UNICEF-tiń “Kids Online Kazakhstan” zertteýiniń málimetinshe, 9–10 jastaǵy balalardyń shamamen 60%-ynyń áleýmettik jelilerde akkaýnttary bar, al 11–12 jastaǵy jasóspirimderdiń shamamen úshten ekisi belsendi túrde óz profilderin júrgizedi.
Qazaq Expert Club media bilim berý salasynyń sarapshysy Janar Jaqanovanyń aitýynsha, áleýmettik platformalar eldegi internet aýditoriiasynyń basym bóligin qamtidy: TikTok-ty Qazaqstanda 15 millionnan astam paidalanýshy qoldanady, al Instagram-nyń aýditoriiasy 12 millionnan asady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
«Biz balalar men jasóspirimderdiń tsifrlyq kontent jasaýshylary degen qubylystyń paida bolǵanyn baiqap otyrmyz. Sonymen qatar, qatarlastary jasaǵan jariialanymdardy jasóspirimder anaǵurlym shynaiy dep qabyldaidy. Sondyqtan jasóspirim blogerler kóbine trendter men minez-qulyq úlgileriniń taratýshysyna ainalady», - deidi sarapshy.
Halyqaralyq tájiribede digital footprint - iaǵni internette saqtalyp, jyldar ótken soń da qoljetimdi bolýy múmkin tsifrlyq iz uǵymy qoldanylady. Jasóspirimdik kezeńde jariialanǵan materialdar ýaqyt óte kele adamnyń kásibi jáne qoǵamdyq bedeline áser etýi múmkin. Búginde ýniversitetterdiń 25–35%-y talapkerlerdiń áleýmettik jelilerin tekseredi, al jumys berýshilerdiń 54%-y úmitkerlerden olardyń kontentine bailanysty bas tartqan.
Janar Jaqanova bylai deidi: «Eýropada balalardyń blogingke qatysýyn retteitin zańnamalyq bastamalar talqylanyp jatyr. Frantsiiada balalar-infliýenserlerdiń qyzmetin retteitin zań qabyldandy. Al Ońtústik Koreiada balalardyń YouTube-arnalary oiyn-saýyq jáne marketing indýstriiasynyń bir bóligine ainaldy, bul óz kezeginde balalardyń eńbek quqyqtary men psihologiialyq júktemesi týraly pikirtalastarǵa sebep boldy».
Qazaqstan da álemniń qalǵan bóligimen birdei tsifrlyq ekojúiede ómir súredi. Alaida elde jasóspirimderdiń tsifrlyq bedeli týraly talqylaý endi ǵana qalyptasa bastady.
«Mektepterde mediasaýattylyqty damytý mańyzdy: aqparatpen jumys isteý daǵdylary men óz tsifrlyq bedelin basqarý qabiletterin qalyptastyrý qajet. Sondai-aq jariialanatyn materialdar úshin jaýapkershilik pen ózara qurmet mádenietin damytý da asa mańyzdy», - dep sanaidy Jaqanova.
Onyń aitýynsha, jas avtorlarǵa Qazaqstannyń mádenieti, tarihy jáne áleýmettik bastamalary týraly aitýǵa múmkindik beretin jobalardy qoldaý qajet.
«Búgingi jasóspirimder internettiń bolashaq mádeni keńistigin qalyptastyryp jatyr. Olardyń jariialanymdary men ideialary ujymdyq tsifrlyq keńistiktiń bir bóligine ainalady», - dep atap ótti sarapshy.
