2025 جىلعى 30 قىركٷيەكتە بۋراباي كەنتٸندە (قازاقستان رەسپۋبليكاسى, اقمولا وبلىسى) تەۋەلسٸز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنا (تمد) قاتىسۋشى مەملەكەتتەردٸڭ سايلاۋ ورگاندارى باسشىلارىنىڭ كونسۋلتاتيۆتٸك كەڭەسٸنٸڭ (سوب كك) VI وتىرىسى ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
ٸس-شاراعا تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردٸڭ ورتالىق سايلاۋ ورگاندارىنىڭ باسشىلارى مەن ٶكٸلدەرٸ, تمد اتقارۋشى كوميتەتٸنٸڭ جەنە تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردٸڭ پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىنىڭ ٶكٸلدەرٸ, تمد پا-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردٸڭ دەموكراتييانى, پارلامەنتاريزمدٸ دامىتۋ جەنە ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىنا مونيتورينگ جٷرگٸزۋ جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق ينستيتۋتىنىڭ ٶكٸلدەرٸ, تمد سوب كك جانىنداعى ەلەكتورالدىق سالاداعى جاستار ساياساتى جٶنٸندەگٸ جۇمىس توبىنىڭ جەنە قر وسك جانىنداعى ساراپشىلار كەڭەسٸنٸڭ مٷشەلەرٸ, جاستار ۇيىمدارىنىڭ, سونداي-اق قازاقستاننىڭ سايلاۋ كوميسسييالارىنىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
2025 جىلعى 1 قىركٷيەكتەن باستاپ تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردٸڭ سايلاۋ ورگاندارى باسشىلارىنىڭ كونسۋلتاتيۆتٸك كەڭەسٸنە تٶراعالىق ەتۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنا ٶتكەنٸن اتاپ ٶتۋ كەرەك.
ٸس-شارالار باعدارلاماسى سايلاۋ سالاسىندا مەملەكەتارالىق ەرٸپتەستٸكتٸ نىعايتۋعا, تەجٸريبە الماسۋعا جەنە ەسٸرەسە جاستار اراسىندا سايلاۋ مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋدىڭ پراكتيكالىق تەسٸلدەرٸن دامىتۋعا باعىتتالدى.
تمد سوب كك تٶراعاسى, قر وسك تٶراعاسى نۇرلان ەبدٸروۆ كەڭەس وتىرىسىن اشىپ, «سايلاۋ مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋ – بۇل ادامي كاپيتالعا, دەموكراتييالىق ينستيتۋتتاردى نىعايتۋعا جەنە بٸزدٸڭ ەلدەرٸمٸزدٸڭ بولاشاعىنا سالىنعان ينۆەستيتسييا. بۇل – قۇقىقتىق رەفورمالاردى, بٸلٸم بەرۋ باستامالارىن جەنە زاماناۋي تەحنولوگييالاردى بٸرٸكتٸرٸپ, جٷيەلٸ تۇرعىدان قاراۋدى تالاپ ەتەتٸن ٷدەرٸس.
سوندىقتان دا بٸزدٸڭ تاراپ قازاقستاندىق تٶراعالىق ەتۋ كەزەڭٸن سايلاۋ پروتسەسٸنٸڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنىڭ, ەسٸرەسە جاستاردىڭ اراسىندا سايلاۋ مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋ جەنە دامىتۋ مەسەلەسٸن تالقىلاۋعا ارناۋدى ۇسىندى» دەپ اتاپ ٶتتٸ.
تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردٸڭ سايلاۋ ورگاندارى باسشىلارىنىڭ كونسۋلتاتيۆتٸك كەڭەسٸنٸڭ VI وتىرىسىندا سايلاۋ پروتسەستەرٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن جەنە وعان قاتىسۋشىلاردىڭ ەلەكتورالدىق مەدەنيەتٸن ارتتىرۋ جٶنٸندەگٸ ٶزەكتٸ مەسەلەلەر تالقىلاندى.
تمد پا كەڭەسٸنٸڭ باس حاتشىسى دميتريي كوبيتسكيي بەينەقۇتتىقتاۋ جولدادى, تمد سوب كك تەڭ تٶراعاسى, بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسى يگور كارپەنكونىڭ (ونلاين رەجيمدە) تمد سوب كك-نە تٶراعالىق ەتكەن كەزەڭدەگٸ اتقارىلعان جۇمىستار تۋرالى اقپاراتى تىڭدالدى.
