Tarihi derekterde Baian jońǵar shapqynshylyǵyna qarsy kúresken qazaq batyrlarynyń ishindegi shoqtyǵy biik bolyp kórsetiledi. Batyr Baian jóninde derekterdi Maǵjan Jumabaevnyń poemasynan bólek jyraýlar poeziiasynan jáne Shoqan Ýálihanovtyń eńbekterinen kezdestirýge bolady.
Shoqan Ýálihanovtyń eńbekterinde batyr Baiannyń Abylai hanmen birge Qytaiǵa qarsy soǵysqa qatysqany jaily derekter bar. Qytailarmen shaiqasta Abylai qoly sheginýge májbúr bolǵanda qalyń áskerdiń sheginýine múmkindik jasap, Baiannyń qoly qytailarmen aiqasqa túsedi. Bul shaiqasta Baian óziniń tapqyrlyǵymen, erjúrektiligimen, naizagerligimen kózge túsip, han áskerin qutqarady. Jyraýlar poeziiasynda qazaq batyrlary men olardyń eldik jolyndaǵy erlikteri keńinen tolǵanady. Úmbetei jyraýdyń «Bógenbai ólimin Abylai hanǵa estirtý» atty tolǵaýynda:
Qarakerei Qabanbai,
Qanjyǵaly Bógenbai,
Sary, Baian men Saǵynbai,
Qyrmap pa edi jaýyńdy,
Qýantpap pa edi qaýymdy, – degen joldar bar.
Bul tolǵaýdan batyr Baiannyń Abylai hannyń tireginiń biri bolǵanyn baiqaimyz. Ol batyrlyǵymen, tapqyrlyǵymen Abylai hannyń erekshe qurmetine bólengen, týǵan eli men jerin qorǵap, halyqtyń batyr Baiany atanǵan.
Aziz Batyrbekov,
Derekkóz: osken-onir.kz
