UNICEF-tiń “Kids Online Kazakhstan” zertteýiniń málimetinshe, 9–10 jastaǵy balalardyń shamamen 60%-ynyń áleýmettik jelilerde akkaýnttary bar, al 11–12 jastaǵy jasóspirimderdiń shamamen úshten ekisi belsendi túrde óz profılderin júrgizedi.
Qazaq Expert Club medıa bilim berý salasynyń sarapshysy Janar Jaqanovanyń aıtýynsha, áleýmettik platformalar eldegi ınternet aýdıtorıasynyń basym bóligin qamtıdy: TikTok-ty Qazaqstanda 15 mıllıonnan astam paıdalanýshy qoldanady, al Instagram-nyń aýdıtorıasy 12 mıllıonnan asady, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
«Biz balalar men jasóspirimderdiń sıfrlyq kontent jasaýshylary degen qubylystyń paıda bolǵanyn baıqap otyrmyz. Sonymen qatar, qatarlastary jasaǵan jarıalanymdardy jasóspirimder anaǵurlym shynaıy dep qabyldaıdy. Sondyqtan jasóspirim blogerler kóbine trendter men minez-qulyq úlgileriniń taratýshysyna aınalady», - deıdi sarapshy.
Halyqaralyq tájirıbede digital footprint - ıaǵnı ınternette saqtalyp, jyldar ótken soń da qoljetimdi bolýy múmkin sıfrlyq iz uǵymy qoldanylady. Jasóspirimdik kezeńde jarıalanǵan materıaldar ýaqyt óte kele adamnyń kásibı jáne qoǵamdyq bedeline áser etýi múmkin. Búginde ýnıversıtetterdiń 25–35%-y talapkerlerdiń áleýmettik jelilerin tekseredi, al jumys berýshilerdiń 54%-y úmitkerlerden olardyń kontentine baılanysty bas tartqan.
Janar Jaqanova bylaı deıdi: «Eýropada balalardyń blogıngke qatysýyn retteıtin zańnamalyq bastamalar talqylanyp jatyr. Fransıada balalar-ınflúenserlerdiń qyzmetin retteıtin zań qabyldandy. Al Ońtústik Koreıada balalardyń YouTube-arnalary oıyn-saýyq jáne marketıń ındýstrıasynyń bir bóligine aınaldy, bul óz kezeginde balalardyń eńbek quqyqtary men psıhologıalyq júktemesi týraly pikirtalastarǵa sebep boldy».
Qazaqstan da álemniń qalǵan bóligimen birdeı sıfrlyq ekojúıede ómir súredi. Alaıda elde jasóspirimderdiń sıfrlyq bedeli týraly talqylaý endi ǵana qalyptasa bastady.
«Mektepterde medıasaýattylyqty damytý mańyzdy: aqparatpen jumys isteý daǵdylary men óz sıfrlyq bedelin basqarý qabiletterin qalyptastyrý qajet. Sondaı-aq jarıalanatyn materıaldar úshin jaýapkershilik pen ózara qurmet mádenıetin damytý da asa mańyzdy», - dep sanaıdy Jaqanova.
Onyń aıtýynsha, jas avtorlarǵa Qazaqstannyń mádenıeti, tarıhy jáne áleýmettik bastamalary týraly aıtýǵa múmkindik beretin jobalardy qoldaý qajet.
«Búgingi jasóspirimder ınternettiń bolashaq mádenı keńistigin qalyptastyryp jatyr. Olardyń jarıalanymdary men ıdeıalary ujymdyq sıfrlyq keńistiktiń bir bóligine aınalady», - dep atap ótti sarapshy.
