Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi zańnamaǵa sáikes qaryz alýshylardyń banktermen, mikroqarjy uiymdarymen (MQU) jáne kollektorlyq agenttiktermen biryńǵai ózara is-qimyl tetiginiń belgilengenin eske salady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Qaryz talaptaryn qalai ózgertýge bolady?
Qarjylyq qiyndyqtar týyndaǵan jaǵdaida qaryz alýshynyń mindettemelerdi oryndaý talaptaryn ózgertý týraly jazbasha ótinishpen óz kreditoryna (bank, MQU nemese kollektorlyq agenttik) júginýge quqyǵy bar.
Qarjylyq jaǵdaidyń nasharlaǵanyn nemese merzimdi keshiktirýdiń sebepterin rastaityn qujattardy ótinishke qosa berý qajet. Bul jumyssyz retinde tirkelgeni týraly anyqtama, jumys berýshiniń eńbek shartyn toqtatý týraly, jalaqy saqtalmaityn demalys berý týraly aktisi nemese jaqyn týystarynyń, qaryz alýshynyń jubaiynyń (zaiybynyń) aýrýyn rastaityn eńbekke ýaqytsha jaramsyzdyq týraly anyqtama, qaryz alýshynyń jaqyn týystarynyń, jubaiynyń (zaiybynyń) qaitys bolǵany týraly kýálik/anyqtama, qaryz alýshyǵa jazataiym oqiǵa, úshinshi tulǵalardyń zańsyz áreketteri nátijesinde materialdyq zalal keltirilgenin rastaityn qujattar, múgedektik týraly anyqtama, sot aktileri jáne qaryz alýshynyń qarjylyq jaǵdaiynyń nasharlaý faktisin rastaityn qujattar bolýy múmkin. Qajetti qujattardyń tolyq tizbesi Agenttiktiń saitynda qoljetimdi.
Ótinish kreditordyń mekenjaiy boiynsha jeke, sondai-aq eger bul shartta kózdelgen bolsa, mobildi qosymsha nemese elektrondyq poshta arqyly berilýi múmkin. Kreditor kúntizbelik 15 kún ishinde joldanymdy qaraidy jáne sheshim qabyldaidy.
Kreditordyń sheshimi oiyńyzdan shyqpasa, qaida júginý kerek?
Eger kreditor qabyldaǵan sheshim qaryz alýshynyń oiynan shyqpasa, onda bank ne mikroqarjy ombýdsmanyna júginýge bolady.
Bankterdegi qaryzdar boiynsha – bank-ombudsman.kz saity arqyly.
Joldanymǵa:
• shart pen tólemder kestesin;
• bankke nemese kollektorlyq agenttikke júginýdiń dáleli men olardyń jaýabyn;
• qarjylyq qiyndyqtardy rastaityn qujattardy qosa berý qajet.
MQU qaryzdary boiynsha – mfombudsman.kz saity arqyly.
Joldanymǵa:
• ótinishti jáne saýalnamany;
• mikroqaryz shartyn jáne óteý kestesin;
• MQU-ǵa júginý dálelin jáne olardyń jaýabyn;
• qarjylyq jaǵdaiynyń nasharlaǵanyn rastaý qujattaryn qosa berý qajet.
Ombýdsmandardyń qyzmeti tegin. Olardyń sheshimderi oryndalýǵa mindetti. Ombýdsmandar qaryz alýshy men kreditor úshin ózara qolaily sheshimdi tabýǵa kómektesedi. Bul rette: ombýdsmanǵa ótinishti tek kreditorǵa resmi júginýden keiin jáne jaýapty alǵannan keiin berýge bolatynyn este ustaǵan mańyzdy.
Jeke tulǵalardyń bankrottyǵy rásimi qalai júrgiziledi?
Eger qaryz alýshynyń boryshty óteýge múmkindigi bolmasa, "Qazaqstan Respýblikasy azamattarynyń tólem qabilettiligin qalpyna keltirý jáne bankrottyq týraly" zańda jeke tulǵalardyń sottan tys bankrottyq rásimi kózdelgen, ol mynadai sharttar kezinde bereshekti esepten shyǵarýǵa múmkindik beredi:
- borysh somasy 1600 AEK-tan aspasa;
- satýǵa bolatyn múlik joq (birlesken menshiktegi úlesti qosa alǵanda);
- 12 ai qatarynan qaryz boiynsha tólemder joq;
- sońǵy 7 jylda bankrottyq rásiminen ótpegen;
- qaryzdy qaita qurylymdaý júrgizilgen bolsa.
Múlki, sondai-aq AEK mólsheriniń 1600 eselengen mólsherinen asatyn mindettemeleri bolǵan jaǵdaida, azamat tólem qabilettiligin qalpyna keltirý nemese sot bankrottyǵyn qoldaný jónindegi sotqa ótinish berýge quqyly.
Rásim tegin jáne eGov.kz portaly nemese HQKO arqyly beriledi. Bankrottyqtyń saldary bar ekenin este ustaǵan jón:
- protsedýra aiaqtalǵannan keiin 5 jyl ishinde qaryz alýshy jańa kreditter men mikrokreditter ala almaidy;
- rásim aiaqtalǵannan keiin 3 jyl ishinde bankrottyń qarjylyq jaǵdaiyna monitoring júrgiziletin bolady;
- qaita bankrottyq tek 7 jyldan keiin múmkin bolady.
Bankrottyq rásimi qaryz alýshylarǵa zań tártibimen bereshekpen týyndaǵan máselelerdi sheshýge jáne óz borysh mindettemelerin tolyǵymen toqtatýǵa múmkindik beredi, alaida ol bastalmas buryn mynadai barlyq saldardy baǵalaý kerek:
