UNICEFء-تىڭ “Kids Online Kazakhstan” زەرتتەۋىنىڭ مالىمەتىنشە، 9–10 جاستاعى بالالاردىڭ شامامەن 60%-ىنىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەردە اككاۋنتتارى بار، ال 11–12 جاستاعى جاسوسپىرىمدەردىڭ شامامەن ۇشتەن ەكىسى بەلسەندى تۇردە ءوز پروفيلدەرىن جۇرگىزەدى.
Qazaq Expert Club مەديا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ساراپشىسى جانار جاقانوۆانىڭ ايتۋىنشا، الەۋمەتتىك پلاتفورمالار ەلدەگى ينتەرنەت اۋديتورياسىنىڭ باسىم بولىگىن قامتيدى: TikTok-تى قازاقستاندا 15 ميلليوننان استام پايدالانۋشى قولدانادى، ال Instagram-نىڭ اۋديتورياسى 12 ميلليوننان اسادى، دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
«ءبىز بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ سيفرلىق كونتەنت جاساۋشىلارى دەگەن قۇبىلىستىڭ پايدا بولعانىن بايقاپ وتىرمىز. سونىمەن قاتار، قاتارلاستارى جاساعان جاريالانىمداردى جاسوسپىرىمدەر اناعۇرلىم شىنايى دەپ قابىلدايدى. سوندىقتان ءجاسوسپىرىم بلوگەرلەر كوبىنە ترەندتەر مەن مىنەز-قۇلىق ۇلگىلەرىنىڭ تاراتۋشىسىنا اينالادى»، - دەيدى ساراپشى.
حالىقارالىق تاجىريبەدە digital footprint - ياعني ينتەرنەتتە ساقتالىپ، جىلدار وتكەن سوڭ دا قولجەتىمدى بولۋى مۇمكىن سيفرلىق ءىز ۇعىمى قولدانىلادى. جاسوسپىرىمدىك كەزەڭدە جاريالانعان ماتەريالدار ۋاقىت وتە كەلە ادامنىڭ كاسىبي جانە قوعامدىق بەدەلىنە اسەر ەتۋى مۇمكىن. بۇگىندە ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ 25–35%-ى تالاپكەرلەردىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەرىن تەكسەرەدى، ال جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ 54%-ى ۇمىتكەرلەردەن ولاردىڭ كونتەنتىنە بايلانىستى باس تارتقان.
جانار جاقانوۆا بىلاي دەيدى: «ەۋروپادا بالالاردىڭ بلوگينگكە قاتىسۋىن رەتتەيتىن زاڭنامالىق باستامالار تالقىلانىپ جاتىر. فرانسيادا بالالار-ينفليۋەنسەرلەردىڭ قىزمەتىن رەتتەيتىن زاڭ قابىلداندى. ال وڭتۇستىك كورەيادا بالالاردىڭ YouTube-ارنالارى ويىن-ساۋىق جانە ماركەتينگ يندۋسترياسىنىڭ ءبىر بولىگىنە اينالدى، بۇل ءوز كەزەگىندە بالالاردىڭ ەڭبەك قۇقىقتارى مەن پسيحولوگيالىق جۇكتەمەسى تۋرالى پىكىرتالاستارعا سەبەپ بولدى».
قازاقستان دا الەمنىڭ قالعان بولىگىمەن بىردەي سيفرلىق ەكوجۇيەدە ءومىر سۇرەدى. الايدا ەلدە جاسوسپىرىمدەردىڭ سيفرلىق بەدەلى تۋرالى تالقىلاۋ ەندى عانا قالىپتاسا باستادى.
«مەكتەپتەردە مەدياساۋاتتىلىقتى دامىتۋ ماڭىزدى: اقپاراتپەن جۇمىس ىستەۋ داعدىلارى مەن ءوز سيفرلىق بەدەلىن باسقارۋ قابىلەتتەرىن قالىپتاستىرۋ قاجەت. سونداي-اق جاريالاناتىن ماتەريالدار ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك پەن ءوزارا قۇرمەت مادەنيەتىن دامىتۋ دا اسا ماڭىزدى»، - دەپ سانايدى جاقانوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا، جاس اۆتورلارعا قازاقستاننىڭ مادەنيەتى، تاريحى جانە الەۋمەتتىك باستامالارى تۋرالى ايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جوبالاردى قولداۋ قاجەت.
«بۇگىنگى جاسوسپىرىمدەر ينتەرنەتتىڭ بولاشاق مادەني كەڭىستىگىن قالىپتاستىرىپ جاتىر. ولاردىڭ جاريالانىمدارى مەن يدەيالارى ۇجىمدىق سيفرلىق كەڭىستىكتىڭ ءبىر بولىگىنە اينالادى»، - دەپ اتاپ ءوتتى ساراپشى.
