Mádeniet jáne sport ministri Arystanbek Muhamediuly iri laýazymǵa jaiǵasqaly beri basy daýdan arylmai keledi. Ol bul laýazymǵa barǵanda-aq jurt ártúrli pikir órbitip, onyń biliktiligi men qoǵamdyq bedeline kúmánmen qaraǵan...
Arystanbek Muhamediuly týraly daýly másele sońǵy kezde tipti kúsheie tústi. Ózgeler emes, elge bedeldi akterler men rejisserler birinen keiin biri onyń isin synǵa alyp, «sybailas jemqorlyqqa» qatysy bar dep aiyptap álek.
Jabyq jinalystaǵy «ashyq áńgime»
[caption id="attachment_20591" align="alignright" width="354"]
Osydan bir jyl buryn «Qazaqfilm» kinostýdiiasynyń basshylarymen jabyq keńes kezinde aitqan Muhamediulynyń «ashyq áńgimesi» ǵalamtordy dúr silkintken bolatyn. Onda ministr «kino mamandaryna» jumsalǵan qarjynyń esebin jabý men aldaǵy qarjyny qalai jumsaý kerektigin ózi «túsindirgen». Muhamediuly onda milliondaǵan qarjyny «ońdy jaratýdyń» jolyn úiretip, qarjynyń smetalyq qunyn da ózi eseptep bergen. Kinomamandarynyń aitqan usynystaryna shamyrqanǵan ol: «Tyńdańdar! Sizder eshkim emessizder! Bizge óz sharttaryńdy nege tyqpalai beresińder? Biz bul máseleni qaita qarastyrmaimyz», – dep dúrse qoia bergen. Munan syrt, kóp daý týǵyzǵan «Qazaq eli» serialyna da toqtalyp, «qylmystyq is» qozǵaýǵa múmkindigi bar ekenin eskertedi.
Bul aýdiojazba jariialanysymen, áleýmettik jelilerde túrli pikir týyndaǵan. «Ministrdiń ózi mundai «ashyq áńgime» aitsa, ózgeler ne istemei jatyr?» degen suraqtar kóptep qoiylyp, zań organdary muny tekseretin shyǵar dep te úmittengen. Biraq eshqandai tekserý bolǵan joq.
Ministrdiń ózi keiinirek jýrnalisterge:
«Ol jerde ashyq áńgime boldy. Bastysy, bizge túsirilimdi jalǵastyrý qajet edi. Ózderińiz bilesizder, oǵan deiin qarjy jumsalyp ketti, film toqtap qalýy múmkin dep habarlandy. Shyn máninde, sizder kýá bolǵandai, aqsha kedergimen jiberilip otyrdy. Men, kerisinshe, tehnikalyq kedergi bolmaýyn, munyń sebebi nede ekendigin anyqtaýǵa tyrystym. Biz osy suraqty sheshtik», – dep jaýap berdi.
Aýdiojazbany muqiiat tyńdaǵan adamdar onda tek qana bir film týraly emes, kóptegen túitkildi máseleler aitylǵanyn, belgisiz suraqtardyń áli de kóp ekenin jetkizedi.
[caption id="attachment_20594" align="alignleft" width="271"]
«Fenikstiń» kúli...
Osy jyly jaz mólsherinde «Feniks» atty film túsirýdi qolǵa alǵan rejisser Talǵat Jánibekov Arystanbek Muhamediulyn filmdi ýaqtyly aiaqtaýǵa kesirin tigizip otyr ári «para surady» dep arnaiy videomálimdeme jasady.
«Biz «Feniks» filmin Ǵaryshkerler kúnine jaqyn aiaqtaimyz dep josparlaǵan bolatynbyz. Alaida, Arystanbek Muhamediuly Mádeniet jáne sport ministri bolǵaly beri josparymyz iske aspai qaldy. Jańa basshylyq bizdiń kartinany zańsyz qysyp tastady. Endi biz ári qarai jylji alar emespiz.
Arystanbek Muhamediuly halyqty kúldirip, talai bylyqqa kirdi. Bul jai kúlki emes, kúiinishke toly kúlki bolyp otyr. Kózimizge jas alyp kúlýimizge týra kelip otyr. Ondai adam mádeniet salasyn basqarǵannan keiin búkil álem biz týraly ne oilaidy?», - dep ashynǵan rejisser, budan ary «Qazaqfilmniń» urlyqqa qatysy barlar arasynda akter, prodiýser, «Qazaqfilm» prodiýserlik ortalyǵynyń vitse-prezidenti Serik Jubandyqov jáne ministr Arystanbek Muhamediuly da bar ekenin aitady. «Muhamediulynyń adamdary maǵan múldem kelisimimdi bere almaityn suraqtarmen keldi. «Joq» degennen keiin jobamyzdy toqtatyp tastady», - deidi Jánibekov.
Bul da biraz daýǵa ulasty. Tipti, Arystanbek Muhamediulynyń rejisserdi sotqa beretinin málimdep, keiinnen ol raiynan qaitqanyn advokaty arqyly uqtyq. Bul jóninde ministrdiń advokaty: «Talǵat Jánibekovtiń málimdemesi boiynsha, tergeý jumystary júrgizildi, onyń aitqan derekteri tekserildi. Degenmen, ministr tarapynan, ministrliktiń qyzmetkerleri tarapynan eshqandai zań buzýshylyqtar bolmaǵany anyqtaldy», - degen bolatyn.
