مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ ارىستانبەك مۇحامەديۇلى ٸرٸ لاۋازىمعا جايعاسقالى بەرٸ باسى داۋدان ارىلماي كەلەدٸ. ول بۇل لاۋازىمعا بارعاندا-اق جۇرت ەرتٷرلٸ پٸكٸر ٶربٸتٸپ, ونىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸ مەن قوعامدىق بەدەلٸنە كٷمەنمەن قاراعان...
ارىستانبەك مۇحامەديۇلى تۋرالى داۋلى مەسەلە سوڭعى كەزدە تٸپتٸ كٷشەيە تٷستٸ. ٶزگەلەر ەمەس, ەلگە بەدەلدٸ اكتەرلەر مەن رەجيسسەرلەر بٸرٸنەن كەيٸن بٸرٸ ونىڭ ٸسٸن سىنعا الىپ, «سىبايلاس جەمقورلىققا» قاتىسى بار دەپ ايىپتاپ ەلەك.
جابىق جينالىستاعى «اشىق ەڭگٸمە»
[caption id="attachment_20591" align="alignright" width="354"]
وسىدان بٸر جىل بۇرىن «قازاقفيلم» كينوستۋديياسىنىڭ باسشىلارىمەن جابىق كەڭەس كەزٸندە ايتقان مۇحامەديۇلىنىڭ «اشىق ەڭگٸمەسٸ» عالامتوردى دٷر سٸلكٸنتكەن بولاتىن. وندا مينيستر «كينو ماماندارىنا» جۇمسالعان قارجىنىڭ ەسەبٸن جابۋ مەن الداعى قارجىنى قالاي جۇمساۋ كەرەكتٸگٸن ٶزٸ «تٷسٸندٸرگەن». مۇحامەديۇلى وندا ميلليونداعان قارجىنى «وڭدى جاراتۋدىڭ» جولىن ٷيرەتٸپ, قارجىنىڭ سمەتالىق قۇنىن دا ٶزٸ ەسەپتەپ بەرگەن. كينوماماندارىنىڭ ايتقان ۇسىنىستارىنا شامىرقانعان ول: «تىڭداڭدار! سٸزدەر ەشكٸم ەمەسسٸزدەر! بٸزگە ٶز شارتتارىڭدى نەگە تىقپالاي بەرەسٸڭدەر? بٸز بۇل مەسەلەنٸ قايتا قاراستىرمايمىز», – دەپ دٷرسە قويا بەرگەن. مۇنان سىرت, كٶپ داۋ تۋعىزعان «قازاق ەلٸ» سەريالىنا دا توقتالىپ, «قىلمىستىق ٸس» قوزعاۋعا مٷمكٸندٸگٸ بار ەكەنٸن ەسكەرتەدٸ.
بۇل اۋديوجازبا جارييالانىسىمەن, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە تٷرلٸ پٸكٸر تۋىنداعان. «مينيستردٸڭ ٶزٸ مۇنداي «اشىق ەڭگٸمە» ايتسا, ٶزگەلەر نە ٸستەمەي جاتىر?» دەگەن سۇراقتار كٶپتەپ قويىلىپ, زاڭ ورگاندارى مۇنى تەكسەرەتٸن شىعار دەپ تە ٷمٸتتەنگەن. بٸراق ەشقانداي تەكسەرۋ بولعان جوق.
مينيستردٸڭ ٶزٸ كەيٸنٸرەك جۋرناليستەرگە:
«ول جەردە اشىق ەڭگٸمە بولدى. باستىسى, بٸزگە تٷسٸرٸلٸمدٸ جالعاستىرۋ قاجەت ەدٸ. ٶزدەرٸڭٸز بٸلەسٸزدەر, وعان دەيٸن قارجى جۇمسالىپ كەتتٸ, فيلم توقتاپ قالۋى مٷمكٸن دەپ حابارلاندى. شىن مەنٸندە, سٸزدەر كۋە بولعانداي, اقشا كەدەرگٸمەن جٸبەرٸلٸپ وتىردى. مەن, كەرٸسٸنشە, تەحنيكالىق كەدەرگٸ بولماۋىن, مۇنىڭ سەبەبٸ نەدە ەكەندٸگٸن انىقتاۋعا تىرىستىم. بٸز وسى سۇراقتى شەشتٸك», – دەپ جاۋاپ بەردٸ.
