2025 jylǵy 30 qyrkúiekte Býrabai kentinde (Qazaqstan Respýblikasy, Aqmola oblysy) Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna (TMD) qatysýshy memleketterdiń sailaý organdary basshylarynyń Konsýltativtik keńesiniń (SOB KK) VI otyrysy ótti, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Is-sharaǵa TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń ortalyq sailaý organdarynyń basshylary men ókilderi, TMD Atqarýshy komitetiniń jáne TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń Parlamentaralyq assambleiasynyń ókilderi, TMD PA-ǵa qatysýshy memleketterdiń demokratiiany, parlamentarizmdi damytý jáne azamattardyń sailaý quqyqtarynyń saqtalýyna monitoring júrgizý jónindegi halyqaralyq institýtynyń ókilderi, TMD SOB KK janyndaǵy Elektoraldyq saladaǵy jastar saiasaty jónindegi jumys tobynyń jáne QR OSK janyndaǵy Sarapshylar keńesiniń músheleri, jastar uiymdarynyń, sondai-aq Qazaqstannyń sailaý komissiialarynyń ókilderi qatysty.
2025 jylǵy 1 qyrkúiekten bastap TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń sailaý organdary basshylarynyń Konsýltativtik keńesine tóraǵalyq etý Qazaqstan Respýblikasynyń Ortalyq sailaý komissiiasyna ótkenin atap ótý kerek.
Is-sharalar baǵdarlamasy sailaý salasynda memleketaralyq áriptestikti nyǵaitýǵa, tájiribe almasýǵa jáne ásirese jastar arasynda sailaý mádenietin qalyptastyrýdyń praktikalyq tásilderin damytýǵa baǵyttaldy.
TMD SOB KK Tóraǵasy, QR OSK Tóraǵasy Nurlan Ábdirov keńes otyrysyn ashyp, «Sailaý mádenietin qalyptastyrý – bul adami kapitalǵa, demokratiialyq institýttardy nyǵaitýǵa jáne bizdiń elderimizdiń bolashaǵyna salynǵan investitsiia. Bul – quqyqtyq reformalardy, bilim berý bastamalaryn jáne zamanaýi tehnologiialardy biriktirip, júieli turǵydan qaraýdy talap etetin úderis.
Sondyqtan da bizdiń tarap qazaqstandyq tóraǵalyq etý kezeńin sailaý protsesiniń barlyq qatysýshylarynyń, ásirese jastardyń arasynda sailaý mádenietin qalyptastyrý jáne damytý máselesin talqylaýǵa arnaýdy usyndy» dep atap ótti.
TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń sailaý organdary basshylarynyń Konsýltativtik keńesiniń VI otyrysynda sailaý protsesteriniń tiimdiligin jáne oǵan qatysýshylardyń elektoraldyq mádenietin arttyrý jónindegi ózekti máseleler talqylandy.
TMD PA Keńesiniń Bas hatshysy Dmitrii Kobitskii beinequttyqtaý joldady, TMD SOB KK teń Tóraǵasy, Belarýs Respýblikasynyń Ortalyq sailaý komissiiasynyń Tóraǵasy Igor Karpenkonyń (onlain rejimde) TMD SOB KK-ne tóraǵalyq etken kezeńdegi atqarylǵan jumystar týraly aqparaty tyńdaldy.
Sailaý taqyrybyna arnalǵan pikirtalas barysynda Armeniia Respýblikasynyń Ortalyq sailaý komissiiasynyń Tóraǵasy Vaagn Ovakimian «2026 jyly ótetin parlamenttik sailaýlar aiasynda Armeniia Respýblikasynyń sailaý zańnamasyndaǵy jańashyldyqtar» taqyrybynda, TMD SOB KK Tóraǵasy, QR OSK Tóraǵasy Nurlan Ábdirov «Qazaqstan Respýblikasyndaǵy jergilikti sailaýlar jáne saiasi júieni odan ári jetildirý týraly», Qyrǵyz Respýblikasynyń Sailaý jáne referendýmdar ótkizý jónindegi Ortalyq komissiiasynyń Tóraǵasy Tynchtyk Shainazarov – «Qyrǵyz Respýblikasyndaǵy 2025 jylǵy sailaý protsesteri» (onlain), Resei Federatsiiasynyń Ortalyq sailaý komissiiasynyń Tóraǵasy Ella Pamfilova (beinebaiandama arqyly) - «14 qyrkúiekte Resei Federatsiiasynda ótken biryńǵai daýys berý kúniniń qorytyndylary týraly», Tájikstan Respýblikasynyń Sailaý jáne referendýmdar jónindegi Ortalyq komissiiasynyń Tóraǵasy Bahtiior Hýdoiorzoda – «Tájikstan Respýblikasynda shyǵyp qalǵan depýtattardyń ornyna jergilikti Halyq depýtattary májilisterine ótken sailaýlar týraly», Ózbekstan Respýblikasynyń Ortalyq sailaý komissiiasynyń Tóraǵasy Zainiddin Nizamhodjaev – «Ózbekstan Respýblikasy Ortalyq sailaý komissiiasynyń sailaýdan keiingi kezeńdegi jumysynyń keibir aspektilerine sholý» taqyrybynda sóz sóiledi.
«TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń Parlamentaralyq assambleiasyna qatysýshy memleketterde jastardyń quqyqtyq mádenieti men sailaý belsendiligin arttyrý máseleleri boiynsha TMD SOB KK janyndaǵy Elektoraldyq saladaǵy jastar saiasaty jónindegi jumys toby men TMD PA-ǵa qatysýshy memleketterdiń demokratiiany, parlamentarizmdi damytý jáne azamattardyń sailaý quqyqtarynyń saqtalýyn monitoringileý jónindegi halyqaralyq institýtynyń ózara is-qimyly týraly» TMD PA Keńesi Hatshylyǵy Basshysynyń orynbasary, TMD PA DDMHI direktory Ivan Mýshket, «TMD SOB KK músheleriniń Dúniejúzilik sailaý organdary qaýymdastyǵy (A-WEB) qyzmetine qatysýy týraly» TMD SOB KK teń Tóraǵasy, Belarýs Respýblikasynyń Ortalyq sailaý komissiiasynyń Tóraǵasy Igor Karpenko (onlain), «TMD SOB KK hatshylyǵynyń basshysy (hatshysy) laýazymyna kandidatýra usyný týraly» TMD SOB KK Tóraǵasy, QR OSK Tóraǵasy Nurlan Ábdirov baiandama jasady.
Otyrystyń bastalýy aldynda qatysýshylar TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń sailaý organdarynyń quqyqtyq aǵartý jáne elektoraldyq qatysýdyń mádenietin qalyptastyrý salasyndaǵy tájiribelerin kórsetetin ádistemelik materialdar kórmesimen tanysty.
Kórmede Armeniia, Belarýs, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Resei, Tájikstan, Ózbekstannyń ortalyq sailaý organdary men TMD PA DDMHI-nyń jumys barysynda qoldanatyn túrli oqý-ádistemelik jáne aqparattyq materialdary usynyldy.
Baspa ónimderinen bólek, is-sharaǵa qatysýshylarǵa interaktivti ekrandar arqyly qatysýshy-memleketterdiń sailaý organdarynyń tájiribelik qyzmetinde qoldanylatyn beinematerialdar men tsifrlyq resýrstar kórsetildi.
Býrabaida ótken otyrysqa qatysýshylar onyń qorytyndylary TMD elderiniń sailaý organdary arasynda elektoraldyq salada ózara áriptestikti damytýǵa tájiribelik úles qosatyndyǵyna senim bildirdi. Sonymen qatar, olar QR OSK hatshysy Shavhat Ótemisovtiń TMD SOB KK hatshylyǵynyń basshysy (hatshysy) laýazymyna kandidatýrasyn qoldady.
1 qazanda TMD SOB KK VI otyrysy aiasynda «Sailaý protsesine qatysýshylardyń sailaý mádenietin qalyptastyrý» taqyrybynda dóńgelek ústel jáne TMD SOB KK janyndaǵy Elektoraldyq saladaǵy jastar saiasaty jónindegi jumys tobynyń alǵashqy otyrysy ótedi.
Anyqtama úshin:
Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna (TMD) qatysýshy memleketterdiń sailaý organdary basshylarynyń Konsýltativtik keńesi (TMD SOB KK) azamattardyń sailaý quqyqtary men bostandyqtaryn qamtamasyz etý, sailaý jáne referendýmdar ótkizýdiń quqyqtyq negizderin TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń zańnamasy men halyqaralyq mindettemelerine sáikes jetildirý máseleleri boiynsha tájiribe almasý úshin turaqty kezdesýler men konsýltatsiialar ótkizý maqsatynda quryldy.
2022 jylǵy 14 qazanda Astanada TMD Memleket basshylary keńesiniń otyrysy barysynda TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń sailaý organdary basshylarynyń Konsýltativtik keńesin qurý týraly kelisimge qol qoiyldy.
Atalǵan kelisim TMD-ǵa qatysýshy kelesi memleketter úshin kúshine endi: Armeniia, Belarýs, Resei, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Ózbekstan.
Qazaqstan Respýblikasy Kelisimge 2024 jyldyń 7 tamyzynda qosyldy. Qurylǵan sátten bastap TMD SOB KK-niń 5 otyrysy ótkizildi. 2025 jylǵy 27 maýsymda Cholpon-Ata qalasynda ótken TMD SOB KK V otyrysynda 2025 jylǵy qyrkúiekten bastap TMD SOB KK-ne 1 jyl tóraǵalyq etý quqyǵy Qazaqstan Respýblikasyna beriletini týraly sheshim qabyldandy.
