Keler jyldyń basynda iske kirisetin Eýraziia ekonomikalyq odaǵynyń múmkindikteri, úsh eldiń áleýmettik-ekonomikalyq turmysyn túzeýdegi áleýeti týraly az aitylyp júrgen joq. Degenmen, sońǵy ýaqytta osynaý odaqqa qatysty «four freedoms» – tórt erkindik termini ózekti bolyp tur.
«Eýraziia álemi» pikir-saiys klýbynda dál osy taqyryp talqyǵa salyndy., «Four freedoms» bul taýardyń, kapitaldyń, jumys kúshi men qyzmettiń erkin ainalymy degendi bildiredi. Dóńgelek ústel qatysýshylary «básekelestikke jol ashatyn osy tórt erkindikti damytýda qandai da bir kedergiler týyndaýy múmkin be?» degen saýaldyń tóńiregindegi óz oi-pikirlerin ortaǵa saldy. Saiasattanýshy Edýard Poletaevtyń aitýynsha bul baǵyt boiynsha elimizdiń Ulttyq kásipkerler palatasy belsendi jumys atqarýda. «Atap aitqanda jańa biznes jobalar, investitsiialyq josparlar qurylýda» dedi óz sózinde saiasattanýshy. Al ekonomist Aigúl Omarovanyń pikirinshe bul tarapta túiini tarqatylmai otyrǵan túitkilder kóp. «Aitalyq, ishimdik jáne konditerlik ónimderdi Resei naryǵyna tasymaldaýda qiyndyqtar bar. Resei bul taraptaǵy Qazaqstannyń talabyn eskerip otyrǵan joq» dedi ol.
Óz kezeginde «Almagest» konsaltingilik kompaniiasynyń basshysy Aidarhan Qusaiynov ázir odaqqa qol qoiǵan úsh eldiń arasynda básekelestik týraly zańnyń jobasy ázirlenip jatqanyn jáne onyń ultaralyq sipatqa ie ekenin aityp ótti.
Saiasattanýshy Marat Shibutovtyń pikirinshe atalǵan «tórt erkindikti» tolyqtai júzege asyrý aýyr. «Resei shekarasyndaǵy tirkeý protsedýralary áli de bolsa azaiǵan joq. Al bul óz kezeginde kórshi elge baryp eńbek etkisi keletin jumys kúshiniń yntasyna tejeý salyp, eki eldiń arasyndaǵy saýda bailanysyn tómendetedi» dedi. Degenmen, jiynǵa qatysqan birqatar sarapshylar Shibutovtyń sózine qarsy shyqty. Aitalyq, saiasattanýshy Anton Morozov qazirgi tańda Qazaqstandaǵy jumys kúshin kórshi elge jiberýdiń esh qajeti joqtyǵyn aitty. 2013 jylǵy Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministrliginiń dereginshe Qazaqstanǵa 30 myńǵa tarta jumys kúshi jetpeidi. Bul az ba? Menińshe, bul arada bizge naqty strategiia qajet. Aitalyq, erteń mundai aqparatty estigen reseilikter, ondaǵy qyrýar jumys kúshi Qazaqstanǵa qonys aýdaryp kelse qaitpeksiz? Sondyqtan ishki rynokty syrtqy jumys kúshinen qorǵaýdyń jobasyn ázirleý kerek» dedi ol.
Al «Ekspert Qazaqstan» jýrnalynyń sarapshysy Sergei Domninniń aitýynsha úsh eldiń arasyndaǵy erkin taýar almasýda áli kúnge kedergiler kóp. «Buǵan birinshiden Reseidegi iri saýda júieleri kedergi keltirip otyr. Al Belorýssiiada saýda salasy monopolizatsiialanǵan. Ol jaqtaǵy memlekettik monopoliianyń kesirinen táýelsiz taýar óndirýshiler atalǵan naryqqa erkin ene almaidy» dedi Domnin óz sózinde.
DalaNews.kz
