Májilisten keiin bir mandattyq depýtattarǵa qoiylǵan bir suraq saiasi maýsymnyń eń ózekti dilemmasyn ashyp berdi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Quryltaiǵa tek partiialyq tizim arqyly ótedi degen norma qoǵamda qyzý talqylanyp jatyr. Bul talap erkin mandat ielerin naqty tańdaýǵa itermeleidi. Partiiaǵa kirý nemese saiasi sahnadan shetteý. Májilis barysynda Dala.news tilshisi osy suraqty tikelei bir mandattyq depýtattarǵa qoidy.
Májilis depýtaty Ermurat Bapi ázirge naqty partiia atamady. Ol sheshimdi keiinge qaldyrdy.
«Birinshiden, bul másele boiynsha naqty sheshimdi jaqyn arada aitamyn. Qazir men óz mandatyma sáikes jumysymdy atqaryp jatyrmyn. Shilde aiyna deiin maǵan júktelgen mindetti abyroimen oryndaýym kerek. Halyqtyń muń muqtajyn tyńdap, zań jobalarynyń sapasyn arttyrýǵa atsalysý, el úshin mańyzdy zańdardyń qabyldanýyna kúsh salý meniń negizgi missiiam. Partiiaǵa qosylý nemese qai baǵytty tańdaitynym jóninde osy jumysty aiaqtaǵannan keiin, jaz mezgilinde arnaiy toqtalamyn», - dedi depýtat.
Bul jaýap ýaqyt utý ma, álde salmaqty saiasi paýza ma? Belgisiz. Biraq bir nárse anyq. Eger partiialyq tizim mindettelse, derbes mandatpen júrý múmkindigi kúrt shekteledi.
Sailaý týraly zańǵa kóńilińiz tola ma, partiialyq tizimde bolý mindetti degenge qalai qaraisyz degen saýalǵa Májilis depýtaty Baqytjan Bazarbek keńirek toqtaldy. Ol bul normany halyqaralyq tájiribemen bailanystyrdy.
«Bul álemdik praktika. Germaniia, Gollandiia, Frantsiia sekildi damyǵan memleketterdi qarańyzdar. Biz árdaiym sol elderdiń tájiribesine súienemiz. Partiialyq sailaý bul partiialyq báseke, bul saiasi pliýralizmniń bir úlgisi. Ár partiia azamattardyń muń muqtajyn, múddesin qorǵaidy. Sondyqtan meniń jeke pikirimshe, bul jerde eshkimniń quqyǵy buzylyp jatqan joq. Kerisinshe, biz damyǵan memleketterdiń júrip ótken jolymen kele jatyrmyz», - dedi Baqytjan Bazarbek.
Alaida ol bir mandattyq okrýgten sailanǵan depýtat retinde júieniń ishki shyndyǵyn da jasyrmady.
«Biz bul jerde jeke tulǵanyń kýltin emes, saiasi ideiany alǵa shyǵaryp otyrmyz. Partiia bul saiasi ustanym, saiasi baǵyt. Men ózim bir mandattyq okrýgten sailanyp keldim, eshqandai partiia arqyly Májiliske ótken joqpyn. Biraq zań jobalaryn ótkizý barysynda naqty qiyndyqtarǵa tap boldym. Usynystarymdy júzege asyrý úshin fraktsiialardyń qoldaýy qajet boldy».
Bazarbek jalǵyz depýtattyń yqpaly shekteýli ekenin ashyq aitty.
«Sen jalǵyz bolyp másele kótergenińmen, eger bastamań parlamenttik qoldaý tappasa, nátije bolmaidy. Eń mańyzdysy halyqqa qajet zańdardy ótkizý. Al ol úshin kópshilik qoldaýy kerek. Eger zań jobalaryń ótpese, halyqtyń úmitin aqtai almaisyń. Sondyqtan basqa fraktsiialarmen yntymaqtastyq ornatýǵa týra keledi. Qorytyndysynda bir adam búkil júieni ózgerte almaidy. Nemese partiia quramynda bolý kerek, nemese óz partiiańdy qurý kerek».
Qorytyndysynda bir nárse anyq kórinedi. Áńgime jai ǵana partiialyq tizim nemese tehnikalyq ózgeris týraly emes. Áńgime saiasi júieniń arhitektýrasy týraly bolyp otyr. Bir mandatpen kelgen depýtattardyń taǵdyry arqyly bilik pen ókildik formaty qaita qaralýda.
Eger jańa model tolyq iske qosylsa, saiasat jeke tulǵalardyń batyldyǵyna emes, partiialyq qurylymdardyń ishki tártibi men kelisimine táýeldi bolmaq. Bul bir jaǵynan júielilik ákelýi múmkin. Ekinshi jaǵynan, táýelsiz daýystardyń salmaǵy azaiý qaýpi bar.
Búgin Májiliste qoiylǵan suraqtar erteńgi parlamenttiń qandai bolatynyn ańǵartty. Erkin mandat dáýiri saqtala ma, álde partiialyq tártip sheshýshi faktorǵa ainala ma? Endi basty jaýapty zań emes, saiasi tájiribe beredi.