اۋديوجازبانى مۇقييات تىڭداعان ادامدار وندا تەك قانا بٸر فيلم تۋرالى ەمەس, كٶپتەگەن تٷيتكٸلدٸ مەسەلەلەر ايتىلعانىن, بەلگٸسٸز سۇراقتاردىڭ ەلٸ دە كٶپ ەكەنٸن جەتكٸزەدٸ.
[caption id="attachment_20594" align="alignleft" width="271"]
«فەنيكستٸڭ» كٷلٸ...
وسى جىلى جاز مٶلشەرٸندە «فەنيكس» اتتى فيلم تٷسٸرۋدٸ قولعا العان رەجيسسەر تالعات جەنٸبەكوۆ ارىستانبەك مۇحامەديۇلىن فيلمدٸ ۋاقتىلى اياقتاۋعا كەسٸرٸن تيگٸزٸپ وتىر ەرٸ «پارا سۇرادى» دەپ ارنايى ۆيدەومەلٸمدەمە جاسادى.
«بٸز «فەنيكس» فيلمٸن عارىشكەرلەر كٷنٸنە جاقىن اياقتايمىز دەپ جوسپارلاعان بولاتىنبىز. الايدا, ارىستانبەك مۇحامەديۇلى مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ بولعالى بەرٸ جوسپارىمىز ٸسكە اسپاي قالدى. جاڭا باسشىلىق بٸزدٸڭ كارتينانى زاڭسىز قىسىپ تاستادى. ەندٸ بٸز ەرٸ قاراي جىلجي الار ەمەسپٸز.
ارىستانبەك مۇحامەديۇلى حالىقتى كٷلدٸرٸپ, تالاي بىلىققا كٸردٸ. بۇل جاي كٷلكٸ ەمەس, كٷيٸنٸشكە تولى كٷلكٸ بولىپ وتىر. كٶزٸمٸزگە جاس الىپ كٷلۋٸمٸزگە تۋرا كەلٸپ وتىر. ونداي ادام مەدەنيەت سالاسىن باسقارعاننان كەيٸن بٷكٸل ەلەم بٸز تۋرالى نە ويلايدى?», - دەپ اشىنعان رەجيسسەر, بۇدان ارى «قازاقفيلمنٸڭ» ۇرلىققا قاتىسى بارلار اراسىندا اكتەر, پروديۋسەر, «قازاقفيلم» پروديۋسەرلٸك ورتالىعىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ سەرٸك جۇباندىقوۆ جەنە مينيستر ارىستانبەك مۇحامەديۇلى دا بار ەكەنٸن ايتادى. «مۇحامەديۇلىنىڭ ادامدارى ماعان مٷلدەم كەلٸسٸمٸمدٸ بەرە المايتىن سۇراقتارمەن كەلدٸ. «جوق» دەگەننەن كەيٸن جوبامىزدى توقتاتىپ تاستادى», - دەيدٸ جەنٸبەكوۆ.
بۇل دا بٸراز داۋعا ۇلاستى. تٸپتٸ, ارىستانبەك مۇحامەديۇلىنىڭ رەجيسسەردٸ سوتقا بەرەتٸنٸن مەلٸمدەپ, كەيٸننەن ول رايىنان قايتقانىن ادۆوكاتى ارقىلى ۇقتىق. بۇل جٶنٸندە مينيستردٸڭ ادۆوكاتى: «تالعات جەنٸبەكوۆتٸڭ مەلٸمدەمەسٸ بويىنشا, تەرگەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلدٸ, ونىڭ ايتقان دەرەكتەرٸ تەكسەرٸلدٸ. دەگەنمەن, مينيستر تاراپىنان, مينيسترلٸكتٸڭ قىزمەتكەرلەرٸ تاراپىنان ەشقانداي زاڭ بۇزۋشىلىقتار بولماعانى انىقتالدى», - دەگەن بولاتىن.
