq qoldanylýy týraly aitty. Onyń pikirinshe, sailaý ýchaskelerinde osyndai tehnologiialardy engizý sailaý protsesiniń qoljetimdiligin jáne múgedek azamattardyń sailaý belsendiliginiń deńgeiin arttyrady. Nurlan Ábdirov Pavlodarda pilottyq rejimde qoldanylyp júrgen osy baǵdarlamany synaqtan ótkizýdi usyndy. Osy jumystyń nátijesi boiynsha aýmaqtyq sailaý komissiialary ony sailaý protsesine odan ári engizý múmkindigi týraly usynymdar bere alady.
Otyrys sońynda Ortsailaýkom basshysy azamattardyń barlyq sanattarynyń sailaý protsesine teń qatysýyn qamtamasyz etý boiynsha júieli jáne birizdi jumys jalǵasatynyna senim bildirdi. Jumys tobynyń músheleri memlekettik organdarmen birlesip múgedektigi bar adamdardyń sailaý quqyqtarynyń saqtalýyna turaqty monitoring júrgizýdi jáne sailaýda qoljetimdi ortany jaqsartýǵa qatysýdy jalǵastyrady.
