UNICEF-تٸڭ “Kids Online Kazakhstan” زەرتتەۋٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, 9–10 جاستاعى بالالاردىڭ شامامەن 60%-ىنىڭ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە اككاۋنتتارى بار, ال 11–12 جاستاعى جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ شامامەن ٷشتەن ەكٸسٸ بەلسەندٸ تٷردە ٶز پروفيلدەرٸن جٷرگٸزەدٸ.
Qazaq Expert Club مەديا بٸلٸم بەرۋ سالاسىنىڭ ساراپشىسى جانار جاقانوۆانىڭ ايتۋىنشا, ەلەۋمەتتٸك پلاتفورمالار ەلدەگٸ ينتەرنەت اۋديتوريياسىنىڭ باسىم بٶلٸگٸن قامتيدى: TikTok-تى قازاقستاندا 15 ميلليوننان استام پايدالانۋشى قولدانادى, ال Instagram-نىڭ اۋديتوريياسى 12 ميلليوننان اسادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
«بٸز بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ تسيفرلىق كونتەنت جاساۋشىلارى دەگەن قۇبىلىستىڭ پايدا بولعانىن بايقاپ وتىرمىز. سونىمەن قاتار, قاتارلاستارى جاساعان جارييالانىمداردى جاسٶسپٸرٸمدەر اناعۇرلىم شىنايى دەپ قابىلدايدى. سوندىقتان جاسٶسپٸرٸم بلوگەرلەر كٶبٸنە ترەندتەر مەن مٸنەز-قۇلىق ٷلگٸلەرٸنٸڭ تاراتۋشىسىنا اينالادى», - دەيدٸ ساراپشى.
حالىقارالىق تەجٸريبەدە digital footprint - ياعني ينتەرنەتتە ساقتالىپ, جىلدار ٶتكەن سوڭ دا قولجەتٸمدٸ بولۋى مٷمكٸن تسيفرلىق ٸز ۇعىمى قولدانىلادى. جاسٶسپٸرٸمدٸك كەزەڭدە جارييالانعان ماتەريالدار ۋاقىت ٶتە كەلە ادامنىڭ كەسٸبي جەنە قوعامدىق بەدەلٸنە ەسەر ەتۋٸ مٷمكٸن. بٷگٸندە ۋنيۆەرسيتەتتەردٸڭ 25–35%-ى تالاپكەرلەردٸڭ ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەرٸن تەكسەرەدٸ, ال جۇمىس بەرۋشٸلەردٸڭ 54%-ى ٷمٸتكەرلەردەن ولاردىڭ كونتەنتٸنە بايلانىستى باس تارتقان.
جانار جاقانوۆا بىلاي دەيدٸ: «ەۋروپادا بالالاردىڭ بلوگينگكە قاتىسۋىن رەتتەيتٸن زاڭنامالىق باستامالار تالقىلانىپ جاتىر. فرانتسييادا بالالار-ينفليۋەنسەرلەردٸڭ قىزمەتٸن رەتتەيتٸن زاڭ قابىلداندى. ال وڭتٷستٸك كورەيادا بالالاردىڭ YouTube-ارنالارى ويىن-ساۋىق جەنە ماركەتينگ يندۋستريياسىنىڭ بٸر بٶلٸگٸنە اينالدى, بۇل ٶز كەزەگٸندە بالالاردىڭ ەڭبەك قۇقىقتارى مەن پسيحولوگييالىق جٷكتەمەسٸ تۋرالى پٸكٸرتالاستارعا سەبەپ بولدى».
قازاقستان دا ەلەمنٸڭ قالعان بٶلٸگٸمەن بٸردەي تسيفرلىق ەكوجٷيەدە ٶمٸر سٷرەدٸ. الايدا ەلدە جاسٶسپٸرٸمدەردٸڭ تسيفرلىق بەدەلٸ تۋرالى تالقىلاۋ ەندٸ عانا قالىپتاسا باستادى.
«مەكتەپتەردە مەدياساۋاتتىلىقتى دامىتۋ ماڭىزدى: اقپاراتپەن جۇمىس ٸستەۋ داعدىلارى مەن ٶز تسيفرلىق بەدەلٸن باسقارۋ قابٸلەتتەرٸن قالىپتاستىرۋ قاجەت. سونداي-اق جارييالاناتىن ماتەريالدار ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك پەن ٶزارا قۇرمەت مەدەنيەتٸن دامىتۋ دا اسا ماڭىزدى», - دەپ سانايدى جاقانوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, جاس اۆتورلارعا قازاقستاننىڭ مەدەنيەتٸ, تاريحى جەنە ەلەۋمەتتٸك باستامالارى تۋرالى ايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن جوبالاردى قولداۋ قاجەت.
«بٷگٸنگٸ جاسٶسپٸرٸمدەر ينتەرنەتتٸڭ بولاشاق مەدەني كەڭٸستٸگٸن قالىپتاستىرىپ جاتىر. ولاردىڭ جارييالانىمدارى مەن يدەيالارى ۇجىمدىق تسيفرلىق كەڭٸستٸكتٸڭ بٸر بٶلٸگٸنە اينالادى», - دەپ اتاپ ٶتتٸ ساراپشى.
