تاريحي دەرەكتەردە بايان جوڭعار شاپقىنشىلىعىنا قارسى كٷرەسكەن قازاق باتىرلارىنىڭ ٸشٸندەگٸ شوقتىعى بيٸك بولىپ كٶرسەتٸلەدٸ. باتىر بايان جٶنٸندە دەرەكتەردٸ ماعجان جۇماباەۆنىڭ پوەماسىنان بٶلەك جىراۋلار پوەزيياسىنان جەنە شوقان ۋەليحانوۆتىڭ ەڭبەكتەرٸنەن كەزدەستٸرۋگە بولادى.
شوقان ۋەليحانوۆتىڭ ەڭبەكتەرٸندە باتىر باياننىڭ ابىلاي حانمەن بٸرگە قىتايعا قارسى سوعىسقا قاتىسقانى جايلى دەرەكتەر بار. قىتايلارمەن شايقاستا ابىلاي قولى شەگٸنۋگە مەجبٷر بولعاندا قالىڭ ەسكەردٸڭ شەگٸنۋٸنە مٷمكٸندٸك جاساپ, باياننىڭ قولى قىتايلارمەن ايقاسقا تٷسەدٸ. بۇل شايقاستا بايان ٶزٸنٸڭ تاپقىرلىعىمەن, ەرجٷرەكتٸلٸگٸمەن, نايزاگەرلٸگٸمەن كٶزگە تٷسٸپ, حان ەسكەرٸن قۇتقارادى. جىراۋلار پوەزيياسىندا قازاق باتىرلارى مەن ولاردىڭ ەلدٸك جولىنداعى ەرلٸكتەرٸ كەڭٸنەن تولعانادى. ٷمبەتەي جىراۋدىڭ «بٶگەنباي ٶلٸمٸن ابىلاي حانعا ەستٸرتۋ» اتتى تولعاۋىندا:
قاراكەرەي قابانباي,
قانجىعالى بٶگەنباي,
سارى, بايان مەن ساعىنباي,
قىرماپ پا ەدٸ جاۋىڭدى,
قۋانتپاپ پا ەدٸ قاۋىمدى, – دەگەن جولدار بار.
بۇل تولعاۋدان باتىر باياننىڭ ابىلاي حاننىڭ تٸرەگٸنٸڭ بٸرٸ بولعانىن بايقايمىز. ول باتىرلىعىمەن, تاپقىرلىعىمەن ابىلاي حاننىڭ ەرەكشە قۇرمەتٸنە بٶلەنگەن, تۋعان ەلٸ مەن جەرٸن قورعاپ, حالىقتىڭ باتىر بايانى اتانعان.
ازيز باتىربەكوۆ,
دەرەككٶز: osken-onir.kz