[caption id="attachment_20595" align="alignright" width="382"]
وسى داۋ ٶرشٸپ تۇرعاندا انيماتسييالىق كينو قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتٸ عالي مىرزاشەۆ تە كينويندۋستريياسى سالاسىندا جەمقورلىقتىڭ ٶرشٸپ تۇرعانىن ايتىپ, جالپاق جۇرتتى تاعى دا مۇحامەديۇلىنا بۇرعان. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, ەلٸمٸزدە كينو سالاسى دامۋى ٷشٸن ەۋەلٸ پاراقورلىقتان ارىلۋىمىز كەرەك. بٷگٸنگٸلەر ودان ارىلماق تٷگٸل, تٸپتٸ بەلشەسٸنەن باتىپ بارادى.
كەيٸن وسى داۋ جٶنٸندە بەلگٸلٸ ٶنەر قايراتكەرٸ, قر حالىق ارتيسٸ تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆ تا مينيستردٸڭ 150 مىڭ دوللار كٶلەمٸندە اقشا سۇراعانىن مەلٸمدەپ, مۇنداي زاڭسىزدىقتارعا تٶزۋ قيىن ەكەنٸن جەتكٸزگەن.
تۇڭعىشباي جامانقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, «فەنيكس» قازٸر ورتا جولدا توقتاپ تۇر. مۇنىڭ بەرٸنە وسى سالا باسشىلارىنىڭ «قۇلقىن» ەسەپتەرٸ كٸنەلٸ...
جامانقۇلوۆ تاعى بٸر قۇپييانى جارييالادى
[caption id="attachment_20596" align="alignleft" width="238"]
جۋىردا تاعى دا جامانقۇلوۆ بەلگٸلٸ سايتتاردىڭ بٸرٸنە سۇحبات بەردٸ. وندا ول ٶز ٷستٸنەن جازىلعان ارىز تۋرالى ايتا كەلٸپ, مەدەنيەت مينيسترٸ ارىستانبەك مۇحامەديۇلىمەن ەرەگەسٸ ول الماتىداعى ت. جٷرگەنوۆ اتىنداعى ٶنەر اكادەميياسىندا رەكتور بولىپ تۇرعان كەزدە باستالعانىن ەڭگٸمەلەيدٸ. اكتەردٸڭ سٶزٸنە سەنسەك, مۇحامەديۇلى سول كەزدە مەملەكەتتەن بٶلٸنگەن گرانتتارعا ٶزٸنٸڭ تٸزٸمٸندەگٸ تالاپكەرلەردٸ قابىلداۋىن تالاپ ەتكەن.
«بٸزدٸڭ مينيسترمەن تەكەتٸرەسٸمٸز ول رەكتور بولىپ تۇرعان كەزدە باستالعان. مەن جٷرگەنوۆتە ساباق بەرەمٸن. ول – رەكتور. بار بولعانى ٷكٸمەتتەن 12 گرانت بٶلٸنەدٸ, سول كەزدە. ارىستانبەك مىرزا بارلىق 12 گرانتتى ٶزٸنٸڭ تٸزٸمٸمەن جاساۋعا تىرىستى. بۇل وسىدان 4 جىل بۇرىن بولعان ەڭگٸمە. مەن بۇل تٸزٸمدٸ ورىنداي المايتىنىمدى اشىق ايتتىم. سول جەردەن بٸزدٸڭ ايقاس باستالعان. ول كٸسٸ ماعان دوق كٶرسەتتٸ. «سەن مەنٸڭ كٸم ەكەنٸمدٸ بٸلمەيدٸ ەكەنسٸڭ, مەن سەنٸ جۇمىستان شىعارىپ جٸبەرەمٸن» دەگەن سٶزدەر ايتىلعان سوڭ, ەكەۋٸمٸز شەكٸسٸپ قالدىق. سول تەكەتٸرەس مينيستردٸڭ كٶڭٸلٸندە ساقتالىپ قالعان ەكەن. سودان ول كٸسٸ مينيستر بولا سالا, مىنا بٸزدٸڭ وداقتىڭ سەزدٸن ٶتكٸزٸڭدەر دەپ بۇيرىق سوقتى», – دەيدٸ بەلگٸلٸ اكتەر.
