بٷگٸن ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ باسشىسى نۇرلان ەبدٸروۆتىڭ تٶراعالىعىمەن قر وسك جانىنداعى مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسى ٶتتٸ.
جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسىنا ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ ۆيتسە-مينيسترٸ اسقاربەك ەرتاەۆ, جۇمىس توبىنىڭ مٷشەلەرٸ, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ, ٷەۇ ٶكٸلدەرٸ, ەرتٷرلٸ ٶڭٸرلەردەن كەلگەن ساراپشىلار قاتىستى.
وتىرىستى اشا وتىرىپ, قر ورتسايلاۋكوم تٶراعاسى نۇرلان ەبدٸروۆ مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىس توبى وسك جانىندا 2018 جىلدان بەرٸ جۇمىس ٸستەپ كەلە جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ. 2022 جىلدان باستاپ ول جاڭا ەرەجە نەگٸزٸندە جۇمىس ٸستەيدٸ جەنە ونىڭ قۇرامى مەرزٸدٸ تٷردە جاڭارتىلىپ وتىرادى. بٷگٸنگٸ تاڭدا قاتىسۋشىلاردىڭ 70%-دان استامى قوعامدىق بٸرلەستٸكتەردٸڭ ٶكٸلدەرٸ بولىپ تابىلادى, بۇل جۇمىس توبىنىڭ قولدانبالى باعىتىن كٷشەيتەدٸ جەنە مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامداردىڭ سايلاۋ پروتسەسٸنە ناقتى قاجەتتٸلٸكتەرٸن ەسەپكە الۋعا ىقپال ەتەدٸ.
مەجٸلٸستٸڭ پارتييالىق تٸزٸمدەرٸندە كەمٸندە 30%-ى ەيەلدەر, جاستار جەنە مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامدار قۇراۋى تيٸس. مەملەكەت باسشىسى ق.ق.توقاەۆتىڭ اۋقىمدى كونستيتۋتسييالىق رەفورماسى شەڭبەرٸندە زاڭنامادا بەكٸتٸلگەن بۇل كۆوتانىڭ ماڭىزدىلىعىن وسك باسشىسى اتاپ ٶتتٸ. بۇل نورما تٸزٸمدەردٸ تٸركەۋ كەزٸندە دە, مانداتتاردى بٶلۋ كەزٸندە دە مٸندەتتٸ بولىپ تابىلادى.
ول سونداي-اق بٷكٸل ەل بويىنشا سايلاۋ كوميسسييالارىنىڭ مٷگەدەكتٸگٸ بار مٷشەلەرٸنٸڭ سانى 2019 جىلعى 455-تەن بٷگٸنگٸ كٷنگە 735-كە دەيٸن ۇلعايعانىن اتاپ ٶتتٸ.
«بۇل ينكليۋزيۆتٸلٸكتٸڭ جٷيەلٸ ساياساتىن بٸرٸزدٸ ٸسكە اسىرۋدىڭ نەتيجەسٸ. دەگەنمەن, ەرٸ قاراي دامۋ ماڭىزدى. بٸز پارتييالاردىڭ سايلاۋالدى باعدارلامالارى مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامداردىڭ بارلىق ساناتتارىنا – مازمۇنى جاعىنان عانا ەمەس, تەحنيكالىق جاعىنان دا قولجەتٸمدٸ بولۋى تيٸس دەپ سانايمىز. ول ٷشٸن بٸز جۇمىس توبىنىڭ مٷشەلەرٸن سايلاۋدا قولجەتٸمدٸ ورتانى كەڭەيتۋگە ىقپال ەتەتٸن ناقتى ۇسىنىستاردى ەنگٸزۋگە شاقىرامىز», – دەدٸ وسك تٶراعاسى.
ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ (ەڭبەكمينٸ) قۇزىرەتٸ سالاسىندا جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان قىزمەت تۋرالى اسقاربەك ەرتاەۆ بايانداما جاسادى. ول سايلاۋ پروتسەسٸندە قولجەتٸمدٸ ورتانى قۇرۋ مەسەلەلەرٸنە نازار اۋداردى, سونداي-اق مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامدار ٷشٸن «قولجەتٸمدٸلٸكتٸڭ ينتەراكتيۆتٸ كارتاسى» پورتالىنىڭ پايداسى تۋرالى حاباردار ەتتٸ.