سايلاۋ تاقىرىبىنا ارنالعان پٸكٸرتالاس بارىسىندا ارمەنييا رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسى ۆااگن وۆاكيميان «2026 جىلى ٶتەتٸن پارلامەنتتٸك سايلاۋلار اياسىندا ارمەنييا رەسپۋبليكاسىنىڭ سايلاۋ زاڭناماسىنداعى جاڭاشىلدىقتار» تاقىرىبىندا, تمد سوب كك تٶراعاسى, قر وسك تٶراعاسى نۇرلان ەبدٸروۆ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جەرگٸلٸكتٸ سايلاۋلار جەنە ساياسي جٷيەنٸ ودان ەرٸ جەتٸلدٸرۋ تۋرالى», قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ سايلاۋ جەنە رەفەرەندۋمدار ٶتكٸزۋ جٶنٸندەگٸ ورتالىق كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسى تىنچتىك شاينازاروۆ – «قىرعىز رەسپۋبليكاسىنداعى 2025 جىلعى سايلاۋ پروتسەستەرٸ» (ونلاين), رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسى ەللا پامفيلوۆا (بەينەبايانداما ارقىلى) - «14 قىركٷيەكتە رەسەي فەدەراتسيياسىندا ٶتكەن بٸرىڭعاي داۋىس بەرۋ كٷنٸنٸڭ قورىتىندىلارى تۋرالى», تەجٸكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سايلاۋ جەنە رەفەرەندۋمدار جٶنٸندەگٸ ورتالىق كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسى باحتييور حۋدويورزودا – «تەجٸكستان رەسپۋبليكاسىندا شىعىپ قالعان دەپۋتاتتاردىڭ ورنىنا جەرگٸلٸكتٸ حالىق دەپۋتاتتارى مەجٸلٸستەرٸنە ٶتكەن سايلاۋلار تۋرالى», ٶزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسى زاينيددين نيزامحودجاەۆ – «ٶزبەكستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ سايلاۋدان كەيٸنگٸ كەزەڭدەگٸ جۇمىسىنىڭ كەيبٸر اسپەكتٸلەرٸنە شولۋ» تاقىرىبىندا سٶز سٶيلەدٸ.
«تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردٸڭ پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىنا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردە جاستاردىڭ قۇقىقتىق مەدەنيەتٸ مەن سايلاۋ بەلسەندٸلٸگٸن ارتتىرۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا تمد سوب كك جانىنداعى ەلەكتورالدىق سالاداعى جاستار ساياساتى جٶنٸندەگٸ جۇمىس توبى مەن تمد پا-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردٸڭ دەموكراتييانى, پارلامەنتاريزمدٸ دامىتۋ جەنە ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋىن مونيتورينگٸلەۋ جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق ينستيتۋتىنىڭ ٶزارا ٸس-قيمىلى تۋرالى» تمد پا كەڭەسٸ حاتشىلىعى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى, تمد پا ددمحي ديرەكتورى يۆان مۋشكەت, «تمد سوب كك مٷشەلەرٸنٸڭ دٷنيەجٷزٸلٸك سايلاۋ ورگاندارى قاۋىمداستىعى (A-WEB) قىزمەتٸنە قاتىسۋى تۋرالى» تمد سوب كك تەڭ تٶراعاسى, بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ ورتالىق سايلاۋ كوميسسيياسىنىڭ تٶراعاسى يگور كارپەنكو (ونلاين), «تمد سوب كك حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى (حاتشىسى) لاۋازىمىنا كانديداتۋرا ۇسىنۋ تۋرالى» تمد سوب كك تٶراعاسى, قر وسك تٶراعاسى نۇرلان ەبدٸروۆ بايانداما جاسادى.
وتىرىستىڭ باستالۋى الدىندا قاتىسۋشىلار تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردٸڭ سايلاۋ ورگاندارىنىڭ قۇقىقتىق اعارتۋ جەنە ەلەكتورالدىق قاتىسۋدىڭ مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋ سالاسىنداعى تەجٸريبەلەرٸن كٶرسەتەتٸن ەدٸستەمەلٸك ماتەريالدار كٶرمەسٸمەن تانىستى.
