Qazaqstanda alaiaqtar endi jetkizý qyzmetiniń atyn jamylyp, halyqty aldaýǵa kóshti. Ásirese Mańǵystaý oblysynda osyndai jańa aila-tásildermen áreket etip jatqan qylmyskerler kóbeigen, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Aqtaý qalalyq politsiia basqarmasynyń málimetinshe, alaiaqtar aldymen adamdarǵa qońyraý shalyp, ózderin kýrerlik qyzmettiń ókili retinde tanystyrady. Olar tapsyrys jóninde qujat jiberetinin aityp, adamnyń úide bolýyn suraidy. Artynsha 1414 nómirinen SMS joldanady. Habarlamada “nakladnoidyń kody” dep kórsetilgen sandar bolady. Alaida bul shyn máninde eGov portalyna nemese basqa da tsifrlyq júielerge kirýge arnalǵan bir rettik qupiia kod.
Alaiaqtar bul kodty daýystap aitýyńyzdy suraidy. Kodty qolyna túsirgen soń, olar jeke kabinetińizge kirip, jeke derekterińizge, tipti tsifrlyq qujattaryńyzǵa qol jetkizedi.
Politsiia mundai alaiaqtyqtan saq bolýǵa shaqyrady. Turǵyndarǵa eshkimge 1414-ten kelgen SMS kodtardy bermeý keregin eskertedi. Quqyq qorǵaýshylardyń aitýynsha, naǵyz kýrer tek taýardy jetkizýmen ainalysady, al qandai da bir kod suraýǵa onyń quqyǵy joq.
Mamandar beitanys nómirden kelgen qońyraýlarǵa senbeýge, eGov jáne banktik júielerge tek resmi qosymshalar men saittar arqyly kirýge keńes beredi. Kúmán týdyrǵan kez kelgen jaǵdaida politsiiaǵa júgingen durys.
Aita keteiik, buǵan deiin Almatyda belgili jýrnalist, professor Káken Hamzin kiberalaiaqtardyń quryǵyna túsip, basyndaǵy jalǵyz páterinen aiyrylyp qalǵan edi. Qazir politsiia is qozǵap, sotqa deiingi tergeý amaldaryn júrgizip jatyr. Ziialy qaýym ókili bul týraly óziniń áleýmettik jelidegi paraqshasynda kópshilikke egjei-tegjeili baiandap berdi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Oqiǵa biyl 12 maýsymda bastalǵan. Professordyń aitýynsha, sol kúni tańerteń ózderin "qalalyq energojúiesi" mekemesiniń qyzmetkerlerimiz dep tanystyrǵan belgisiz adamdar habarlasqan.
"Olar maǵan úidegi elektr eseptegishiniń eskirgenin,ony shuǵyl túrde aýystyrý kerektigin aitty. Telefonda "qalalyq energojúiesiniń" logotipi turdy. Solarǵa senip, esh kúdiktenbei, jeke málimetterimdi berip qoidym", – dep jazady professor Facebook-tegi paraqshasynda.
Osydan soń professorǵa ile-shala ózin "qarjy baqylaý departamentiniń qyzmetkerimin" dep tanystyrǵan basqa bir adam telefon shalǵan. Ol professordyń eGov portalyndaǵy barlyq jeke derekteri alaiaqtardyń qolyna túsip qalǵanyn aityp, "bul qupiia operatsiia, eshkimge tis jarmańyz, áitpese jaýapqa tartylasyz" dep qatań eskertken.
"Osydan keiin óz kabinetinen ózin "UQK maiory Maltiev" dep tanystyrǵan úshinshi adam video arqyly bailanysqa shyqty. Barlyǵyn óz baqylaýynda ustaitynyn aityp, meni alaiaqtardy ustaýǵa kómektesýge mindetti ekenimdi nyǵyrlap aitty", – deidi Káken Hamzin.
Sol kúnnen bastap professor belgisiz úsh adamnyń jeteginde ketip, birneshe million teńgesinen aiyrylǵan. Alǵashynda alaiaqtar onyń atyna 4 million teńge kóleminde kredit rásimdelgenin aityp, osy somany tez arada terminal arqyly "Ulttyq bank esebine" jiberýin talap etken.
