2024 jyldyń toǵyz aiynyń qorytyndysy boiynsha Qazaqstan Úkimeti biýdjet tapshylyǵy aiasynda alynǵan qomaqty qaryzdardyń qurylymy men júktemesiniń sipattamasy týraly esep jariialandy. Ol jaily Dalanews.kz saitynan oqyp-bile otyryńyzdar.
Memlekettik baǵaly qaǵazdar shyǵarý arqyly ishki qaryzdardan túsken túsimniń jalpy kólemi 4 996,6 mlrd teńgeni qurady. Al syrttan alynǵan qaryzdar kólemi áldeqaida az – bar bolǵany 90,7 mlrd teńge, dep jazady Economy.kz.
2024 jylǵy 1 qazanǵa deiin jalpy memlekettik qaryz 30 trln 504,8 mlrd teńgege jetip, 134 trln 952,9 mlrd teńge kólemindegi JIÓ-niń 22,6%-yn qurady. Úkimettik qaryz jalpy memlekettik qaryzdyń 94,4%-yn qurap, 28 784,7 mlrd teńge bolady. Onyń negizgi bóligi ishki qaryzdarǵa tiesili – 21 567,6 mlrd teńge (75%), al syrtqy mindettemeler 7 217,0 mlrd teńgeni (25%) quraidy.
Qaryz júktemesi kelesidei tarqatylady:
- qysqa merzimdi mindettemeler 848,0 mlrd teńgeni,
- orta merzimdisi 3 trln 209,7 mlrd teńgeni,
- al uzaq merzimdi qaryzdar 24 trln 726,9 mlrd teńgeni quraidy.
Paiyzdyq tólemderdiń basym bóligi barlyq mindettemelerdiń 85% deńgeiinde bekitilgen. Qubylmaly dálizi bekitilgen stavkalar 12%-dy, al infliatsiia indeksine indekstelgen qaryzdar 3%-dy quraidy.
Úkimettik qaryzdy óteýge 2024 jyldyń basynan bastap qyrkúiek aiyna deiin 1 959,3 mlrd teńge jumsaldy, budan biýdjetke aitarlyqtai qarjylyq júkteme túsirip otyrǵanyn baiqaýǵa bolady. Ulttyq banktiń diskonttalǵan qundaǵy ishki mindettemeleri 500,0 mlrd teńgeni nemese jalpy memlekettik qaryzdyń 1,6%-yn qurady. Jergilikti atqarýshy organdardyń qaryzdyq mindettemeleri 1 220,1 mlrd teńgege jetip, jalpy qaryz kóleminiń 4,0%-yn qurady.
"Qazaqstannyń qaryz qurylymy ishki qarjylandyrýǵa táýeldiliktiń joǵary ekenin kórsetedi, bul belgili bir turaqtylyqty qamtamasyz etedi, biraq táýekelderdi azaitý úshin turaqty baqylaý men qadaǵalaýdy qajet etedi" dep basa kórsetedi Lina Egelqyzy óz maqalasynda.
Aita ketsek, kúni keshe QR Qarjy ministrliginiń 2024 jyldyń 10 aiynda Ulttyq qorǵa túsken jáne alynǵan qarajattar boiynsha esebi jariialandy. 2024 jyly 10 ai ishinde Ulttyq qordan 4,6 trln teńge jumsaldy: 2 trln teńge kepildendirilgen transfert retinde alynsa,2,6 trln teńge nysanaly transfert retinde aýdaryldy. Sondai-aq qordy basqarýǵa jáne aýditke 11,9 mlrd teńge baǵyttaldy. Iaǵni, onyń basym bóligi biýdjet tapshylyǵyn jabýǵa baǵyttalǵan.
