Áleýmettik jelilerde Qazaqstanda endi «jalǵa alýshyny kóshirýge bolmaıdy», al menshik ıeleri «qorǵansyz qalady» degen habarlamalar tarap jatyr. Mundaı talqylaýlar tolqynyna Konstıtýsıanyń jańa redaksıasy sebep boldy, dep habarlaıdy Dalanews.kz
Qazaq Expert Club sarapshysy, qurylys salasynyń mamany Dılára Seıtnýrovanyń aıtýynsha, turǵyn úıdiń qol suǵylmaýshylyǵyna qatysty keıbir tujyrymdar konteksten tys túsindirilip jatyr.
«25-baptyń 1-tarmaǵynda turǵyn úıge qol suǵylmaıdy jáne “turǵyn úıden aıyrýǵa tek sot sheshimi boıynsha ǵana jol beriledi” dep jazylǵan. Dál osy tujyrym alańdaýshylyq týdyrǵan jazbalardyń taralýyna sebep boldy. Alaıda muqıat oqyǵanda máni basqa: turǵyn úıde zańdy túrde turyp jatqan adamdy óz betinshe kóshirýge bolmaıdy. Qazaqstanda kóshirýge tyıym salý engizilip jatqan joq. Bul eki tarapty da qorǵaıtyn standartty quqyqtyq rásim týraly», - dep túsindirdi ol.
Sondaı-aq, Dıláranyń aıtýynsha, jańa Konstıtýsıa jobasynda turǵyn úıge kirý normasy naqtylanǵan. Bul jalǵa alýshylardy, sonyń ishinde eskertýsiz páterge kire alamyz dep esepteıtin jalǵa berýshiler tarapynan bolatyn óz betimen áreketterden qorǵaýdy kúsheıtedi.
«Qazaqstanda turǵyn úıdi jalǵa berý naryǵynyń 70–80%-y beıresmı túrde, kelisimshartsyz jumys isteıdi. Naqty retteý men kóshirýdiń sot tártibin engizý kóleńkeden shyǵýǵa tikeleı yntalandyrady. Kelisimshartsyz jalǵa berýshi sotta óz quqyqtaryn is júzinde qorǵaı almaıdy: qaryzdy óndirip alý, keltirilgen zıandy tirkeý nemese kóshirýdi bastaý qıyn», – deıdi sarapshy.
Ispanıadaǵy «okkýpastarmen» salystyrýǵa kelsek, Dıláranyń pikirinshe, bul durys emes. «Okkýpastar» — bul qulypty buzyp, ıesiniń kelisiminsiz jáne kelisimshartsyz bóten páterge kirip alǵan adamdar. Ispanıa zańnamasyndaǵy olqylyqtarǵa baılanysty olardy kóshirý shynymen qıyn — tek sot arqyly jáne polısıanyń qatysýymen ǵana múmkin.
«Kelisimshart boıynsha jalǵa alýshyny “okkýpaspen” salystyrý — bul ne quqyqty túsinbeý, ne ádeıi dúrbeleń týdyrý úshin jasalǵan manıpýlásıa. Jalpy alǵanda, kóshirýdiń sot tártibi — kez kelgen órkenıetti quqyqtyq júıeniń qalypty tájirıbesi. Reseıde, Germanıada, Fransıada jáne Ulybrıtanıada da jalǵa alýshylar tek sot arqyly kóshiriledi», – dep túıindedi sarapshy.