"Olardyń kórsetken mekenjailary boiynsha baryp, birneshe terminal arqyly aqshany aýdaryp jiberdim. Biraz ýaqyt ótken soń aqshanyń "Ulttyq bank esebine" túskeni týraly qujat jiberdi. Senip qaldym", – deidi professor.
Osydan keiin qaskóiler professordyń Halyq bankindegi shotynda jatqan 5 million teńgesin "alaiaqtar qolyna túspesin" degen jeleýmen qolma-qol sheship alyp, kýrerge tapsyrýǵa kóndirgen.
"Kezdesý Almatydaǵy Áýezov pen Abai kósheleriniń qiylysyndaǵy bank bólimshesiniń aldynda ótti. Tipti, kýrerdiń sýretin de túsirip aldym. Ar jaǵymda bir kúdik boldy ma, bilmeimin. Biraq kóp uzamai aqshanyń taǵy da "Ulttyq bank esebine" túskeni týraly habarlama kelip, senimim nyǵaia tústi", – deidi jábirlenýshi.
Munymen alaiaqtar toqtamaǵan. Olar "jeke derekterińizdi tolyq jańartý úshin" degen syltaýmen professorǵa óz páterin satqyzýǵa deiin barǵan.
"Úiińizdi notariýs arqyly naryq baǵasynan tómen baǵamen satyńyz, bul - ýaqytsha shara, aqshańyz "Ulttyq bank esebine" túsedi dep sendirdi. Esimdi jisam, jarty ai boiy solardyń aitqanyna erip júre berippin. Sóitip, 26 maýsym kúni úiimdi 31 million teńgege sattym", – deidi professor.
Páter satylǵan soń, aqshany taǵy da keshki ýaqytta kýrer arqyly "arnaiy esepshotqa" aýdaryp jibergen. Osy kezde ǵana alaiaqtar onyń eGov portalyndaǵy jeke derekteri "jańartylyp jatyr" dep sendirip baqqan.
Professor alaiaqtardyń arbaýyna túsip qalǵanyn tek 4 shilde kúni ǵana túsingen. Sol kúni úidi satyp alǵan otbasy politsiiamen birge kelip, páterdi bosatýdy talap etkende, alaiaqtardyń ózderi oǵan "siz alaiaqtarǵa jem boldyńyz, endi biz sizge kómektese almaimyz, qyzyńyz ben nemerelerińizdi oilańyz" dep aitqan.
"Esimnen tanyp qala jazdadym. Qyzdarym shetelde júrgen edi, shákirtterim dereý kómekke keldi. Páter satyp alǵan otbasyǵa ýaqytsha turatyn baspana taýyp berip, ózderi qarjy jinap kómektesti. Qazir úiim arestte tur, politsiia isti tergep jatyr", – deidi professor.
Káken Hamzinniń sózinshe, qazir onyń otbasyna taǵy 26 million teńgeden astam qarajat kerek. Bul aqshany 25 tamyzǵa deiin páter satyp alǵan otbasyǵa qaitarýy tiis. Sol úshin ol kópshilikten qoldaý surap, áleýmettik jeli arqyly úndeý tastady.
"Men muny sizderge sabaq bolsyn degen nietpen jazdym. Alaiaqtardyń quryǵyna ilingen tek men ǵana emes. Eńbegi sińgen arhitektordyń da dál osyndai jaǵdaiǵa tap bolǵanyn estidim. Kóptegen adam gipnozdyń áserimen úlken somada nesie rásimdep, aqshasynan aiyrylyp jatyr. Saq bolyńyzdar, aldanbańyzdar", degen ol kópshilikke eskertý jasaidy.
Qazirgi ýaqytta professordyń shákirtteri men týystary halyqtan járdem surap, qarajat jinap jatyr. Politsiia isti tergeýde.
Kómek qolyn sozamyn degender úshin rekvizitter:
Kaspi, Halyk: +7 775 650 58 09 (Ásel Q.)
