Bastabynda ýaqytsha qubylys dep boljanǵan edi. Olai emes, Qytai temir tegerýirinin ýaqyt ótken saiyn údetip barady. Nesin jasyralyq, alǵashqyda bul az ýaqyttyq saiasi naýqan shyǵar dep oilaǵamyz. Joq, bul josparly saiasi sheshim ekenin ýaqyt dáleldep otyr. Sonaý kezde-aq, Qytai úkimeti qazaqty terrorist, ekstremisterdiń sapyna qospaqshy dep uran tastaǵandarǵa biz de kúmánmen qaradyq. Eki eldiń ortasynda shańdatyp arly-berli ótip júrgenderdiń qatary sirese de, óz kózimizge ózimiz senbedik.
Qazir 1,5 millionnan artyq qazaǵy bar Shynjań ólkesinen keletinderdiń qatary suiylyp, múldem azaiyp ketti. Kósh basybútin doǵaryldy deýge bolady. Pasporttary jinalyp, Qazaqstanǵa kelip ketkender, osy jaqtaǵy baýyr-týysymen sóileskender, namaz oqyǵandar, úiine Quran Kárimdi, dini oqýlyqtardy, eski kitaptardy saqtaǵandar, ol túgil Aitmatov, Shahanov bastaǵan Qazaqstan men ózge túrki juraǵattardyń aqyn-jazýshylarynyń kitabyn oqyǵandar da tergeýge alynyp, aldy saiasi lagerge qamalyp jatqany shyndyq ekenine kózimiz jetti.
Molda-qojalardyń biren-sarany túrmede qaitys boldy degen aqparat ta kóp. Qolyna qalam ustaǵandardyń birazy túrmede otyr deitin aqparat ta tarai bastady. Júregiń aýyrady.
Bul saiasi áperbaqandyq kesiri ol jaqtaǵy aǵaiynǵa ǵana emes, Qazaqstanǵa Qytaidan kóship kelgen 150 myńǵa taqaý qazaqqa da ońai soǵyp jatqan joq. Báriniń arǵy bette baýyr-týysy, jurat-jegjaty bar. Olardyń aman-esendiginen habar alý da múmkin emes bolyp barady.
Osy oqiǵaǵa bailanysty Qazaqstanǵa kóship kelgen aǵaiynnyń ózara dúrdarazdyǵy kún sanap kúsheiip barady. Ártúrli ósek-aiań, alypqashpa áńgime, jadaǵai sóz, jalań uran ortalaryna ot salyp, birin biri jaý kóretin jaǵdaiǵa jetti.
Ásirese, "Sen - shpionsyń", "joq, ol - satqyn" deitin dálelsiz-dáieksiz ósek órttei laýlap tur. Biri qarsy tarapty muqaltý úshin oijota aitsa, endi biri dúrmekke ilesip, ózin batyrsynyp, "Ýatsap" arqyly áńgime aitýdy maqtan kóretini de baiqalady. Osyny ońdy paidalanyp otyrǵan "jasyrynbaq" oiynshylary eki ortaǵa ot laýlatyp, sony qyzyqtap otyr.
Árine, Qytaidyń shpiony joq degenge eshkim senbeidi. Qytaidyń shpiondyq árketi zamanaýi tehnologiiamen birge damyp, jasaryp kele jatqany ámbge aian.
Eýropa, AQSh, Aziia elderiniń kez kelgeninde olardyń shpiondary mol, aldy ustalyp, qamalyp jatyr. Bizdiń elimizde de olar joq dep aita almaimyz. Bar.
Olardy anyqtaý aýyl-aýylda jatqan oralman aǵaiyndardyń mindeti emes, quzyrly oryndardyń sharýasy. Bizdiń quziretti mekeme ai qarap, juldyz sanap otyrǵan joq. Sondyqtan, halyq arasyna orynsyz úrei týǵyzyp, Qytaidyń jaldamalylary qaptap júr degen saryndaǵy aqparatty tym ushyndyryp, kez kelgen áńgimege qystyrý elge paidasyz.
Oralman aǵaiyndardyń zar-muńy úshin ártúrli tásilmen kúresýdi qup sanaityn toptarǵa barynsha yntymaq, aýyz-birlik kerek ekenin túsinetin ýaqyt jetti. Budan eshkim utpaidy, qazaq, onda da oralman aǵaiyn ózi utylady.
Jarqyn Jeti, Qydyráli Orazuly, Qairat Baitolla sekildi belsendi azamattar men Omaráli Ádilbekuly, Rahym Aiypuly bastaǵan "Jebeý" uiymynyń ókilderi ishke kúlki, syrtqa taba bolmaýdyń qam-qareketin ortaq aqyldasyp sheshse eken dep tileimiz.
Shynymen de, qazir jasyryn atpen osy eki toptyń ortasyna janamalap kirip, birese ol jaqtyń, birese bul jaqtyń pikirin qostaǵansyp júrgen mysyqtileýles feikter kóp. Solardan saqtaný kerek.
"Sen - shpionsyń" degennen qandai paida túsedi? Bul jergilikti halyqqa kúmán-kúdik uialatpai qoimaidy. Onsyzda keńestik ideologiianyń sekemshil saiasatyn boiyna jinaǵan jurt, internette órip júrgen "shpion" týraly áńgimege imandai uiýy múmkin. Budan kimge paida bar?
Men, óz basym, qazaqtardy shpion dep ataýǵa qarsymyn. Iá, shirigen jumyrtqa qaidan bolsyn shyǵady. Ony búkil halyqqa tańyp, aqparat álemin shańdatý kisiliktiń nyshany emes.
Aiaýly aǵa-baýyrlar, bir-birimizdi ósektemei, ózimizdiń negizgi maqsatymyzdan ainymai qareket etsek eken. Ósek pen daýdyń "qyzyǵyna" batyp, Qytaidaǵy shyn qiyn halde qalǵan aǵaiyndy umytyp ketetin keibir kezimiz jan syzdatady.
Sheshensý men kósemsý ońai, biraq árbir sózimizdiń belgili bir taǵdyrlarǵa kesiri bolaryn oilasaq etti.
Toqtaráli TAŃJARYQ