Májilisten keıin bir mandattyq depýtattarǵa qoıylǵan bir suraq saıası maýsymnyń eń ózekti dılemsyn ashyp berdi, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Quryltaıǵa tek partıalyq tizim arqyly ótedi degen norma qoǵamda qyzý talqylanyp jatyr. Bul talap erkin mandat ıelerin naqty tańdaýǵa ıtermeleıdi. Partıaǵa kirý nemese saıası sahnadan shetteý. Májilis barysynda Dala.news tilshisi osy suraqty tikeleı bir mandattyq depýtattarǵa qoıdy.
Májilis depýtaty Ermurat Bapı ázirge naqty partıa atamady. Ol sheshimdi keıinge qaldyrdy.
«Birinshiden, bul másele boıynsha naqty sheshimdi jaqyn arada aıtamyn. Qazir men óz mandatyma sáıkes jumysymdy atqaryp jatyrmyn. Shilde aıyna deıin maǵan júktelgen mindetti abyroımen oryndaýym kerek. Halyqtyń muń muqtajyn tyńdap, zań jobalarynyń sapasyn arttyrýǵa atsalysý, el úshin mańyzdy zańdardyń qabyldanýyna kúsh salý meniń negizgi mısıam. Partıaǵa qosylý nemese qaı baǵytty tańdaıtynym jóninde osy jumysty aıaqtaǵannan keıin, jaz mezgilinde arnaıy toqtalamyn», - dedi depýtat.
Bul jaýap ýaqyt utý ma, álde salmaqty saıası paýza ma? Belgisiz. Biraq bir nárse anyq. Eger partıalyq tizim mindettelse, derbes mandatpen júrý múmkindigi kúrt shekteledi.
Saılaý týraly zańǵa kóńilińiz tola ma, partıalyq tizimde bolý mindetti degenge qalaı qaraısyz degen saýalǵa Májilis depýtaty Baqytjan Bazarbek keńirek toqtaldy. Ol bul normany halyqaralyq tájirıbemen baılanystyrdy.
«Bul álemdik praktıka. Germanıa, Golandıa, Fransıa sekildi damyǵan memleketterdi qarańyzdar. Biz árdaıym sol elderdiń tájirıbesine súıenemiz. Partıalyq saılaý bul partıalyq báseke, bul saıası plúralızmniń bir úlgisi. Ár partıa azamattardyń muń muqtajyn, múddesin qorǵaıdy. Sondyqtan meniń jeke pikirimshe, bul jerde eshkimniń quqyǵy buzylyp jatqan joq. Kerisinshe, biz damyǵan memleketterdiń júrip ótken jolymen kele jatyrmyz», - dedi Baqytjan Bazarbek.
Alaıda ol bir mandattyq okrýgten saılanǵan depýtat retinde júıeniń ishki shyndyǵyn da jasyrmady.
«Biz bul jerde jeke tulǵanyń kúltin emes, saıası ıdeıany alǵa shyǵaryp otyrmyz. Partıa bul saıası ustanym, saıası baǵyt. Men ózim bir mandattyq okrýgten saılanyp keldim, eshqandaı partıa arqyly Májiliske ótken joqpyn. Biraq zań jobalaryn ótkizý barysynda naqty qıyndyqtarǵa tap boldym. Usynystarymdy júzege asyrý úshin fraksıalardyń qoldaýy qajet boldy».
Bazarbek jalǵyz depýtattyń yqpaly shekteýli ekenin ashyq aıtty.
«Sen jalǵyz bolyp másele kótergenińmen, eger bastamań parlamenttik qoldaý tappasa, nátıje bolmaıdy. Eń mańyzdysy halyqqa qajet zańdardy ótkizý. Al ol úshin kópshilik qoldaýy kerek. Eger zań jobalaryń ótpese, halyqtyń úmitin aqtaı almaısyń. Sondyqtan basqa fraksıalarmen yntymaqtastyq ornatýǵa týra keledi. Qorytyndysynda bir adam búkil júıeni ózgerte almaıdy. Nemese partıa quramynda bolý kerek, nemese óz partıańdy qurý kerek».
Qorytyndysynda bir nárse anyq kórinedi. Áńgime jaı ǵana partıalyq tizim nemese tehnıkalyq ózgeris týraly emes. Áńgime saıası júıeniń arhıtektýrasy týraly bolyp otyr. Bir mandatpen kelgen depýtattardyń taǵdyry arqyly bılik pen ókildik formaty qaıta qaralýda.
Eger jańa model tolyq iske qosylsa, saıasat jeke tulǵalardyń batyldyǵyna emes, partıalyq qurylymdardyń ishki tártibi men kelisimine táýeldi bolmaq. Bul bir jaǵynan júıelilik ákelýi múmkin. Ekinshi jaǵynan, táýelsiz daýystardyń salmaǵy azaıý qaýpi bar.
Búgin Májiliste qoıylǵan suraqtar erteńgi parlamenttiń qandaı bolatynyn ańǵartty. Erkin mandat dáýiri saqtala ma, álde partıalyq tártip sheshýshi faktorǵa aınala ma? Endi basty jaýapty zań emes, saıası tájirıbe beredi.
