قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ زاڭناماعا سەيكەس قارىز الۋشىلاردىڭ بانكتەرمەن, ميكروقارجى ۇيىمدارىمەن (مقۇ) جەنە كوللەكتورلىق اگەنتتٸكتەرمەن بٸرىڭعاي ٶزارا ٸس-قيمىل تەتٸگٸنٸڭ بەلگٸلەنگەنٸن ەسكە سالادى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
قارىز تالاپتارىن قالاي ٶزگەرتۋگە بولادى?
قارجىلىق قيىندىقتار تۋىنداعان جاعدايدا قارىز الۋشىنىڭ مٸندەتتەمەلەردٸ ورىنداۋ تالاپتارىن ٶزگەرتۋ تۋرالى جازباشا ٶتٸنٸشپەن ٶز كرەديتورىنا (بانك, مقۇ نەمەسە كوللەكتورلىق اگەنتتٸك) جٷگٸنۋگە قۇقىعى بار.
قارجىلىق جاعدايدىڭ ناشارلاعانىن نەمەسە مەرزٸمدٸ كەشٸكتٸرۋدٸڭ سەبەپتەرٸن راستايتىن قۇجاتتاردى ٶتٸنٸشكە قوسا بەرۋ قاجەت. بۇل جۇمىسسىز رەتٸندە تٸركەلگەنٸ تۋرالى انىقتاما, جۇمىس بەرۋشٸنٸڭ ەڭبەك شارتىن توقتاتۋ تۋرالى, جالاقى ساقتالمايتىن دەمالىس بەرۋ تۋرالى اكتٸسٸ نەمەسە جاقىن تۋىستارىنىڭ, قارىز الۋشىنىڭ جۇبايىنىڭ (زايىبىنىڭ) اۋرۋىن راستايتىن ەڭبەككە ۋاقىتشا جارامسىزدىق تۋرالى انىقتاما, قارىز الۋشىنىڭ جاقىن تۋىستارىنىڭ, جۇبايىنىڭ (زايىبىنىڭ) قايتىس بولعانى تۋرالى كۋەلٸك/انىقتاما, قارىز الۋشىعا جازاتايىم وقيعا, ٷشٸنشٸ تۇلعالاردىڭ زاڭسىز ەرەكەتتەرٸ نەتيجەسٸندە ماتەريالدىق زالال كەلتٸرٸلگەنٸن راستايتىن قۇجاتتار, مٷگەدەكتٸك تۋرالى انىقتاما, سوت اكتٸلەرٸ جەنە قارىز الۋشىنىڭ قارجىلىق جاعدايىنىڭ ناشارلاۋ فاكتٸسٸن راستايتىن قۇجاتتار بولۋى مٷمكٸن. قاجەتتٸ قۇجاتتاردىڭ تولىق تٸزبەسٸ اگەنتتٸكتٸڭ سايتىندا قولجەتٸمدٸ.
ٶتٸنٸش كرەديتوردىڭ مەكەنجايى بويىنشا جەكە, سونداي-اق ەگەر بۇل شارتتا كٶزدەلگەن بولسا, موبيلدٸ قوسىمشا نەمەسە ەلەكتروندىق پوشتا ارقىلى بەرٸلۋٸ مٷمكٸن. كرەديتور كٷنتٸزبەلٸك 15 كٷن ٸشٸندە جولدانىمدى قارايدى جەنە شەشٸم قابىلدايدى.
كرەديتوردىڭ شەشٸمٸ ويىڭىزدان شىقپاسا, قايدا جٷگٸنۋ كەرەك?
ەگەر كرەديتور قابىلداعان شەشٸم قارىز الۋشىنىڭ ويىنان شىقپاسا, وندا بانك نە ميكروقارجى ومبۋدسمانىنا جٷگٸنۋگە بولادى.
بانكتەردەگٸ قارىزدار بويىنشا – bank-ombudsman.kz سايتى ارقىلى.
جولدانىمعا:
• شارت پەن تٶلەمدەر كەستەسٸن;
• بانككە نەمەسە كوللەكتورلىق اگەنتتٸككە جٷگٸنۋدٸڭ دەلەلٸ مەن ولاردىڭ جاۋابىن;
• قارجىلىق قيىندىقتاردى راستايتىن قۇجاتتاردى قوسا بەرۋ قاجەت.
