Muragerlik tek páter men kólik siiaqty múlikti ielený emes, sonymen qatar marqumnyń qarjylai mindettemelerin de qabyldaý ekenin kóp adam eskere bermeidi. Qazaqstanda murager muraǵa qalǵan múliktiń quny sheginde ǵana qaryzǵa jaýapty, dep habarlaidy Dalanews.kz Fingramota.kz-ke silteme jasap.
Zań boiynsha mura marqumnyń qaitys bolǵan kúninen bastap ashylady. Osy sátten bastap muragerlerdiń sheshim qabyldaýǵa alty ai ýaqyty bar: murany qabyldaý nemese odan bas tartý. 2024 jyly el boiynsha muragerlikke qatysty 100 myńnan astam is tirkelgen, olardyń basym bóligi ipotekalyq jáne tutynýshylyq qaryzdarmen bailanysty.
Mura tolyq kólemde qabyldanady. Iaǵni, tek paidaly aktivterdi tańdap alý múmkin emes. Eger marqumnan páter men bank qaryzy qatar qalsa, murager sol qaryzdy da óteidi, biraq tek páterdiń quny sheginde. Mysaly, páter baǵasy 20 mln teńge bolsa, al qaryz 15 mln bolsa, murager ony tolyq óteidi. Biraq eger qaryz 25 mln teńge bolsa, artyq soma esepten shyǵarylady.
Zeinetaqy jinaqtar da muranyń quramyna kiredi. BJZQ-daǵy jinaqtar muragerlerge zań nemese ósiet boiynsha beriledi. Biraq annýitettik saqtandyrý arqyly saqtandyrý kompaniiasyna aýdarylǵan qarajat muragerge ótpeidi, ol saqtandyrý uiymynda qalady.
Mura quramyna mynalar kiredi:
• banktegi qarajat, jyljymaityn múlik, kólik, aktsiialar men biznestegi úles;
• kommýnaldyq jáne salyqtyq bereshekter, banktik nesieler.
Al jeke mindettemeler — mysaly, aliment nemese moraldyq ótemaqy tóleý — muraǵa kirmeidi jáne marqummen birge toqtatylady.
Sarapshylardyń aitýynsha, muraǵa kiriser aldynda mindetti túrde notariýs pen bankke júginip, marqumnyń qaryzdary men múlki jóninde tolyq málimet alý qajet. Eger bereshek kólemi mura múlkinen asyp ketse, muradan bas tartý — eń durys sheshim.
Mura rásimdeý úshin:
1. Notariýsqa júginý;
2. Qaitys bolǵany týraly kýálik pen týystyqty rastaityn qujattar tapsyrý;
3. Mura qabyldaý nemese bas tartý týraly ótinish jazý qajet.
Alty aidan soń notariýs muraǵa quqyq týraly kýálik beredi. Osy qujat arqyly murager jyljymaityn múlikti óz atyna tirkei alady nemese bankten jáne ENPF-ten tiesili qarajatty ala alady.
