15 naýryzda ótetin respýblıkalyq referendým azamattarǵa jaı ǵana zańnamalyq túzetýlerdi usynǵaly otyrǵan joq, memleketti damytýdyń jańa fılosofıasyn kórsetpek. Qujattaǵy negizgi baǵyttardyń biri – bilim men ǵylym salalarynyń basymdyǵyn quqyqtyq turǵyda bekitý. Usynylyp otyrǵan ózgerister atalǵan salalardy damytý men qarjylandyrýdy konstıtýsıalyq kepildikter qataryna engizedi, dep habarlaıdy Dalanews.kz.
Qazaqstan tarıhynda alǵash ret bilim, ǵylym jáne ınovasıa uǵymdaryn Konstıtýsıanyń preambýlasyna engizý usynylyp otyr. Bul atalǵan salalardyń memlekettiń irgeli qaǵıdattaryna aınalatynyn bildiredi. Iaǵnı, keleshekte qabyldanatyn kez kelgen zań men baǵdarlamalar osy baǵdarǵa saı bolýy tıis.Osylaısha olardy ýaqytsha ekonomıkalyq qıyndyqtarǵa baılanysty qaıta qaraý múmkindigi shekteledi.
Reformanyń mańyzdy jańalyǵy – áleýmettik mańyzy bar negizgi salalardy qarjylandyrýdy qysqartýǵa jol bermeıtin tetikterdiń engizilýi. Jańa normalarǵa sáıkes, memlekettik organdar pedagogterdiń jalaqysyn tómendetý nemese ǵylym salasyn qarjylandyrý kólemin azaıtý týraly bastama kótere almaıdy. Mundaı áreketter Konstıtýsıaǵa tikeleı qaıshy dep baǵalanady. Bul erejelerdi joǵary zańdyq deńgeıde bekitý bilim jáne ǵylym qyzmetkerlerine qatysty búdjettik mindettemelerdi negizsiz qaıta qaraýǵa berik tosqaýyl qoıady.
Aýqymdy jańashyldyqtarǵa qaramastan, memleket negizgi áleýmettik mindettemelerine adal bolyp qala beredi. Jańa Konstıtýsıada kelesideı kepildikter naqty ári ózgerissiz saqtalady:
1.Tegin orta bilim alý kepildigi. Árbir bala memleket esebinen mektepte bilim alý quqyǵyn saqtaıdy.
2.Joǵary bilimge qol jetkizý. Memlekettik granttar júıesi men konkýrstyq negizde dıplom alý kásibı kadrlardy daıarlaýdyń basty tetigi bolyp qalady.
Bul normalardyń Ata zańda bekitilýi bilim berý júıesin syrtqy faktorlar men ekonomıkalyq qubylýlarǵa tózimdi etedi.Ǵylym men bilimdi damytýǵa qatysty normalardy jańa Konstıtýsıa mátinine engizý elimizdiń adamı kapıtalyn ınstıtýsıonaldyq turǵyda nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan. Olardy konstıtýsıalyq deńgeıge kóterý memleketmindetin kúsheıtip, aldaǵy ýaqytta qarjylyq jáne áleýmettik kepildikterdi qaıta qaraý táýekelderin azaıtady.