كٶرمەدە ارمەنييا, بەلارۋس, قازاقستان, قىرعىزستان, رەسەي, تەجٸكستان, ٶزبەكستاننىڭ ورتالىق سايلاۋ ورگاندارى مەن تمد پا ددمحي-نىڭ جۇمىس بارىسىندا قولداناتىن تٷرلٸ وقۋ-ەدٸستەمەلٸك جەنە اقپاراتتىق ماتەريالدارى ۇسىنىلدى.
باسپا ٶنٸمدەرٸنەن بٶلەك, ٸس-شاراعا قاتىسۋشىلارعا ينتەراكتيۆتٸ ەكراندار ارقىلى قاتىسۋشى-مەملەكەتتەردٸڭ سايلاۋ ورگاندارىنىڭ تەجٸريبەلٸك قىزمەتٸندە قولدانىلاتىن بەينەماتەريالدار مەن تسيفرلىق رەسۋرستار كٶرسەتٸلدٸ.
بۋرابايدا ٶتكەن وتىرىسقا قاتىسۋشىلار ونىڭ قورىتىندىلارى تمد ەلدەرٸنٸڭ سايلاۋ ورگاندارى اراسىندا ەلەكتورالدىق سالادا ٶزارا ەرٸپتەستٸكتٸ دامىتۋعا تەجٸريبەلٸك ٷلەس قوساتىندىعىنا سەنٸم بٸلدٸردٸ. سونىمەن قاتار, ولار قر وسك حاتشىسى شاۆحات ٶتەمٸسوۆتٸڭ تمد سوب كك حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى (حاتشىسى) لاۋازىمىنا كانديداتۋراسىن قولدادى.
1 قازاندا تمد سوب كك VI وتىرىسى اياسىندا «سايلاۋ پروتسەسٸنە قاتىسۋشىلاردىڭ سايلاۋ مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋ» تاقىرىبىندا دٶڭگەلەك ٷستەل جەنە تمد سوب كك جانىنداعى ەلەكتورالدىق سالاداعى جاستار ساياساتى جٶنٸندەگٸ جۇمىس توبىنىڭ العاشقى وتىرىسى ٶتەدٸ.
انىقتاما ٷشٸن:
تەۋەلسٸز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنا (تمد) قاتىسۋشى مەملەكەتتەردٸڭ سايلاۋ ورگاندارى باسشىلارىنىڭ كونسۋلتاتيۆتٸك كەڭەسٸ (تمد سوب كك) ازاماتتاردىڭ سايلاۋ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ, سايلاۋ جەنە رەفەرەندۋمدار ٶتكٸزۋدٸڭ قۇقىقتىق نەگٸزدەرٸن تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردٸڭ زاڭناماسى مەن حالىقارالىق مٸندەتتەمەلەرٸنە سەيكەس جەتٸلدٸرۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا تەجٸريبە الماسۋ ٷشٸن تۇراقتى كەزدەسۋلەر مەن كونسۋلتاتسييالار ٶتكٸزۋ ماقساتىندا قۇرىلدى.
2022 جىلعى 14 قازاندا استانادا تمد مەملەكەت باسشىلارى كەڭەسٸنٸڭ وتىرىسى بارىسىندا تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردٸڭ سايلاۋ ورگاندارى باسشىلارىنىڭ كونسۋلتاتيۆتٸك كەڭەسٸن قۇرۋ تۋرالى كەلٸسٸمگە قول قويىلدى.
اتالعان كەلٸسٸم تمد-عا قاتىسۋشى كەلەسٸ مەملەكەتتەر ٷشٸن كٷشٸنە ەندٸ: ارمەنييا, بەلارۋس, رەسەي, قىرعىزستان, تەجٸكستان, ٶزبەكستان.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى كەلٸسٸمگە 2024 جىلدىڭ 7 تامىزىندا قوسىلدى. قۇرىلعان سەتتەن باستاپ تمد سوب كك-نٸڭ 5 وتىرىسى ٶتكٸزٸلدٸ. 2025 جىلعى 27 ماۋسىمدا چولپون-اتا قالاسىندا ٶتكەن تمد سوب كك V وتىرىسىندا 2025 جىلعى قىركٷيەكتەن باستاپ تمد سوب كك-نە 1 جىل تٶراعالىق ەتۋ قۇقىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا بەرٸلەتٸنٸ تۋرالى شەشٸم قابىلداندى.