وتىرىستىڭ ماڭىزدى سەتتەرٸنٸڭ بٸرٸ وسك مەن ەڭبەكمينٸ اراسىنداعى كەلٸسٸمنٸڭ نەگٸزٸندە جول كارتاسىن ەزٸرلەۋ تۋرالى ۋاعدالاستىق بولدى. وسك تٶراعاسى باستاماشىلىق ەتكەن جول كارتاسى مٷگەدەك ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىن ٸسكە اسىرۋدىڭ بٸرىڭعاي تەسٸلدەرٸن ەزٸرلەۋگە جەنە سايلاۋ ورگاندارى مەن مينيسترلٸكتٸڭ ٶڭٸرلٸك بٶلٸمشەلەرٸ اراسىندا سايلاۋ ينفراقۇرىلىمىنا قولجەتٸمدٸلٸكتٸ كەڭەيتۋدە تيٸمدٸ ٷيلەستٸرۋدٸ قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
«شىراق» قب جەنە پارلامەنت سەناتى جانىنداعى ينكليۋزييا جٶنٸندەگٸ كەڭەستٸڭ تٶراعاسى لەززات قالتاەۆا قاتىسۋشىلاردى «شىراق» قب, ەقىۇ-نىڭ استاناداعى باعدارلامالار وفيسٸ جەنە وسك بٸرلەسكەن جوباسى شەڭبەرٸندەگٸ سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋشىلار ٷشٸن مٷگەدەك ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارى جٶنٸندەگٸ بەينەكۋرستى ەزٸرلەۋ بارىسى تۋرالى حاباردار ەتتٸ. بەينەكۋرس سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋشىلارعا ارنالعان تەورييالىق اسپەكتٸلەردٸ دە, ينتەراكتيۆتٸ تاپسىرمالاردى دا قامتيدى.
سايلاۋ ۋچاسكەلەرٸنٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸ مونيتورينگٸنٸڭ قورىتىندىلارى تۋرالى «IteachMe» قۇزىرەتتٸلٸكتٸ دامىتۋ قورىنىڭ ديرەكتورى زاحيرا بەگاليەۆا ايتىپ بەردٸ. شىعىپ قالعان مەسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ ورنىنا سايلاۋ بارىسىندا جٷرگٸزٸلگەن مونيتورينگ (2025 جىلعى 30 ناۋرىز) ۋچاسكەلەردٸڭ كٶپشٸلٸگٸ قول جەتٸمدٸلٸكتٸڭ قاجەتتٸ جاعدايىمەن قامتاماسىز ەتٸلگەنٸن جەنە ەكٸمدٸكتەر تاراپىنان نازار اۋدارۋدى تالاپ ەتەتٸن جەكەلەگەن مەسەلەلەر بار ەكەنٸن كٶرسەتتٸ. سونىمەن قاتار, سپيكەر باسقا ەلدەردە قولدانىلاتىن تەحنولوگييالار مەن شەشٸمدەر تۋرالى, سونىڭ ٸشٸندە داۋىستىق سيگنالدارى بار قۇرىلعىلاردى, موبيلدٸ قوسىمشالاردى جەنە ت.ب. پايدالانۋ تۋرالى ايتتى.
وتىرىستىڭ كٷن تەرتٸبٸنٸڭ سوڭعى تاقىرىبى كٶرۋ قابٸلەتٸ بۇزىلعان ادامدار ٷشٸن پايدالانۋشىنىڭ دىبىستىق ەسكەرتۋٸ بار NVDA باعدارلامالىق جاساقتاماسىن پايدالانۋ بولدى. «قازاق زاعيپتار قوعامى» قب «پاۆلودار» قق پرەزيدەنتٸ سنەجانا مرىل كٶرۋ قابٸلەتٸ بۇزىلعان ادامداردىڭ ٶز بەتٸنشە داۋىس بەرۋٸ ٷشٸن جاعداي جاساۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. ول زاعيپ سايلاۋشىلارعا باسقا بٸر تۇلعانىڭ كٶمەگٸنسٸز اقپارات الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن وسى باعدارلامانىڭ پراكتيكالىق قولدانىلۋى تۋرالى ايتتى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, سايلاۋ ۋچاسكەلەرٸندە وسىنداي تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ سايلاۋ پروتسەسٸنٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن جەنە مٷگەدەك ازاماتتاردىڭ سايلاۋ بەلسەندٸلٸگٸنٸڭ دەڭگەيٸن ارتتىرادى. نۇرلان ەبدٸروۆ پاۆلوداردا پيلوتتىق رەجيمدە قولدانىلىپ جٷرگەن وسى باعدارلامانى سىناقتان ٶتكٸزۋدٸ ۇسىندى. وسى جۇمىستىڭ نەتيجەسٸ بويىنشا اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسييالارى ونى سايلاۋ پروتسەسٸنە ودان ەرٸ ەنگٸزۋ مٷمكٸندٸگٸ تۋرالى ۇسىنىمدار بەرە الادى.
وتىرىس سوڭىندا ورتسايلاۋكوم باسشىسى ازاماتتاردىڭ بارلىق ساناتتارىنىڭ سايلاۋ پروتسەسٸنە تەڭ قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا جٷيەلٸ جەنە بٸرٸزدٸ جۇمىس جالعاساتىنىنا سەنٸم بٸلدٸردٸ. جۇمىس توبىنىڭ مٷشەلەرٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامداردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىنا تۇراقتى مونيتورينگ جٷرگٸزۋدٸ جەنە سايلاۋدا قولجەتٸمدٸ ورتانى جاقسارتۋعا قاتىسۋدى جالعاستىرادى.
