Áleýmettik jelilerde Qazaqstanda endi «jalǵa alýshyny kóshirýge bolmaidy», al menshik ieleri «qorǵansyz qalady» degen habarlamalar tarap jatyr. Mundai talqylaýlar tolqynyna Konstitýtsiianyń jańa redaktsiiasy sebep boldy, dep habarlaidy Dalanews.kz
Qazaq Expert Club sarapshysy, qurylys salasynyń mamany Diliara Seitnýrovanyń aitýynsha, turǵyn úidiń qol suǵylmaýshylyǵyna qatysty keibir tujyrymdar konteksten tys túsindirilip jatyr.
«25-baptyń 1-tarmaǵynda turǵyn úige qol suǵylmaidy jáne “turǵyn úiden aiyrýǵa tek sot sheshimi boiynsha ǵana jol beriledi” dep jazylǵan. Dál osy tujyrym alańdaýshylyq týdyrǵan jazbalardyń taralýyna sebep boldy. Alaida muqiiat oqyǵanda máni basqa: turǵyn úide zańdy túrde turyp jatqan adamdy óz betinshe kóshirýge bolmaidy. Qazaqstanda kóshirýge tyiym salý engizilip jatqan joq. Bul eki tarapty da qorǵaityn standartty quqyqtyq rásim týraly», - dep túsindirdi ol.
Sondai-aq, Diliaranyń aitýynsha, jańa Konstitýtsiia jobasynda turǵyn úige kirý normasy naqtylanǵan. Bul jalǵa alýshylardy, sonyń ishinde eskertýsiz páterge kire alamyz dep esepteitin jalǵa berýshiler tarapynan bolatyn óz betimen áreketterden qorǵaýdy kúsheitedi.
«Qazaqstanda turǵyn úidi jalǵa berý naryǵynyń 70–80%-y beiresmi túrde, kelisimshartsyz jumys isteidi. Naqty retteý men kóshirýdiń sot tártibin engizý kóleńkeden shyǵýǵa tikelei yntalandyrady. Kelisimshartsyz jalǵa berýshi sotta óz quqyqtaryn is júzinde qorǵai almaidy: qaryzdy óndirip alý, keltirilgen ziiandy tirkeý nemese kóshirýdi bastaý qiyn», – deidi sarapshy.
Ispaniiadaǵy «okkýpastarmen» salystyrýǵa kelsek, Diliaranyń pikirinshe, bul durys emes. «Okkýpastar» — bul qulypty buzyp, iesiniń kelisiminsiz jáne kelisimshartsyz bóten páterge kirip alǵan adamdar. Ispaniia zańnamasyndaǵy olqylyqtarǵa bailanysty olardy kóshirý shynymen qiyn — tek sot arqyly jáne politsiianyń qatysýymen ǵana múmkin.
«Kelisimshart boiynsha jalǵa alýshyny “okkýpaspen” salystyrý — bul ne quqyqty túsinbeý, ne ádeii dúrbeleń týdyrý úshin jasalǵan manipýliatsiia. Jalpy alǵanda, kóshirýdiń sot tártibi — kez kelgen órkenietti quqyqtyq júieniń qalypty tájiribesi. Reseide, Germaniiada, Frantsiiada jáne Ulybritaniiada da jalǵa alýshylar tek sot arqyly kóshiriledi», – dep túiindedi sarapshy.