ەزٸرگە بۇل سۇحبات تۋرالى مينيستر تاراپىنان ەشقانداي جاۋاپ بولعان جوق. بۇل سۇحباتتى سايت وقىرماندارى ەر ساققا جٷگٸرتٸپ جاتىر. بٸرٸ مينيستردٸ اقتاسا, ەكٸنشٸلەرٸ اكتەردٸ جاقتايدى...
[caption id="attachment_20601" align="alignleft" width="184"]
سەرٸك جۇباندىقوۆ كٸم?
مەدەنيەت مينيسترٸ تۋرالى داۋدىڭ كٶبٸندە اتى قوساقتالىپ جٷرەتٸن سەرٸك جۇباندىقوۆ دەگەن «قازاقفيلمنٸڭ» ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ بار. مينيستر تۋرالى ەر جولعى مەلٸمدەمەلەر مەن شۋلاردا ونىڭ ەسٸمٸ قوسا جٷرەدٸ. بەلگٸلٸ اكتەر ەرٸ پروديۋسەر جۇباندىقوۆ ارىستانبەك مۇحامەديۇلىنىڭ جەرلەسٸ ەرٸ سەنٸمدٸ سەرٸگٸ دەگەن سٶز بار. ٶمٸربايانىنا قاراعاندا ۇزاق جىلداردان بەرٸ «قازاقفيلمدە» باسشىلىق قىزمەت اتقارىپ كەلەدٸ. رەجيسسەرلەردٸڭ كٶبٸ كينو سالاسىنداعى «قارجىلىق قويىلىمدار» وسى كٸسٸنٸڭ ارالاسۋىمەن ٸسكە اساتىنىن ايتىپ جٷر. سەبەبٸ, ول سوناۋ 1980 جىلداردان بەرٸ كينو سالاسىنىڭ نەگٸزگٸ تەتٸگٸن قولعا ۇستاپ وتىرعانداردىڭ بٸرٸ كٶرٸنەدٸ.
ەرجانوۆ نەگە رەنجۋلٸ?
[caption id="attachment_20597" align="alignright" width="360"]
ٶتكەن اپتانىڭ ٸشٸندە ەلٸمٸزدە «ەۋرازييا» كينوفەستيۆالٸ ٶتكەنٸ بەلگٸلٸ. وسى كەزدە بەلگٸلٸ رەجيسسەر, فيلمدەرٸ حالىقارالىق فەستيۆالدەردە جٷلدە الىپ جٷرگەن تالانت يەسٸ ەدٸلحان ەرجانوۆ وقىس مٸنەز تانىتتى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, سەرٸك جۇباندىقوۆ فيلمدٸ تٷسٸرۋ جۇمىستارىنا بٶلٸنەتٸن 100 ميلليون تەڭگەنٸڭ 80 ميلليونىن «قايتارىپ بەرۋدٸ» سۇرايتىن كٶرٸنەدٸ. رەجيسسەر مۇنداي بىلىققا ٶزگە رەجيسسەرلەر كٶنسە دە, ٶزٸ كٶنە المايتىنىن جەتكٸزٸپ وتىر.
ەرجانوۆتىڭ مەلٸمدەمەسٸ تۋرالى ەلٸ ەشقانداي تٷسٸنٸكتەمە بەرٸلگەن جوق.
P.S. بٸز ەشكٸمدٸ قارالاۋدان اۋلاقپىز. ايتقىمىز كەلگەنٸ, مەدەنيەت سالاسىنداعى مۇنداي داۋ-دامايدىڭ بۇعان دەيٸن بولماعانى... مينيستردٸڭ اينالاسىندا ٶربٸگەن ەڭگٸمە تەك كينو سالاسىمەن شەكتەلمەيدٸ. ٶزگە سالا ماماندارىنىڭ دا ايتار ۋەجدەرٸ جەتەرلٸك. بٸز تەك بٸر سالانىڭ اينالاسىنداعى داۋ-شاردى عانا شەتجاعالاي تٸزٸپ شىقتىق.
ماقالا قازاق سايتتارىندا جارييالانعان ماتەريالدار نەگٸزٸندە ەزٸرلەندٸ.
فاريدا مۇراتوۆا
