Búginde elimizdegi turmystyq qaldyqtardy retteý isimen QR Indýstriia jáne infraqurylymdyq damytý ministrligi ainalysady. Áldekimder turmystyq qaldyqtarmen QR Ekologiia, geologiia jáne tabiǵi resýrstar ministrligi ainalysady dep oilap qalýy múmkin. Óz kezeginde ekolog mamandar plastik bótelkelerdi syrt elderge eksporttaýǵa ýaqytsha mortorii jariialǵan QR Indýstriia jáne infraqurylymdyq damytý ministrliginen turmystyq qaldyqtardy retteý isin quziretin alyp, basqa vedmostvaǵa berý kerek ekenin aitýda.
Endi negizgi máselege kóshsek. Qazir elimizdegi plastik bótelkelerdi jinaý, suryptaý jáne óńdeý salasynyń maiynda jyl saiyn 180-250 mlrd teńge ainalady eken. Shashylyp jatatyn plastik bótelkelerdiń ainalasynda eshkim munshama qomaqty qarjy ainalady dep oilamaýy múmkin. Aitpaqshy, 1 keli plastik bótelkeniń naryqtaǵy baǵasy 200-400 teńge quraidy eken. Al elimizdegi plastik buiymdardyń óńdeýmen ainalystany kásiporyndary jyl saiyn 60 myń tonna turmystyq qaldyqty óńdeitin múmkindikke ie.
Jaqynda osy plastik bótelkelerdi óńdeý isimen ainalysatyn kásiporyndar QR Indýstriia jáne infraqurylymdyq damytý ministrligine ózderiniń shikizat tapshylyǵyn sezingenderin aityp, shaǵymdanypty. Óitkeni elimizdegi plastik bótelkelerdi jinap, suryptaý isimen ainalysatyn shaǵyn kásipkerler turmystyq qaldyqtardy otandyq kásiporyndarǵa ótkizgenshe, qymbat baǵaǵa syrt elderge jibergendi jón kóretin bolsa kerek.
Óz kezeginde QR Indýstriia jáne infraqurylymdyq damytý ministrligi naryqtaǵa jaǵdaiǵa taldaý jasap, 2 liter jáne odan da kólemdik plastik bótelkelerdi syrt elderge eksporttaýǵa 6 aiǵa martorii jariialaǵan.
Ministrliktiń bul qadamy turmystyq qaldyqtardy jinap, suryptap kelgen shaǵyn kásipkerlerge unai qoimaǵany belgili. Ministrlik ókilderi bolsa, ýaqytsha moratorii turmystyq qaldyqtardy óńdeitin kásiporyndardyń jumysyna seripin berip, elimizde jańa jumys oryndaryn quryp, memleket qazynasyna birshama salyq túsetinin aitýda.
Al ýaqytsha maratoriige narazy top ministrlik iri kásipoyrndardyń múddesin qoldap otyrǵanyn aityp, aiyptady. Olar ýaqytsha shekteýdi dereý toqtatpasa turmystyq qaldyqtardy jinaý, suryptaý isimen ainalysatyn shaǵyn kásipkerler bankrotqa ushyrap, myńdaǵan adam jumyssyz qalatynyn jetkizdi.
Sondai-aq olar elimizdegi turmystyq qaldyqtardy óńdeý isimen ainalysatyn kásiporyndar elimiz boiynsha jinalatyn plastik bótelkelerdi tolyqtai óńdeýge óndiristik qýaty jetpeitinin de tilge tiek etti. Baǵamdap qarasańyz, narazy toptyń da ýájine qulaq asýǵa bolady.
Búginde turmystyq qaldyqtardy óńdeitin kásiporyndar elimizdiń barlyq oblysynda joq. Shekara mańyndaǵy turmystyq qaldyqtardy jinaityn shaǵyn kásipkerler úshin jinaǵan turmystyq qaldyqtaryn myńdaǵan shaqyrym qashyqta jatqan óńdeýshi kásiporynǵan tasymaldaǵansha irgedegi kórshi eldergi saýdalaǵan tiimdi. Óitkeni, myńdaǵan shaqyrym jol júrgende túsken tabys kólik shyǵynyn aqtamaityny anyq. Osy rette morotriiǵa qarsy shyǵýshylardy da túsinýge bolatyndai...
Soynmen qatar turmystyq qaldyqtardy suryptap, jinaýmen ainalysatyn kásipkerler bul salada jumys kúshin tabý óte qiyn ekenin de alǵa tartýda. Rasymen de dál qazir Qazaqstanda eshkimniń turmystyq qaldyqtardy suryptaý isimen ainalysqysy kelmeidi. Eger mortorii sozylatyn bolsa, shaǵyn kásipkerler bankrotqa ushyrap, jumysshylarynan aiyrylýy múmkin. Al budan keiin júieli isti qaita uiymdastyrý qiyn bolatyny aitpasa da túsinikti. Sondyqtan bul máselede on ret oilanyp, toǵyz ret tolǵanyp baryp sheshim qabyldaýdyń mańyzy zor ekenin baiqaisyń.
Aitpaqshy, 2019 jyly elimizde karton qaǵaz qaldyqtaryn syrt elderge eksporttaýǵa shekteý qoiylyp, onyń sońy da úlken daýǵa ulasqany esimizde. Plastik bótelkeler eksportyn shekteý isi qaǵaz-kartonnyń jolyn qýmasa eken deimiz. Ózimizdiń turmystyq qaldyqtardyń óz jerimizde óńdelgeni jaqsy. Biraq bul sharýada qos taraptyń da jappa shekpeýine basa mán bergen jón.