[caption id="attachment_20595" align="alignright" width="382"]
Osy daý órship turǵanda animatsiialyq kino qaýymdastyǵynyń prezidenti Ǵali Myrzashev te kinoindýstriiasy salasynda jemqorlyqtyń órship turǵanyn aityp, jalpaq jurtty taǵy da Muhamediulyna burǵan. Onyń pikirinshe, elimizde kino salasy damýy úshin áýeli paraqorlyqtan arylýymyz kerek. Búgingiler odan arylmaq túgil, tipti belshesinen batyp barady.
Keiin osy daý jóninde belgili óner qairatkeri, QR Halyq artisi Tuńǵyshbai Jamanqulov ta ministrdiń 150 myń dollar kóleminde aqsha suraǵanyn málimdep, mundai zańsyzdyqtarǵa tózý qiyn ekenin jetkizgen.
Tuńǵyshbai Jamanqulovtyń aitýynsha, «Feniks» qazir orta jolda toqtap tur. Munyń bárine osy sala basshylarynyń «qulqyn» esepteri kináli...
Jamanqulov taǵy bir qupiiany jariialady
[caption id="attachment_20596" align="alignleft" width="238"]
Jýyrda taǵy da Jamanqulov belgili saittardyń birine suhbat berdi. Onda ol óz ústinen jazylǵan aryz týraly aita kelip, Mádeniet ministri Arystanbek Muhamediulymen eregesi ol Almatydaǵy T. Júrgenov atyndaǵy Óner akademiiasynda rektor bolyp turǵan kezde bastalǵanyn áńgimeleidi. Akterdiń sózine sensek, Muhamediuly sol kezde memleketten bólingen granttarǵa óziniń tizimindegi talapkerlerdi qabyldaýyn talap etken.
«Bizdiń ministrmen teketiresimiz ol rektor bolyp turǵan kezde bastalǵan. Men Júrgenovte sabaq beremin. Ol – rektor. Bar bolǵany Úkimetten 12 grant bólinedi, sol kezde. Arystanbek myrza barlyq 12 grantty óziniń tizimimen jasaýǵa tyrysty. Bul osydan 4 jyl buryn bolǵan áńgime. Men bul tizimdi oryndai almaitynymdy ashyq aittym. Sol jerden bizdiń aiqas bastalǵan. Ol kisi maǵan doq kórsetti. «Sen meniń kim ekenimdi bilmeidi ekensiń, men seni jumystan shyǵaryp jiberemin» degen sózder aitylǵan soń, ekeýimiz shekisip qaldyq. Sol teketires ministrdiń kóńilinde saqtalyp qalǵan eken. Sodan ol kisi ministr bola sala, myna bizdiń odaqtyń sezdin ótkizińder dep buiryq soqty», – deidi belgili akter.
Ázirge bul suhbat týraly ministr tarapynan eshqandai jaýap bolǵan joq. Bul suhbatty sait oqyrmandary ár saqqa júgirtip jatyr. Biri ministrdi aqtasa, ekinshileri akterdi jaqtaidy...
[caption id="attachment_20601" align="alignleft" width="184"]
Serik Jubandyqov kim?
Mádeniet ministri týraly daýdyń kóbinde aty qosaqtalyp júretin Serik Jubandyqov degen «Qazaqfilmniń» vitse-prezidenti bar. Ministr týraly ár jolǵy málimdemeler men shýlarda onyń esimi qosa júredi. Belgili akter ári prodiýser Jubandyqov Arystanbek Muhamediulynyń jerlesi ári senimdi serigi degen sóz bar. Ómirbaianyna qaraǵanda uzaq jyldardan beri «Qazaqfilmde» basshylyq qyzmet atqaryp keledi. Rejisserlerdiń kóbi kino salasyndaǵy «qarjylyq qoiylymdar» osy kisiniń aralasýymen iske asatynyn aityp júr. Sebebi, ol sonaý 1980 jyldardan beri kino salasynyń negizgi tetigin qolǵa ustap otyrǵandardyń biri kórinedi.
Erjanov nege renjýli?
[caption id="attachment_20597" align="alignright" width="360"]
Ótken aptanyń ishinde elimizde «Eýraziia» kinofestivali ótkeni belgili. Osy kezde belgili rejisser, filmderi halyqaralyq festivalderde júlde alyp júrgen talant iesi Ádilhan Erjanov oqys minez tanytty. Onyń pikirinshe, Serik Jubandyqov filmdi túsirý jumystaryna bólinetin 100 million teńgeniń 80 millionyn «qaitaryp berýdi» suraityn kórinedi. Rejisser mundai bylyqqa ózge rejisserler kónse de, ózi kóne almaitynyn jetkizip otyr.
Erjanovtyń málimdemesi týraly áli eshqandai túsinikteme berilgen joq.
P.S. Biz eshkimdi qaralaýdan aýlaqpyz. Aitqymyz kelgeni, mádeniet salasyndaǵy mundai daý-damaidyń buǵan deiin bolmaǵany... Ministrdiń ainalasynda órbigen áńgime tek kino salasymen shektelmeidi. Ózge sala mamandarynyń da aitar ýájderi jeterlik. Biz tek bir salanyń ainalasyndaǵy daý-shardy ǵana shetjaǵalai tizip shyqtyq.
Maqala qazaq saittarynda jariialanǵan materialdar negizinde ázirlendi.
Farida MURATOVA
