Prezident AES qurylysyna qatysty kelissózderde elimizdiń múddesin eskerý qajet ekenin aitty, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Memleket basshysy taiaýda Qazaqstandaǵy alǵashqy atom elektr stantsiiasyn salý boiynsha jumystar bastalǵanyna nazar aýdardy. Jobany halyqaralyq konsortsiým júzege asyrady. Onyń jetekshisi – «Rosatom» kompaniiasy.
"Tiisti Agenttik, jalpy, Úkimet osy kompaniiamen kelissózder ótkizgen kezde árdaiym elimizdiń múddesin eskerýi qajet, kelisimderdiń barlyǵy ádiletti, teńgerimdi, tiimdi bolýy kerek. Tabiǵi bailyǵymyzdy, iaǵni ýrandy talan-tarajǵa salýǵa bolmaidy. Búgin men muny ǵalymdardyń jáne búkil ǵylym qaýymdastyǵynyń aldynda ádeii aityp otyrmyn. Bul – asa mańyzdy másele. Árine, biz bir atom elektr stantsiiasymen shektelip qalmaimyz. Ekinshi, úshinshi atom stantsiiasyn qazirden bastap josparlai berýimiz kerek. Qytai Tóraǵasymen kezdesýde biz osy máseleni talqyladyq. Elderimiz beibit atom baǵytyndaǵy yqpaldastyǵyn kúsheite beredi. Qytaidyń ózinde aldaǵy on bes jylda 76 jańa reaktor iske qosylmaq. Shyǵystaǵy kórshimiz – osy saladaǵy jetekshi memlekettiń biri", – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident atom energetikasyn damytýǵa strategiialyq mineraldy resýrstar kerek ekenin atap ótti.
"Qazaqstanda bul salaǵa qajetti sirek kezdesetin metaldar jetkilikti. Biz – ýran óndirisi boiynsha álemdik kóshbasshy memlekettiń birimiz. Álemdegi ýran qorynyń 40 paiyzy – qazaq jerinde. Osy basymdyǵymyzdy durys paidalaný qajet. Atom stantsiiasy salynǵan soń ýrannyń ekonomikadaǵy róli túbegeili ózgeredi. Buryn eksportqa ǵana ketip jatqan bul bailyq endi ishki naryqtyń qajetine jaraityn bolady. Bul jumysqa qazirden bastap daiyndalǵan jón, tiisti taldaý júrgizilýge tiis. Ǵalymdarymyz osyny eskerýi kerek. Jalpy, elimizde atom salasynyń ǵylymi negizi burynnan bar. Kezinde áigili akademik Qanysh Sátbaev KSRO Ministrler kabinetine hat jazyp, Qazaqstanda iadrolyq fizikany damytý máselesin kótergen. Kóp uzamai 1957 jyly Almatyda Iadrolyq fizika institýty ashyldy. Mine, sol kezeńnen bastap elimizde álemdik talapqa sai ǵylymi-tehnologiialyq infraqurylym qalyptasa bastady. Astana, Almaty jáne Kýrchatov qalalarynda arnaiy qondyrǵylar iske qosyldy, onda otandyq jáne sheteldik ǵalymdar belsendi jumys isteýde. Bertinge deiin Qazaqstan, negizinen, shikizat eksporttady. Endi biz iadrolyq otyn tsiklindegi óńdeý úlesin dáiekti túrde arttyramyz. Mysaly, 2021 jyly elimizde jylý bóletin toraptar shyǵaratyn zaýyt ashyldy. Atom elektr stantsiiasy bul saladaǵy óndiristik tsikldi tolyq aiaqtaýǵa múmkindik beredi. Sonyń arqasynda atom energetikasy syrtqy naryqqa táýelsiz, ulttyq salaǵa ainalmaq. Bul – óte kúrdeli jumys. Sondyqtan ǵalymdarymyzǵa zor jaýapkershilik júkteledi", – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident elimizdiń atom ǵylymyndaǵy ózekti máselelerge toqtalyp, birinshi kezekte osy salanyń kadrlyq áleýetin arttyrý qajet ekenin jetkizdi.
"Elimizde bilikti injenerler, tehnikalyq mamandar tapshy. Bul – shyn máninde, óte ózekti másele. Atom salasyndaǵy jaǵdai da dál osyndai. Ahýaldy jedel túzeý kerek. Búginde joǵary oqý oryndaryn bitirip jatqan túlekterdiń 90 paiyzy – bakalavrlar. Al ǵylym doktorlarynyń úlesi 1 paiyzǵa da jetpeidi. Sondyqtan doktorantýraǵa bólinetin grant sanyn kóbeitý qajet. Ásirese, tehnikalyq mamandyqtarǵa basymdyq bergen abzal. Meniń tapsyrmam boiynsha «Bolashaq» stipendiiasynyń 70 paiyzǵa jýyǵy tehnikalyq-injenerlik mamandyq ielerine berile bastady. Byltyr jasandy intellekt salasyna jyl saiyn 50-den astam stipendiia bólý týraly sheshim qabyldadyq. Kelesi jyldan bastap atom mamandaryn daiyndaý úshin jylyna 20 kvota beriledi. Muny tehnokrat ult bolý jolyndaǵy mańyzdy qadam deýge bolady", – dedi Memleket basshysy.
