Prezident Qasym-Jomart Toqaev 2024 jyly 31 qazanda Sheteldik investorlar keńesiniń 36-shy plenarlyq otyrysyn asha otyryp, keńestiń investitsiialyq klimatty jaqsartýǵa qatysty máselelerdi talqylaityn mańyzdy dialog alańyna ainalǵanyn atap ótti. Odan keiin Halyqaralyq menedjmentti damytý institýtynyń málimetine súiengen Prezident elimiz álemdegi básekege qabiletti 35 memlekettiń qataryna qosylǵanyn aitty, dep habarlaidy Dalanews.kz.
– Biz 2029 jylǵa qarai shetelden qosymsha 150 milliard dollar tikelei investitsiia tartamyz degen órshil maqsat qoidyq. Bul mindetti iske asyrý úshin Úkimet janyndaǵy Investitsiialyq shtabqa týyndaǵan problemalardy jedel sheshe alatyn quzyret berildi. Biyl mamyr aiynda ulttyq ekonomikany yryqtandyrýǵa negiz qalaǵan Jarlyqqa qol qoidym. Biz elimizde investorlardyń jumys isteýine qolaily jaǵdai jasaý baǵytynda júieli sharalar qabyldaýdy jalǵastyra beremiz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy elimizdiń mineraldy-shikizat qory mol ekenin jetkizdi. Sondai-aq geologiialyq barlaý jáne paidaly qazbalardy igerý salasyndaǵy úderisterdiń tiimdiligi men ashyqtyǵyn arttyrý sharalary jóninde málimet berdi. Prezidenttiń aitýynsha, Qazaqstan sońǵy alty jylda geologiialyq barlaýǵa 1 milliard dollardan astam jeke investitsiia tartqan.
Qazir elimizdegi 1,6 million sharshy shaqyrymǵa jýyq aýmaqqa geologiialyq zertteý júrgizý úshin jer qoinaýyn paidalaný quqyǵyn alýǵa bolady.
– Jaqynda qabyldanǵan 2029 jylǵa deiingi Ulttyq infraqurylym jospary jergilikti óndirýshilerge tyń múmkindik usynady. Jalpy somasy 86 milliard dollardan asatyn 200-ge jýyq iri infraqurylymdyq joba iske asyrylmaq. Úkimet jergilikti óndirýshilerden ofteik-kelisimsharttar arqyly satyp alýǵa arnalǵan taýarlar tizimin jasaqtap jatyr. Ónerkásip órkendeýi úshin joǵary bilikti jumysshylar qajet. Sondyqtan men 2025 jyldy «Jumysshy mamandyqtary jyly» dep jariialadym. Biz Qazaqstandaǵy kásiptik-tehnikalyq bilim berý sapasyn arttyrýǵa, sondai-aq tiisti infraqurylymdy damytýǵa nietti investorlardy izdeimiz, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev energetika sektoryndaǵy jaǵdaidy aita kele, el damýynda halyqaralyq munai kompaniialary mańyzdy ról atqarǵanyna airyqsha toqtaldy.
– Sheteldik investorlar elimizge kapital quiyp, ozyq tehnologiialary men joǵary bilikti mamandaryn ákeldi. Olardyń investitsiiasy otandyq energetika salasynyń damýyna oń yqpal etti: keiingi 30 jylda munai óndirisi úsh ese artty. Osy kórsetkishterdiń nátijesinde Qazaqstan munai óndirý qarqyny joǵary memleketterdiń úzdik bestigine kirdi. Bolashaqta biz bul mejeni jylyna 100 million tonnadan asyrýdy kózdep otyrmyz, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Memleket basshysynyń pikirinshe, munai himiiasy ónerkásibin órkendetý Qazaqstan ekonomikasyn ártaraptandyrýǵa zor úles qosady.
– 2022 jyly óndiristik qýaty jylyna 500 myń tonna polipropilen shyǵarýǵa jetetin Ortalyq Aziiadaǵy eń iri zaýytty iske qostyq. Qazirgi ýaqytta bul kásiporyn ishki suranystyń shamamen 60 paiyzyn ótep otyr ári óz ónimin Eýropa, Túrkiia jáne Qytai naryqtaryna eksporttaidy. Biyl qyrkúiek aiynda jylyna 1,2 million tonna polietilen óndiretin zaýyt qurylysy bastaldy. Budan bólek, munai himiiasy salasynda jalpy quny 14 milliard dollardan asatyn birqatar joba pysyqtalyp jatyr, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy "taza energetika" sektorynyń investitsiialyq tartymdylyǵyn arttyrý máselesine airyqsha toqtaldy. Atap aitqanda, Qazaqstanda jalpy qýaty 43 GVt bolatyn "jasyl" jobalardy júzege asyrý úshin Total, Svevind, ACWA Power jáne Masdar siiaqty álemdik kompaniialarmen naqty ýaǵdalastyqtarǵa qol jetkizildi. Budan bólek, Qazaqstan atom energetikasyn damytý isinde mol áleýetke ie.
– Biz ýran óndirisi boiynsha álemdegi iri elderdiń sanatyna kiremiz. Ózderińizge málim, jaqynda ótken jalpyulttyq referendýmda azamattarymyz Qazaqstandaǵy alǵashqy atom elektr stantsiiasynyń qurylysyn qoldady. Bul bastamany energetikalyq qaýipsizdigimizge salǵan uzaqmerzimdi investitsiia deýge bolady. Qazirgi kezde osy jobany júzege asyrý úshin halyqaralyq konsortsiým qurý múmkindigin qarastyryp jatyrmyz, – dedi Prezident.
Investorlardyń nazar aýdarýyna laiyq salanyń biri – agroónerkásip sektory.
– Qazaqstannyń aýyl sharýashylyǵyn damytý Ortalyq Aziia aimaǵynyń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý turǵysynan strategiialyq basymdyq sanalady. Elimizde aýyl sharýashylyǵyna jaramdy 200 million gektardan astam jer bar, bul rette álemde altynshy oryndamyz. Keiingi alty jylda saladaǵy eksport kólemi eki ese ulǵaiyp, bes milliard dollardan asty. Biz agroónerkásip keshenin joǵary tehnologiialyq sektorǵa ainaldyrýdy kózdeimiz. Osy oraida, sheteldik investorlardyń úlesi bar quny bes milliard dollardan asatyn 100-den astam joba qolǵa alynady, – dedi Memleket basshysy.
Kólik jáne logistika sektorynda Qazaqstan Eýraziiadaǵy negizgi tasymal toraby retinde óz pozitsiiasyn nyǵaitýǵa nietti. Elimizde on bir myń shaqyrym eski temir joldy jóndeý jáne bes myń shaqyrymnan astam jańa temir jol salý josparlanǵan. Transkaspii halyqaralyq kólik baǵytyn damytýdyń mańyzy zor. Sondyqtan jańa júk terminaldaryn salý men keme óndirisin jolǵa qoiý arqyly Orta dáliz infraqurylymyn damytý úshin investitsiia tartýǵa basa nazar aýdarylady.
Prezident óz sózinde investorlar quqyǵyn qorǵaý jáne retteýshilik saiasatty damytý máselelerine erekshe mán berdi.
Memleket basshysy sot jáne quqyq júiesinde júrgizilip jatqan jańǵyrtýlar qolaily investitsiialyq ahýal qalyptastyrýǵa baǵyttalǵanyn aitty. Sonymen qatar Úkimet pen investorlardyń ózara qarym-qatynasyn tsifrlandyrý aiasy keńeiip keledi. Jyl sońyna deiin Ulttyq tsifrlyq investitsiialyq platforma tolyq jumys istegende, jobalardyń júzege asyrylý barysyn naqty ýaqyt rejiminde qadaǵalaýǵa múmkindik týady.
Jańa Salyq kodeksi mashinalar, qural-jabdyqtar jáne baǵdarlamalyq jasaqtamalar satyp alýǵa jumsalǵan shyǵyndardy shegeretin salyq preferentsiialaryn bekitý arqyly investitsiialyq kezeńdi jandandyrady.
Elimiz qarjy sektoryndaǵy yntymaqtastyq aiasynda "Astana" halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń qyzmetine erekshe mán beredi. AHQO – álemdegi jetekshi qarjy ortalyqtarynyń ozyq tájiribesin meńgergen Ortalyq Aziia óńirindegi biregei mekeme.
Prezident Qasym-Jomart Toqaev sóz sońynda elimizdegi investitsiialyq ahýaldy jaqsartýǵa, jańa bastamalar men naqty jobalardy júzege asyrýǵa baǵyttalǵan Sheteldik investorlar keńesiniń músheleri men memlekettik organdar arasyndaǵy dialogty jalǵastyrýdyń mańyzyna nazar aýdardy.
Sonymen qatar jiynda Eýropalyq qaita qurý jáne damý bankiniń prezidenti Odil Reno-Basso, Premer-ministrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomika ministri Nurlan Baibazarov, "Qazaqstannyń sheteldik investorlar keńesi" qaýymdastyǵynyń basqarma tóraǵasy Erlan Dosymbekov, CNPC vitse-prezidenti Chjan Daovei, Eýraziialyq damý bankiniń basqarma tóraǵasy Nikolai Podgýzov, Alstom kompaniiasynyń Afrika, Taiaý Shyǵys jáne Ortalyq Aziia óńirleri boiynsha prezidenti Endriý Deleoni, "Lýkoil" JAQ bas atqarýshy direktory Vadim Vorobev sóz sóiledi.