مقۇ قارىزدارى بويىنشا – mfombudsman.kz سايتى ارقىلى.
جولدانىمعا:
• ٶتٸنٸشتٸ جەنە ساۋالنامانى;
• ميكروقارىز شارتىن جەنە ٶتەۋ كەستەسٸن;
• مقۇ-عا جٷگٸنۋ دەلەلٸن جەنە ولاردىڭ جاۋابىن;
• قارجىلىق جاعدايىنىڭ ناشارلاعانىن راستاۋ قۇجاتتارىن قوسا بەرۋ قاجەت.
ومبۋدسمانداردىڭ قىزمەتٸ تەگٸن. ولاردىڭ شەشٸمدەرٸ ورىندالۋعا مٸندەتتٸ. ومبۋدسماندار قارىز الۋشى مەن كرەديتور ٷشٸن ٶزارا قولايلى شەشٸمدٸ تابۋعا كٶمەكتەسەدٸ. بۇل رەتتە: ومبۋدسمانعا ٶتٸنٸشتٸ تەك كرەديتورعا رەسمي جٷگٸنۋدەن كەيٸن جەنە جاۋاپتى العاننان كەيٸن بەرۋگە بولاتىنىن ەستە ۇستاعان ماڭىزدى.
جەكە تۇلعالاردىڭ بانكروتتىعى رەسٸمٸ قالاي جٷرگٸزٸلەدٸ?
ەگەر قارىز الۋشىنىڭ بورىشتى ٶتەۋگە مٷمكٸندٸگٸ بولماسا, "قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ تٶلەم قابٸلەتتٸلٸگٸن قالپىنا كەلتٸرۋ جەنە بانكروتتىق تۋرالى" زاڭدا جەكە تۇلعالاردىڭ سوتتان تىس بانكروتتىق رەسٸمٸ كٶزدەلگەن, ول مىناداي شارتتار كەزٸندە بەرەشەكتٸ ەسەپتەن شىعارۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ:
- بورىش سوماسى 1600 اەك-تان اسپاسا;
- ساتۋعا بولاتىن مٷلٸك جوق (بٸرلەسكەن مەنشٸكتەگٸ ٷلەستٸ قوسا العاندا);
- 12 اي قاتارىنان قارىز بويىنشا تٶلەمدەر جوق;
- سوڭعى 7 جىلدا بانكروتتىق رەسٸمٸنەن ٶتپەگەن;
- قارىزدى قايتا قۇرىلىمداۋ جٷرگٸزٸلگەن بولسا.
مٷلكٸ, سونداي-اق اەك مٶلشەرٸنٸڭ 1600 ەسەلەنگەن مٶلشەرٸنەن اساتىن مٸندەتتەمەلەرٸ بولعان جاعدايدا, ازامات تٶلەم قابٸلەتتٸلٸگٸن قالپىنا كەلتٸرۋ نەمەسە سوت بانكروتتىعىن قولدانۋ جٶنٸندەگٸ سوتقا ٶتٸنٸش بەرۋگە قۇقىلى.
رەسٸم تەگٸن جەنە eGov.kz پورتالى نەمەسە حقكو ارقىلى بەرٸلەدٸ. بانكروتتىقتىڭ سالدارى بار ەكەنٸن ەستە ۇستاعان جٶن:
- پروتسەدۋرا اياقتالعاننان كەيٸن 5 جىل ٸشٸندە قارىز الۋشى جاڭا كرەديتتەر مەن ميكروكرەديتتەر الا المايدى;
- رەسٸم اياقتالعاننان كەيٸن 3 جىل ٸشٸندە بانكروتتىڭ قارجىلىق جاعدايىنا مونيتورينگ جٷرگٸزٸلەتٸن بولادى;
- قايتا بانكروتتىق تەك 7 جىلدان كەيٸن مٷمكٸن بولادى.
بانكروتتىق رەسٸمٸ قارىز الۋشىلارعا زاڭ تەرتٸبٸمەن بەرەشەكپەن تۋىنداعان مەسەلەلەردٸ شەشۋگە جەنە ٶز بورىش مٸندەتتەمەلەرٸن تولىعىمەن توقتاتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, الايدا ول باستالماس بۇرىن مىناداي بارلىق سالداردى باعالاۋ كەرەك:
